III SA/Po 71/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sebastian Michalski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Protokolant starszy specjalista Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 kwietnia 2025 roku nr [...] Zaskarżoną decyzją z 18 sierpnia 2025 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania M. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 10 kwietnia 2025 r. ([...]) w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. Zaskarżona decyzja SKO zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Wnioskiem z 3 stycznia 2025 r. M. S. (dalej "Wnioskodawca" lub "Skarżący") wystąpił do Prezydenta Miasta [...] (zwanego dalej "Prezydentem Miasta" lub "organem I instancji") o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, w związku z koniecznością stosowania specjalistycznej diety. Decyzją Prezydenta Miasta z 27 stycznia 2025 r. Wnioskodawcy przyznano świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 01.01.2025 r. do 30.04.2025 r. Na skutek odwołania Wnioskodawcy, SKO – decyzją z 18 marca 2025 r. – uchyliło decyzję Prezydenta Miasta w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpoznawszy sprawę, Prezydent Miasta – przywołaną na wstępie decyzją z 10 kwietnia 2025 r. – orzekł w pkt 1.: "Przyznać Panu [M. S.] świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego «Posiłek w szkole i w domu» w kwocie [...]zł miesięcznie (słownie: ...) od dnia 1 stycznia 2025 do dnia 30 kwietnia 2025", wskazując w pkt 2. tej decyzji, że realizacja świadczenia nastąpiła w dniach 30 stycznia, 5 lutego i 5 marca 2025 r. oraz zaplanowana wypłata nastąpi 5 kwietnia 2025 r. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że Wnioskodawca spełnił kryterium dochodowe (w wysokości 200% kryterium ustawowego) do przyznania powyższej pomocy. Następnie wskazał, że strona pobiera również inne świadczenia z pomocy społecznej. Dalej organ przytoczył stanowiska sądów administracyjnych, zgodnie z którymi środki z pomocy społecznej muszą pokrywać wydatki wielu osób, przy ograniczonych budżetach. Organ I instancji wyszczególnił ponadto, jakim rocznym budżetem na zasiłki i pomoc w naturze dysponował on w 2024 r., a jakim w 2025 r. oraz stwierdził, że średnia wysokość zasiłku celowego wynosiła w roku 2024 kwotę [...]zł. Wnioskodawca w odwołaniu od opisanej decyzji Prezydenta Miasta wytknął, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji nadal nie podał, jakie są kwoty: najwyższa, średnia i najniższa przyznawanej pomocy na zakup żywności w roku 2025. Stwierdził, że chce wiedzieć, dlaczego inne osoby otrzymują wyższe kwoty na zakup żywności. W konkluzji – zarzuciwszy naruszenie "prawa materialnego": art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. – autor odwołania wniósł o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta. Utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta z 10.04.2025 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 18.08.2025 r. – SKO wyjaśniło w uzasadnieniu, że pismem z 3 stycznia 2025 r. Skarżący wniósł o przyznanie pomocy finansowej m.in. na zakup żywości, z powołaniem się na fakt zalecenia mu przez lekarza stosowania specjalistycznej diety. W dniu 27 stycznia 2025 r. przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego z Wnioskodawcą oraz odebrano od niego oświadczenie o stanie majątkowym [z 17 stycznia 2025 r.]. Z tych dokumentów wynika, że Skarżący zamieszkuje we własnym domu jednorodzinnym, gdzie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej w skrócie "MOPS"). Skarżący nie pracuje zawodowo, w związku z niezdolnością do pracy (posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności), a jego dochodem jest zasiłek stały w wysokości [...] zł (od stycznia 2025 r.). Uchwałą nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023 r. ustanowiono wieloletni rządowy program "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028 (dalej "Program"), którego zadaniem jest zapewnienie m.in. osobom niepełnosprawnym czy o niskich dochodach pomocy w formie posiłku lub świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. Ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (w skrócie "u.p.s.") oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Pomoc w zakresie Programu realizowana jest więc w trybie przepisów ustawy o pomocy społecznej i należy ją utożsamiać z zasiłkiem celowym wskazanym w art. 39 tej ustawy. Dalej SKO stwierdziło, że Wnioskodawca nie przekroczył kryterium dochodowego, w związku z czym organ I instancji zasadnie uznał, iż spełnia on przesłanki do przyznania przedmiotowej pomocy. Ponadto Wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną. Przywoławszy treść art. 2 u.p.s., SKO podzieliło i to stanowisko organu I instancji, że pomocą społeczną należy objąć przede wszystkim osoby, których sytuacja materialno-bytowa jest nie tylko ciężka, ale które to osoby współpracują z pracownikami socjalnymi i nie prezentują jedynie roszczeniowej postawy. Tymczasem, jak zaznaczyło SKO, postawę Skarżącego należy ocenić właśnie jako roszczeniową, nigdy nie był on bowiem zadowolony z przyznanej pomocy i każdorazowo odwołuje się od wszelkiej otrzymanej kwoty. Pomimo tego organ I instancji rozpoznał wniosek Skarżącego pozytywnie i przyznał mu wnioskowaną pomoc, chociaż w zbyt niskiej, z punktu widzenia Skarżącego, kwocie. Wysokość ta jednak, zdaniem SKO, jest adekwatna do celów, na jakie została przyznana. Tym bardziej, że Skarżący posiada dom własnościowy oraz ma przyznany stały dochód w kwocie [...]zł miesięcznie (w postaci zasiłku stałego z MOPS), a więc jego najpilniejsze potrzeby egzystencjalne nie są zagrożone. Pomimo tego każdego miesiąca występuje on do organu pomocy społecznej o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie bieżących rachunków oraz zakup rzeczy materialnych (leków, odzieży, butów, pościeli, węgla i innych – zależnych od pory roku). Zatem instytucję pomocy społecznej Skarżący traktuje jako źródło stałej pomocy. Nigdy nie jest zadowolony z rozstrzygnięć organu I instancji, chociaż każdorazowo jest informowany w uzasadnieniu decyzji, że MOPS posiada ograniczony budżet (w roku 2024 na zasiłki i pomoc w naturze wynosił on [...] zł; miesięcznie średnio wpływały 534 wnioski, zaś średnia wysokość przyznanego świadczenia w formie zasiłku celowego wynosiła [...] zł), natomiast z prośbą o pomoc występuje wiele osób. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO M. S. zarzucił, że przyznana pomoc po [...] zł miesięcznie jest pomocą pozorną, gdyż od stycznia 2025 r. w ustawie o pomocy społecznej wzrosło kryterium dochodowe i wysokość świadczeń pieniężnych – o czym organy obu instancji w swych decyzjach milczą. Ponadto SKO przekroczyło ramy czasowe w postępowaniu odwoławczym z art. 35 § 1 k.p.a., a odwołanie po raz kolejny rozpatrzono w tym samym składzie, który podlegał wyłączeniu. W konkluzji Skarżący – zarzuciwszy naruszenie tych samych przepisów, co w odwołaniu – wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji "oraz o przyznanie kwoty wyższej, jak stanowi u.p.s." W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 19 stycznia 2026 r. ustanowiony dla Skarżącego pełnomocnik z urzędu, ad. S., doprecyzował i rozwinął zarzuty skargi. I tak – zarzuciwszy naruszenie: 1. art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. – przez niewyczerpujące zebranie i ocenę materiału dowodowego, w szczególności pominięcie znaczenia zaleconej Skarżącemu specjalistycznej diety. SKO ograniczyło się do formalnego odnotowania tej okoliczności, nie analizując jej wpływu na zwiększone koszty utrzymania; 2. art. 80 k.p.a. – przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i argumentów strony oraz pominięcie istotnych okoliczności podnoszonych w odwołaniu i skardze. W aktach sprawy brak jest danych pozwalających na logiczne wyprowadzenie wniosku o adekwatności przyznanej kwoty; 3. art. 107 § 3 k.p.a. – przez sporządzenie uzasadnienia, które nie wyjaśnia motywów ustalenia konkretnej wysokości świadczenia oraz zastępuje analizę indywidualnej sytuacji Skarżącego ogólnymi twierdzeniami o ograniczonym budżecie pomocy społecznej. Tak sporządzone uzasadnienie uniemożliwia kontrolę legalności decyzji; 4. art. 8 k.p.a. – przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji publicznej, polegające na posłużeniu się w uzasadnieniu argumentacją sugerującą roszczeniową postawę Skarżącego; 5. art. 39 ust. 1-2 u.p.s. – przez przekroczenie granic uznania administracyjnego i ustalenie wysokości zasiłku celowego w sposób dowolny, bez powiązania jej z rzeczywistym kosztem zakupu żywności. Organ nie wykazał, dlaczego kwota [...]zł miesięcznie realizuje cel świadczenia, jakim jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej w postaci wyżywienia; 6. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – przez pominięcie przez organ znaczenia podwyższenia kryterium dochodowego obowiązującego od 1 stycznia 2025 r. przy ocenie sytuacji Skarżącego i przy ustalaniu zakresu należnej pomocy. Organ poprzestał na stwierdzeniu spełnienia kryterium dochodowego, nie analizując wpływu jego podwyższenia na zakres i intensywność należnej pomocy, co prowadzi do iluzorycznego zastosowania tych przepisów. – wniósł o: (i) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z 10.04.2025 r.; (ii) ewentualnie – o uchylenie decyzji SKO i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania; (iii) zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej, świadczonej przez pełnomocnika z urzędu na rzecz Skarżącego, jednocześnie oświadczając, że koszty pomocy prawnej udzielone przez pełnomocnika z urzędu nie zostały opłacone w żadnej części. W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego rozwinął i umotywował podniesione zarzuty, a w szczególności wytknął, że organ nie wykazał, w jaki sposób kwota [...]zł miesięcznie odpowiada rzeczywistym kosztom zakupu żywności, zwłaszcza w warunkach wzrostu cen żywności oraz konieczności stosowania specjalistycznej diety zaleconej przez lekarza. Brak jakiejkolwiek analizy ekonomicznej prowadzi do wniosku, że wysokość świadczenia została ustalona arbitralnie. Na rozprawie w dniu 18 marca 2026 r. nie stawił się nikt. Dla pełni sprawozdawczego wywodu wypada jeszcze zaznaczyć, że niniejsza sprawa została zarejestrowana w tut. Sądzie pierwotnie pod sygn. akt IV SA/Po 932/25, a następnie, w związku z reorganizacją jego wydziałów orzeczniczych, opatrzona nową sygn. akt III SA/Po 71/26. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonawszy tak sprawowanej kontroli sądowej zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 18.08.2025 r. ([...]) oraz, na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z 10.04.2025 r. ([...]) w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, Sąd doszedł do przekonania, że decyzje te nie mogą się ostać w obrocie prawnym, jako wykraczające poza granice, pozostawionego organom administracji w takich sprawach, uznania administracyjnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.; w skrócie "u.p.s.") w powiązaniu z regulacjami uchwały nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028 (M.P. poz. 881; w skrócie "Uchwała RM"), który to program (zwany dalej "Programem") stanowi załącznik do tej uchwały. Program – jak wynika z jego Wstępu – zapewnia pomoc zarówno dzieciom, które wychowują się w rodzinach znajdujących się w trudnej sytuacji, jak i osobom starszym, niepełnosprawnym, o niskich dochodach, przewidując wsparcie finansowe gmin w udzieleniu pomocy w formie posiłku, świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Program ma charakter całoroczny. W jego ramach opracowane zostały trzy moduły: 1. MODUŁ DLA DZIECI I MŁODZIEŻY; 2. MODUŁ DLA OSÓB DOROSŁYCH; 3. MODUŁ ORGANIZACJI STOŁÓWEK ORAZ MIEJSC SPOŻYWANIA POSIŁKÓW W SZKOŁACH. W pkt II Programu wskazano, że celem modułów 1 i 2 jest zapewnienie posiłku dzieciom, uczniom i młodzieży oraz objęcie pomocą osób dorosłych, zwłaszcza osób starszych, chorych lub niepełnosprawnych i samotnych. W ramach tych modułów Program przewiduje udzielenie pomocy w jednej z trzech form: 1) posiłek; 2) świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności; 3) świadczenie rzeczowe w postaci produktów żywnościowych. Zgodnie z pkt III.2.1. Programu – dotyczącym modułu dla osób dorosłych – ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s., osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s. Z treści punktów III.1.2. i III.1.3. Programu wynika, że jedynie przyznanie pomocy w formie posiłku uczniowi albo dziecku w sytuacji wyjątkowej, doraźnej ("w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy uczeń albo dziecko nie spełnia wymagań, o których mowa powyżej, a wyraża chęć zjedzenia posiłku"), które następuje z inicjatywy dyrektora szkoły albo przedszkola, nie wymaga wydania decyzji administracyjnej w sprawie i ustalenia sytuacji rodziny w drodze rodzinnego wywiadu środowiskowego. Stąd wniosek (argumentum a contrario), że w pozostałych przypadkach przyznanie pomocy w ramach realizacji Programu następuje w formie decyzji administracyjnej, która winna być poprzedzona ustaleniem sytuacji rodziny w drodze rodzinnego wywiadu środowiskowego. Skoro objęta Programem pomoc realizowana jest w trybie przepisów ustawy o pomocy społecznej, to należy uznać, że świadczenia przyznawane w ramach tego programu można w istocie utożsamiać z zasiłkiem celowym (co potwierdza też brzmienie Wstępu do Programu, w którym jest mowa expressis verbis o "udzieleniu pomocy w formie [...] świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności"), o jakim mowa w przepisach ustawy o pomocy społecznej (w art. 39). Podkreślenia wymaga, że w przypadku takiego świadczenia organ pomocy społecznej działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet spełnienie ustawowych kryteriów uzyskania pomocy żywnościowej w ramach Programu nie przesądza jeszcze o tym, że pomoc taka zostanie wnioskodawcy przyznana, a tym bardziej – że zostanie ona przyznana w wysokości oczekiwanej przez wnioskodawcę (por. np. wyrok WSA z 11.04.2019 r., IV SA/Po 985/18; w braku odmiennego zastrzeżenia wszystkie orzeczenia sądowe przywołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak to już wyżej wskazano, warunkiem przyznania, w ramach Programu, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności jest spełnianie kryterium dochodowego w wysokości 200% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s. – określonego przez ustawodawcę odrębnie dla osoby samotnie gospodarującej (ust. 1 pkt 1), dla osoby w rodzinie (ust. 1 pkt 2) oraz dla rodziny (ust. 1 pkt 3) – i ziszczenie się przynajmniej jednej z sytuacji (powodów) wymienionych w art. 7 u.p.s., do których zalicza się m.in. bezrobocie (pkt 4) i niepełnosprawność (pkt 5). W czasie orzekania w niniejszej sprawie przez organy obu instancji, kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., wynosiło (i wynosi nadal) 1010 zł – zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 144). Równowartość 200% tego kryterium stanowi zatem kwotę 2020 zł. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie pokazuje, że dochód Skarżącego, będącego – co jest poza sporem – osobą samotnie gospodarującą, nie przekracza wartości 200% kryterium dochodowego dla takiej osoby. Zarazem Skarżący jest osobą niepełnosprawną (w stopniu umiarkowanym) i bezrobotną. Wobec tego przedmiotem sporu w niniejszej sprawie nie jest kwestia spełnienia przez Skarżącego przesłanek warunkujących przyznanie mu wnioskowanej pomocy, lecz sama wysokość przyznanego świadczenia. W tym miejscu należy wskazać, że przesłanki przyznania zasiłku celowego reguluje art. 39 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym: "W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy". Przepis ten niewątpliwie znajdował zastosowanie w kontrolowanej sprawie (co potwierdza m.in. lektura uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta – s. 2). Na tle tego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd – który Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela – zgodnie z którym decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma, jak to już wyżej wskazano, charakter uznaniowy. Oznacza to, że to organ ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. W rezultacie w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do badania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. ustalono stan faktyczny, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym oraz swój wyraz w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Z drugiej strony, uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domeną swobodnego uznania organu administracji. Decyzja uznaniowa powinna uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia – także zasady ustawy o pomocy społecznej. Zwrócić należy jeszcze uwagę na to, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy dużą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ zwykle nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Ponadto trzeba zauważyć, że w dominującym nurcie orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazuje się, iż uzasadnienie decyzji uznaniowej organu pomocowego powinno dostatecznie precyzyjnie wskazywać zarówno możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie dysponuje organ, a także szacunkową liczbę osób zainteresowanych uzyskaniem danej formy pomocy), jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia – ponieważ uznanie organu jest uzależnione m.in. od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z danej pomocy i ubiegających się o nią. Od razu wypada zauważyć, że w kontrolowanej sprawie organ I instancji, a ślad za nim także SKO, podały w motywach swych decyzji wysokość budżetu, jakim dysponował MOPS "na zasiłki i pomoc w naturze" w latach: 2024 ([...] zł) i 2025 ([...] zł), a także liczbę wniosków o pomoc finansową złożonych w 2024 r. (łącznie 6409, tj. średnio ok. [...] miesięcznie) oraz średnią wysokość przyznanych ówcześnie zasiłków celowych ([...] zł). Jednakże, w ocenie Sądu, te dane przedstawione przez organy nie mogły stanowić dostatecznego uzasadnienia dla kwoty pomocy finansowej przyznanej Skarżącemu ([...] zł miesięcznie, w okresie wskazanym w decyzji Prezydenta Miasta) – już z tego względu, że nie obejmowały one liczby osób ubiegających się konkretnie o pomoc finansową w ramach Programu oraz średniej kwoty pomocy finansowej przyznanej w tych ramach, co też słusznie wytknięto w skardze. W konsekwencji brak jest bowiem właściwego punktu odniesienia dla weryfikacji wysokości kwoty pomocy przyznanej Skarżącemu choćby na tle innych beneficjentów Programu pozostających pod opieką MOPS. Nie ulega wątpliwości, że wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej, organ winien kierować się przesłankami ustawowymi udzielania takiej pomocy, w tym m.in. wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., stanowiącymi, że rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec ograniczonych możliwości zaspokojenia wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, organ nie ma obowiązku udzielić im wsparcia w rozmiarze w pełni odpowiadającym ich potrzebom oraz w zgłaszanej postaci lub wysokości. W takim jednak przypadku winien przyjąć możliwie obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych. Tymczasem ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO, ani w motywach decyzji organu I instancji nie wskazano, jakimi to kryteriami kierowały się organy, uznając, że przyznana Skarżącemu pomoc jest wystarczająca lub odpowiednia – co też słusznie wytknięto w piśmie procesowym pełnomocnika Skarżącego z 19.01.2026 r. Nie wynika to również z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych sprawy. Brak w nich bowiem nie tylko ww. danych statystycznych dotyczących pomocy udzielonej konkretnie w ramach Programu, ale także – w szczególności – danych o rozmiarze pomocy już udzielonej w odnośnym okresie lub udzielanej na bieżąco Skarżącemu (poza informacją o przyznanym mu zasiłku stałym). Poza tym organy nie próbowały nawet "zobiektywizować" kwoty pomocy przyznanej Skarżącemu przez jej odniesienie np. do średnich cen posiłków lub tzw. stawek żywieniowych. O tym zaś, że taki zabieg jest możliwy i że w praktyce bywał stosowany nawet przez te same organy, świadczy np. lektura prawomocnego wyroku tut. Sądu z 6 października 2021 r. o sygn. akt IV SA/Po 534/21 – oddalającego skargę M. S. na decyzję SKO w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności – z uzasadnienia którego wynika, że weryfikując wysokość przyznanej ówcześnie Skarżącemu pomocy finansowej (w kwocie [...]zł miesięcznie), SKO powołało się m.in. na kryterium "ceny posiłku przygotowywanego dla podopiecznych MOPS" (wynoszącej ówcześnie: [...] zł) i średnią liczbę dni roboczych miesięcznie w 2021 r. Już z tych względów należało stwierdzić, że organy obu instancji w istocie nie uzasadniły, dlaczego kwotę świadczenia pieniężnego przyznanego w decyzji organu I instancji ([...] zł miesięcznie) uznały za wystarczającą dla zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej Skarżącego. Ponadto należy zwrócić uwagę, że Skarżący, składając wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy, stwierdził, że oczekuje jej przyznania "w związku z dietą żywieniową jak w zaświadczeniu lekarskim znajdującym się w MOPS" (k. 1 akt adm. I inst.). Tymczasem organ I instancji, rozpatrując tak sformułowany wniosek, w ogóle nie odniósł się do tej okoliczności w motywach swej decyzji – poza sprawozdawczym stwierdzeniem, że "[z] zaświadczenia lekarskiego wystawionego w dniu 08.10.2024 r. wynika, będącego w dokumentacji tut. Ośrodka, że M. S. wymaga stosowania specjalistycznej diety zdrowotnej w okresie od 11.10.2024 r. do 30.04.2025 r." – a w szczególności nie wyjaśnił, czy, a jeśli tak, to na jakiej podstawie, uznał, że kwota przyznanego świadczenia jest wystarczająca na zaspokojenie potrzeb Skarżącego związanych z ową dietą. Z kolei SKO poprzestało li tylko na ogólnikowym i w istocie gołosłownym stwierdzeniu, że zdaniem tego organu wysokość przyznanej pomocy "jest adekwatna do celów, na jakie została przyznana". Z tych wszystkich powodów, w zakwestionowanym wyżej zakresie, decyzje organów obu instancji wydane w niniejszej sprawie wymykają się w istocie kontroli sądowej, gdyż mają one w rzeczywistości – jeśli idzie o wysokość przyznanego Skarżącemu świadczenia – charakter rozstrzygnięć arbitralnych. Z powyższych względów podniesione w skardze oraz w piśmie procesowym pełnomocnika Skarżącego zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego: art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. (w zw. z art. 140 k.p.a. – dot. SKO) zasługiwały na uwzględnienie. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów strony skarżącej, należy stwierdzić, że w ocenie Sądu nie zasługiwały one na uwzględnienie. W szczególności: - odnośnie do postawy przyjmowanej przez Skarżącego względem organów pomocy społecznej oraz środków przez nie przydzielanych – określonej w zaskarżonej decyzji SKO mianem "postawy roszczeniowej" – miał okazję wypowiedzieć się już także Naczelny Sąd Administracyjny, który trafnie ocenił, że "roszczenia skarżącego wynikają z jego przekonania, że świadczenia z pomocy społecznej mają mu zapewnić zaspokojenie w całości zasadniczych potrzeb życiowych i być podstawowym źródłem utrzymania. Z takim poglądem nie można się jednak zgodzić, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej" (zob. wyrok NSA z 23.02.2024 r., I OSK 132/23); - nie jest uprawnione oczekiwanie wyrażone w skardze oraz w piśmie procesowym pełnomocnika Skarżącego z 19.01.2026 r., zgodnie z którym wraz ze wzrostem tzw. kryterium dochodowego oraz określanej przez prawodawcę wysokości niektórych świadczeń (tu np. zasiłku stałego), powinna, niejako "automatycznie", rosnąć także kwota przyznawanego na poszczególne potrzeby zasiłku celowego. Albowiem zasiłek celowy, służąc zaspokojeniu (co do zasady: subsydiarnemu / pomocniczemu / częściowemu) owych potrzeb, jest ustalany w nawiązaniu (w proporcji) do rzeczywistych kosztów ich zaspokojenia (np. zakupu brakujących rzeczy, energii, żywności/posiłków), a nie do wysokości innych świadczeń pomocowych, zwłaszcza służących innym celom. Mając wszystko to na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji w całości.