III SA/Po 710/11

Dnia 3 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia. oddala skargę Wyrokiem Sądu Okręgowego [...] przekazano do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek HK o umorzenie należności wobec ZUS. Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku postanowił na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art.123 oraz art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej u.s.u.s., umorzyć postępowanie o umorzenie składek, finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek, na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Następnie decyzją z dnia [...] r. wydaną po złożeniu przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS utrzymał w mocy wcześniejsze orzeczenie. W uzasadnieniu decyzji Zakład wskazał, że zadłużenie strony obejmuje należności z tytułu składek za ubezpieczonych nie będących płatnikiem, do których to należności zgodnie z art. 30 u.s.u.s. nie mają zastosowania przepisy art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wydane na ich podstawie Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365). ZUS odnosząc się do podniesionych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów braku przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, na okoliczność tego, iż opłacenie zaległych składek pozbawi zainteresowaną możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb uznał, że postępowanie nie może być prowadzone z uwagi na brak podstaw prawnych do merytorycznego orzekania, a w takim przypadku nie bada się wystąpienia przesłanek art. 28 u.s.u.s. Organ rentowy uznał, że powstępowanie jest bezprzedmiotowe i powołując się na art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zainteresowana zarzuciła organom rentowym naruszenie art. 30, art. 28 ust. 3 pkt 1 -6 u.s.u.s. oraz przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez niezbadanie przesłanek warunkujących umorzenie należności wobec ZUS, brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz brak ustosunkowania się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na skargę organ rentowy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na jej uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności), nie są natomiast upoważnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1279 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty wyłącznie w zakresie ich legalności. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 wyżej powołanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję tego organu w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku skarżącej o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania. Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty naruszenia art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. oraz art. 30, art. 28 ust. 3 pkt 1 -6 u.s.u.s. Stosownie do przepisu art. 61 § 1 i 2 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, przy czym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Według art. 104 k.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, o ile przepisy kodeksu nie stanowią inaczej, przy czym decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji. Gdy wszczęte postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny okazuje się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu tego postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.). W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja ostateczna wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. i umarzająca, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne wszczęte na żądania umorzenia zaległych należności z tytułu składek ubezpieczeniowych finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami. W związku z tym zauważyć należy, iż stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach, o jakich mowa art. 28 ust. 2, z tym wszakże zastrzeżeniem, że składki na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym szczegółowe zasady umarzania tychże składek określone zostały w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Powyższe regulacje w sposób jednoznaczny odnoszą się wyłącznie do sytuacji, w których zobowiązany jest jednocześnie płatnikiem składek. Mimo językowej jednoznaczności powołanych przepisów, prawodawca zdecydował się na dobitne podkreślenie tej okoliczności w art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi wprost , że art. 28 i art. 29 (dotyczącego możliwości odroczenia terminu płatności należności) nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami. Z powyższych regulacji prawnych wynika zupełnie jednoznacznie, iż postępowanie prowadzone w przedmiocie ewentualnego umorzenia należności publicznoprawnych wobec ZUS nie może dotyczyć kwestii umorzenia należności z tytułu składek za ubezpieczonych nie będących płatnikami. Z też tego wynika, że organ zasadnie odmówił przeprowadzenia postępowania dowodowego m.in. na okoliczność tego, iż opłacenie zaległych składek pozbawi zainteresowaną możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb. Powołane przez skarżącą okoliczności zarówno we wniosku o umorzenie należności jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mogą stanowić przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek, ale mogą mieć znaczenie tylko w przypadku rozpoznawania wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych składek (por. WSA w Warszawie V SA/WA 2676/07, wyrok NSA IIGSK 702/08). Należy więc przyjąć, że słusznie organ uznał, iż żądanie strony nie mogło zostać rozpatrzone w trybie art. 28 ustawy, a postępowanie wywołane wniesionym wnioskiem, jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Nie znajdując, w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem wskazanych w niej przepisów prawa, w szczególności przepisu art. 105 § 1 k.p.a. oraz przywołanych wyżej przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30. sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.