III SA/Po 71/10

Dnia 23 września 2010 roku Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2010 roku wniosku W. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn postanawia ustanowić radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. i odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie /-/R. Talaga Postanowieniem z dnia 18 lutego 2010 roku referendarz sądowy zwolnił W. B. od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia [...] oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Pismem z dnia 15 września 2010 roku, W. B. złożyła wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych od skargi kasacyjnej i ustanowienie radcy prawnego albo adwokata albo doradcy podatkowego. We wniosku wskazała, że jest chorą osobą, samotną, bezdzietną wdową, która ukończyła 89 lat i utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości [...] zł brutto. Koszty samych jej leków wynoszą miesięcznie około [...] zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej, ale żyje skromnie, a otrzymywana renta nie pozwała jej na gromadzenie oszczędności. Zarówno kwota dochodzonego podatku jak i koszty procesu przerastają jej możliwości finansowe i są dla niej niewyobrażalne. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro. Wnioskodawczyni posiada natomiast mieszkanie o powierzchni [...] m² w P., a także niezabudowaną nieruchomości w P. oraz niezabudowaną nieruchomość do wykończenia w P. (S.), których powierzchni nie podała. Jednocześnie zaznaczyła, że od 2000 roku gmina T. P. nieodpłatnie eksploatuje jej nieruchomości o powierzchni [...] m² w P. pod wytyczoną ulicę B. Wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest możliwie jedynie w sytuacji, gdy na podmiocie występującym z takim żądaniem ciąży obowiązek uiszczenia kosztów. Strona, której przyznane zostało prawo pomocy, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, od których została zwolniona prawomocnym postanowieniem (art. 239 pkt 4 p.p.s.a.). Brak takiego obowiązku powoduje, że żądanie ponownego zwolnienia od kosztów sądowych jest nieuzasadnione, a wydanie orzeczenia uwzględniającego taki wniosek zmierzałoby do uchylenia obowiązku, który został już zniesiony (art. 239 pkt 4 p.p.s.a.). W tej sytuacji należy uznać, że nie jest możliwe ponowne przyznanie prawa w tym samym zakresie w jakim prawo pomocy zostało już wcześniej przyznane, a więc w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W takiej sytuacji wniosek o przyznanie o prawa pomocy należy rozpoznać jedynie w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z przepisami art. 245 §1 i §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt. 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że sytuacja finansowa i rodzinna wnioskodawczyni jest trudna, gdyż prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe utrzymując się z renty rodzinnej w wysokości [...] zł brutto. Dodatkowo należy wziąć pod uwagę, że jej wiek oraz zły stan zdrowia znacznie utrudniają jej codzienną egzystencję, a nie ma ona dzieci, na których pomoc mogłaby liczyć. W tej sytuacji należy uznać, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego, co czyni zasadnym jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, który zapewni skarżącej realizację prawa do sądu poprzez umożliwienie jej wniesienia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie. Ponieważ wnioskodawczyni wniosła alternatywnie o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata lub doradcy podatkowego, a dla zapewnienia właściwej pomocy prawnej wystarczy ustanowienie jednego pełnomocnika, zasadne było ustanowienie dla wnioskodawcy tylko jednego profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w związku z art. 239 pkt 4, art. 245 § 1 oraz § 3, a także art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/R. Talaga