III SA/Po 710/18

Dnia 27 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi B. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia 30 kwietnia 2018 roku, nr [...], po rozpatrzeniu odwołania B. O. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia 11 stycznia 2017 roku, nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Rozstrzygnięcie zapadło w poniższych okolicznościach. W dniu 17 października 2016 roku funkcjonariusze Urzędu Celnego w P. przeprowadzili kontrolę w sklepie "M. u R." w R. przy pl.[...]W lokalu stwierdzono włączone do sieci elektrycznej urządzenia o nazwie Hot Spot Platin nr [...] oraz Black Horse o nr [...] Urządzenia posiadały konstrukcję, wygląd i elementy sterowania podobne do automatów do gier, brak było informacji o zezwoleniu, jak i o poświadczeniu rejestracji. Po dokonaniu oględzin funkcjonariusze przeprowadzili gry kontrolne na automatach. W toku postępowania przedłożono dokument "umowę dzierżawy powierzchni użytkowej" zawartą w dniu 1 lipca 2016 r. pomiędzy firmą T. Sp. z o.o, z siedzibą P., a B. O., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą " B. O.- R." . Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i analizie materiału dowodowego pozyskanego podczas czynności kontrolnych Naczelnik Urzędu Celnego w P. wymierzył B. O. karę pieniężną w kwocie 24.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Strona skorzystała z prawa do odwołania. Zaskarżyła decyzję w całości argumentując, że nie jest adresatką normy zawartej w art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy-O grach hazardowych, a organy nie wykazały, iż jej działania miały charakter "urządzania gier na automatach". Organy dokonały całkowicie dowolnej oceny dowodów sprowadzającej się do jednoznacznego przyjęcia, że skarżąca była urządzającym gry na automatach. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że ustawa zmieniająca ustawę z dnia 19 listopada 2009 r., która weszła w życie z dniem 3 września 2015 r. została notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu 5 listopada 2014 r. pod numerem 2014/0537/PL. Zmiany dokonane w ustawie o grach hazardowych ustawą poddaną procedurze notyfikacyjnej powodują, że nie sposób uznać za prawidłowy zarzut strony, jakoby w niniejszej sprawie niewłaściwie zastosowano przepisy ustawy o grach hazardowych. Skoro bowiem kontrola funkcjonariuszy celnych, której konsekwencją było przeprowadzone postępowanie, miała miejsce po wejściu w życie notyfikowanej ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych, to zupełnie bezzasadne jest twierdzenie strony, że zastosowano przepisy bezskuteczne. Organ wskazał także na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2015 roku o sygn. akt P 4/14, gdzie stwierdzono zgodność z Konstytucją RP przepisów ustawowych zastosowanych w niniejszej sprawie. Organ wyjaśnił ponadto, że ustawodawca jasno i precyzyjnie określił, kto podlega karze pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Czynności, które podejmowała odwołująca nie sprowadzały się wyłącznie do wydzierżawiania powierzchni lokalu podmiotowi władającemu automatami. To odwołująca poprzez odpłatną zgodę na wprowadzenie automatów do gier do swojego lokalu, otwieranie go, umożliwianie tym samym gry, a także zasilanie ich energią elektryczną urządzała gry na automatach poza kasynem gry. Podkreślono, że eksperyment procesowy wykazał, że gry miały charakter losowy, a automaty umożliwiały wygrane rzeczowe w rozumieniu art. 2 ust.4 u.g.h. B. O. skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego i zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że przywołane jako element stanu faktycznego zachowania skarżącej to odpłatne udostępnienie powierzchni innemu podmiotowi w stanie nadającym się do umówionego użytku. Niedopuszczalnym jest też utożsamianie uzyskiwania czynszu dzierżawy z czerpaniem zysków z działalności prowadzonej przez dzierżawce lokalu, bowiem z istoty rzeczy umowa dzierżawy jest odpłatna i otrzymywanie czynszu należy do jej elementów przedmiotowo istotnych. Rola skarżącej ograniczona była wyłącznie do oddania dzierżawcy na czas określony określonej powierzchni lokalu do wyłącznej dyspozycji, bez prawa ingerencji w działalność dzierżawcy. Uznanie osoby dysponującej lokalem za "urządzającego gry" w rozumieniu art. 89 ust.1 u.g.h wymaga uwzględnienia okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, w tym ustalenia, czy taka osoba podejmowała czynności, które polegały na aktywnych działaniach wskazujących na istotny udział w procesie urządzenia gier na automatach. Zdaniem skarżącej, organ dokonał oceny materiału dowodowego z naruszeniem art.122, 180 i art. 187 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, została wydana w toku postępowania przeprowadzonego w sposób zgodny z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 rok - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2017, 201 ze zm.) w związku z art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz.U. 2016, poz. 471). Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Ocena dowodów, jakiej dokonano w sprawie, nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Ustalenia faktyczne zostały przyjęte z poszanowaniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego oraz poparte przekonującą argumentacją. Dowody zgromadzone w aktach sprawy potwierdzają, że gry urządzane na spornych urządzeniach miały charakter komercyjny, bo odpłatny, a także losowy, bo ich wynik był nieprzewidywalny dla grającego. Sąd przyjmuje, że kwestionowane rozstrzygnięcie zapadło po ustaleniu istotnych okoliczności faktycznych, a ustalenia przyjęte przez organ za podstawę rozstrzygnięcia są zgodne z prawdą materialną. W art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych ustawodawca ukonstytuował odpowiedzialność administracyjną za popełnienie deliktu opisanego jako "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry". Podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry - i to nawet wówczas, gdy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której jak to wynika z art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Pojęcie "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry" obejmuje działania polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, czynności związane z obsługą urządzenia, zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył (podejmował działania) w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności związane z procesem udostępniania automatów w niedozwolonym do tego miejscu, w tym także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone używanie urządzenia do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Wbrew twierdzeniom skargi, materiał zgromadzony w aktach sprawy nie potwierdza stanowiska skarżącej, że była ona jedynie podmiotem wydzierżawiającym część lokalu i uzyskującym czynsz tylko z tego tytułu. Takie stanowisko nie znajduje potwierdzenia ani w treści przedłożonej umowy, ani w innych dowodach włączonych do akt administracyjnych, w tym protokołu przesłuchania świadka. W ocenie Sądu organy administracji publicznej trafnie przyjęły, że protokół z czynności kontrolnych oraz przedłożona "umowa dzierżawy powierzchni użytkowej " prowadzą do jednoznacznych ustaleń, że zatrzymane urządzenia funkcjonowały w lokalu pod adresem Plac [...] zajmowanym przez skarżącą na prowadzenie działalności gospodarczej tj. sklepu M. u R.. Organy administracji publicznej obu instancji dokonały prawidłowego rozpoznania różnic pomiędzy sytuacją faktyczną "wydzierżawienia na potrzeby dzierżawcy", a sytuacją faktyczną ujawnioną podczas czynności kontrolnych, a następnie uzupełnioną o okoliczności stwierdzone "umową dzierżawy powierzchni użytkowej". Wskazane sytuacje nie są tożsame z punktu widzenia kwalifikacji prawnej na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Elementami przedmiotowo istotnymi z punktu widzenia nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry jest zarówno urządzanie gier na automatach, jak i urządzanie tych gier poza kasynem gry. Dowody zgromadzone w aktach administracyjnych jednoznacznie potwierdzają, że w lokalu pod adresem Plac [...] w R., a więc poza kasynem gry w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a oraz 6 ust.1 ustawy o grach hazardowych, działały urządzenia oferujące gry losowe, które zostały umieszczone w tym lokalu przez skarżącą na podstawie czynności cywilnoprawnej podjętej w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego Działania skarżącej, wbrew sugestiom skargi, nie wyczerpywały się jedynie na "oddania dzierżawcy określonej powierzchni lokalu do wyłącznej dyspozycji ". Zaangażowanie skarżącej w urządzanie gier na automatach poza kasynem gry określa to, że skarżąca zobowiązała się i udostępniała osobom trzecim (graczom) automat do gry w niedozwolonym do tego miejscu, bo poza kasynem gry, czyli w lokalu, w którym wykonywała własną działalność gospodarczą. W ramach nawiązanej współpracy z T. Spółka z o.o. skarżąca zapewniała możliwość wykorzystywania lokalu i jego infrastruktury do urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Przedstawiona umowa dowodzi, że skarżąca zobowiązała się udostępniać automaty graczom w sposób niezakłócony i stałego dostarczania energii elektrycznej. Przesłuchana w charakterze świadka pracownica uzupełniła ustalenia o kwestie związane z wypłatami wygranych i codzienne uruchamianie automatów. Rację ma organ twierdząc, że niesporna jest okoliczność, iż obowiązkiem strony było zaopatrzenie urządzeń w energię elektryczną i umożliwienie do nich swobodnego dostępu. Jeżeli znamiona deliktu administracyjnego wyczerpują działania kilku podmiotów, to każdy z nich jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry i wobec każdego z takich podmiotów aktualizuje się kompetencja nałożenia kary administracyjnej określonej w art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Odpowiedzialność za wskazany delikt ponosi także podmiot współurządzający gry na automatach poza kasynem gry. O tym czy dany podmiot jest urządzającym gry na automatach poza kasynem gry rozstrzyga jego udział i stopień przyczynienia się do realizacji znamion deliktu administracyjnego. Opisane powyżej zachowania skarżącej należy kwalifikować, jako niezbędny i konieczny element stanu faktycznego realizujący przesłanki z zakresu zastosowania normy prawnej nakładającej na organy administracji publicznej obowiązek nałożenia kary pieniężnej za delikt urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Sąd w całości podziela ustalenia faktyczne i ocenę prawną działań skarżącej dokonaną przez organy celne. Sąd orzekający w niniejszej sprawie pragnie również wskazać, że zakaz urządzania gier na automatach poza kasynem gry wynika z ustawy. Tak ustanowiony obowiązek o charakterze administracyjnoprawnym nie może zostać ani uchylony, ani zmodyfikowany postanowieniami umowy cywilnoprawnej. O uwolnieniu skarżącego od odpowiedzialności za delikt administracyjny nie mogą przesądzać postanowienia umowy, w których wskazuje się, że "pełne ryzyko gospodarcze i prawne eksploatowanych automatów" ponosi tylko jedna ze stron umowy. Także w takiej sytuacji o tym czy skarżący był podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry przesądzają przepisy ustawy oraz wiążąca wykładnia tych przepisów dokonana przez organy wyposażone w kompetencje do stosowania danych norm prawnych i organów wyposażonych w kompetencję do kontrolowania legalności zastosowania tych przepisów. Jeżeli zachowania konkretnego podmiotu wskazują, że realizował on znamiona deliktu administracyjnego, to aktualizuje się obowiązek nałożenia kary pieniężnej. Sąd w całości podziela stanowisko organów, co do charakteru gier oferowanych na zatrzymanych urządzeniach i nie ujawnił podstaw do zakwestionowania stanowiska organów obejmujących ustalenia, że zatrzymane urządzenia umożliwiały grę na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że gry na badanych automatach charakteryzowały się wszystkimi wymaganymi prawem cechami warunkującymi stwierdzenie, że urządzenia oferowały gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Nieuprawnionym jest twierdzenie strony, iż nowelizacja ustawy o grach hazardowych rozszerza katalog podmiotów podlegających karze, o podmiot który uzyskać tytuł prawny do lokalu. Kara w tym konkretnym wypadku nałożona została z uwagi na fakt urządzania gier hazardowych poza kasynem gry- co wykazano wyżej w uzasadnieniu, a nie w oparciu o sam wynajem powierzchni lokalu. Ustawa z dnia 19 listopada 2009 roku weszła w życie z dniem 3 września 2015 roku i została notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu 5 listopada 2014 roku pod numerem 2014/0537/PL. W kontrolowanej sprawie bezsporne jest też , że skarżąca nie legitymuje się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jej działania (art. 6 i 7 ustawy o grach hazardowych). Skarżąca nie wykazała, że przed udostępnieniem automatów grającym zadośćuczyniła obowiązkowi ich rejestracji stosownie do art. 23a ustawy o grach hazardowych. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skontrolowane automaty były automatami do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. W świetle powyższego Sąd uznaje, że organ nie naruszył przepisów prawa materialnego przez zastosowanie wobec skarżącej art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302), skarga podlegała oddaleniu.