III SA/Po 705/11

Dnia 2 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych - Olszanowska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 22 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości renty strukturalnej. I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi L. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...],- ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia 28 lutego 2011 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie § 17 ust. 1 w zw. z § 12 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.) zmienił od miesiąca marca 2011 r. wysokość pobieranej przez Z. R. renty strukturalnej o kwotę [...] zł, ustalając nową wysokość renty strukturalnej w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przyznana Z. R. na podstawie decyzji nr [...] z dnia 10.12.2005 r. renta strukturalna uległa zmianie ze względu na waloryzację kwoty najniższej emerytury. Zgodnie z komunikatem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M. P. Nr 15, poz. 162) kwota najniższej emerytury wzrosła z 706,29 zł do 728,18 zł. W związku z waloryzacją świadczeń emerytalnych z dniem 1 marca 2011 r. renta strukturalna została przeliczona według nowych wskaźników. Zgodnie z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia wysokość renty strukturalnej stanowi 210 % kwoty najniższej emerytury. Zgodnie natomiast z § 12 ust. 5 ww. rozporządzenia w przypadku zmiany wysokości najniższej emerytury rentę strukturalną wypłaca się w odpowiednio zmienionej wysokości, z uwzględnieniem terminów waloryzacji emerytur i rent przysługujących na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z powyższym organ ustalił miesięczną rentę strukturalną od dnia 01.03.2011 r. w łącznej kwocie brutto [...] zł, wskazując że na wysokość renty strukturalnej składają się: - składnik podstawowy – 210 %, - zwiększenie o 3% za każdy zwiększony pełny hektar dla gosp. < 40 lat – 33%, - zwiększenie za trwałe przekazanie gosp. > 3 ha – 50 %, - zwiększenie o 3% za każdy zwiększony pełny hektar – 33 % i wyjaśniając, że za podstawę do wyliczeń procentowych przyjęto kwotę najniższej emerytury z ubezpieczenia społecznego, która w dniu wydania decyzji wynosi 728,18 zł (zgodnie z powołanym Komunikatem Prezesa ZUS z dnia 16 lutego 2011 r.). Od powyższej decyzji odwołał się Z. R., kwestionując zbyt niską jego zdaniem wartość waloryzacji w stosunku do wzrostu cen. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu decyzją z dnia 22 lipca 2011 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że rentę strukturalną przyznaną Z. R. poddano waloryzacji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wskazując że zgodnie z § 12 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w przypadku zmiany wysokości najniższej emerytury rentę strukturalną wypłaca się w odpowiednio zmienionej wysokości, z uwzględnieniem terminów waloryzacji emerytur i rent przysługujących na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie art. 88 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia 1 marca. Waloryzacja polega na pomnożeniu kwoty świadczenia i podstawy jego wymiaru przez wskaźnik waloryzacji. Waloryzacji podlega kwota świadczenia i podstawa jego wymiaru w wysokości przysługującej ostatniego dnia lutego roku kalendarzowego, w którym przeprowadza się waloryzację. Waloryzacja obejmuje emerytury i renty przyznane przed terminem waloryzacji. Natomiast w myśl art. 89 ww. ustawy wskaźnik waloryzacji to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym zwiększony o co najmniej 20 % realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym. Wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych jest średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów albo średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, jeżeli jest on wyższy od wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów. W odniesieniu do zarzutu odwołania organ II instancji podkreślił, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie jest organem ustawodawczym, czyli tworzącym przepisy prawa, w tym dotyczące rent strukturalnych, lecz organem czuwającym nad prawidłowością przestrzegania obowiązujących przepisów i działającym na ich podstawie, a jednoznaczne brzmienie przepisów rozporządzeń regulujących kwestie renty strukturalnej uniemożliwia Agencji stosowanie odstępstw. W skardze na powyższą decyzję Z. R., powtórzył zarzut odwołania odnośnie zbyt niskiej jego zdaniem wartości waloryzacji, a ponadto podniósł, że przysługująca mu renta strukturalna nie została zwaloryzowana w 2007 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto, odnosząc się do drugiego z zarzutów skargi wyjaśnił, że w 2007 roku w ogóle nie było waloryzacji. Na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. powołany z urzędu pełnomocnik skarżącego, wnosząc i wywodząc jak w skardze, dodatkowo podniósł, że organy dokonując waloryzacji naruszyły przepis art. 88 ustawy o emeryturach i rentach poprzez dokonanie waloryzacji wyłącznie kwoty bazowej, a nie waloryzacji całej kwoty świadczenia. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, które nie zostały uiszczone nawet w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w przedmiocie zmiany wysokości (waloryzacji) przysługującej skarżącemu renty strukturalnej z dniem 1 marca 2011 r. Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.) wysokość renty strukturalnej stanowi 210 % kwoty najniższej emerytury. Natomiast stosownie do § 12 ust. 2 ww. rozporządzenia wysokość renty strukturalnej zwiększa się: 1) o 60 % kwoty najniższej emerytury, jeżeli wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim i spełnione są warunki określone w ppkt a)-c) tego przepisu; 2) o 50 % kwoty najniższej emerytury za przekazanie gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 3 ha użytków rolnych, w przypadku przeniesienia własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego; 3) po 3 % kwoty najniższej emerytury za każdy przekazany na własność pełny hektar użytków rolnych przekazywanego gospodarstwa powyżej 3 ha użytków rolnych na powiększenie innego gospodarstwa rolnego i dodatkowo po 3 % kwoty najniższej emerytury za każdy tak przekazany pełny hektar użytków rolnych, jeżeli przekazanie nastąpiło na rzecz rolnika będącego w wieku poniżej 40 lat, ale nie więcej niż za 20 ha użytków rolnych powyżej 3 ha tych użytków. Z kolei podstawę materialnoprawną waloryzacji renty strukturalnej stanowi § 12 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.), stosownie do którego w przypadku zmiany wysokości najniższej emerytury rentę strukturalną wypłaca się w odpowiednio zmienionej wysokości, z uwzględnieniem terminów waloryzacji emerytur i rent przysługujących na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z powyższej regulacji wynika, że wysokość renty strukturalnej jest uzależniona od wysokości najniższej emerytury, tj. kwoty najniższej emerytury określonej w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (§ 2 pkt 2 ww. rozporządzenia). Podstawę wyliczenia wszystkich składników renty strukturalnej określonych procentowo stanowi bowiem kwota najniższej emerytury. W konsekwencji również waloryzacja renty strukturalnej została uzależniona od zmiany wysokości najniższej emerytury (co wynika wprost z § 12 ust. 5 ww. rozporządzenia), a dokonywana jest ona - zgodnie z art. 88 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) w zw. z § 12 ust. 5 ww. rozporządzenia - corocznie od dnia 1 marca. W istotnym w niniejszej sprawie 2011 roku zmiana wysokości najniższej emerytury wynika z Komunikatu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M.P. Nr 15, poz. 162), wydanego na podstawie art. 94 ust. 2 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, według którego od dnia 1 marca 2011 r. kwota najniższej emerytury wynosi 728,18 zł miesięcznie. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo zwaloryzowały wysokość renty strukturalnej skarżącego z dniem 1 marca 2011 r. zgodnie z powyższą regulacją. Należy przy tym podkreślić, że – jak wynika z podanego przez organ I instancji szczegółowego sposobu wyliczenia nowej (zwaloryzowanej) wysokości renty strukturalnej przysługującej skarżącemu, waloryzacji w 2011 r. podlegały – wbrew zarzutom pełnomocnika skarżącego – wszystkie składniki renty strukturalnej skarżącego, tj.: składnik podstawowy – 210 %, zwiększenie o 3% za każdy zwiększony pełny hektar dla gosp. < 40 lat – 33%, zwiększenie za trwałe przekazanie gosp. > 3 ha – 50 %, zwiększenie o 3% za każdy zwiększony pełny hektar – 33 %. Do obliczenia nowej (zwaloryzowanej) kwoty świadczenia z tytułu renty strukturalnej przyjęto bowiem określone wartości procentowe poszczególnych składników renty strukturalnej skarżącego z zastosowaniem w odniesieniu do wszystkich tych składników nowej (zwiększonej) podstawy, czyli kwoty najniższej emerytury, która od dnia 1 marca 2011 r. wynosiła 728,18 zł. Wymaga nadto podkreślenia, że organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działają na podstawie i w granicach prawa, co na gruncie niniejszej sprawy oznacza, że do ich kompetencji należało zastosowanie waloryzacji świadczenia z tytułu renty strukturalnej w oparciu o powyższą regulację prawną, a więc z uwzględnieniem zwiększonej kwoty najniższej emerytury. Reguły te dotyczą wszystkich beneficjentów, a organy nie mają w tym względzie swobody uznania. Wobec powyższego brak było podstaw prawnych do zastosowania wyższego wskaźnika waloryzacji w przypadku skarżącego, pomimo, iż w jego subiektywnym odczuciu wartość ta była zbyt niska w stosunku do wzrostu cen. Ponadto należy zaznaczyć, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie, wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji, była jedynie zmiana wysokości renty strukturalnej skarżącego od 1 marca 2011 r. Stąd zarzut skarżącego, iż waloryzacja nie została dokonana w 2007 r., nie mógł być przedmiotem oceny jako wykraczający poza granice niniejszej sprawy. W tym miejscu należy więc jedynie zwrócić uwagę, że organ odwoławczy kwestię tę wyjaśnił skarżącemu w odpowiedzi na skargę. Mając powyższe na względzie, skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).