III SA/Po 72/18

Dnia 21 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] odmówił J.K., zwanemu dalej skarżącym, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w dniu [...] listopada 2013 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalania kwot nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005. Ustalenia w przedmiocie określenia kwot nienależnie pobranych płatności za rok 2005 były przedmiotem wydawanych w sprawie decyzji jak i stanowiska zawartego w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Po 1637/14 (stwierdzenie nieważności decyzji). W dalszym toku postępowania Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005 przez skarżącego w łącznej wysokości [...] zł. Przesyłka została awizowana w dniu [...] maja 2017 r. i ze względu na brak jej odebrania przez adresata pomimo awizowania zwrócona nadawcy w dniu [...] maja 2017 r. Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. skarżący J.K., odnosząc się do upomnienia z dnia [...] lipca 2017 r. wniósł o doręczenie mu decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r., która nie została mu doręczona, wobec czego nie ma wiedzy co do jej treści i pozbawiono go prawa weryfikacji zasadności tej decyzji. W odpowiedzi na powyższe organ pismem z dnia [...] sierpnia poinformował, że przesyłka została skutecznie doręczona dnia [...] maja 2017 r. na podstawie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), natomiast stronie przysługuje prawo wglądu w akta sprawy również po zakończeniu postępowania. Pismami z dnia [...] sierpnia 2017 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołał się od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. We wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że decyzja była nadana podczas jego nieobecności, ponadto nie pozostawiono awiza ani nie doręczono decyzji domownikowi. W ocenie Skarżącego listonosz, który zmienił się na przełomie kwietnia/maja 2017 r. nie pozostawił awiza. O decyzji i jej treści Skarżący dowiedział się z pisma i akt sprawy, przejrzanych w dniu [...] sierpnia 2017 r. Tym samym w jego ocenie uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Do pism załączono kopię reklamacji przesyłki pocztowej. W odpowiedzi na wezwanie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu z dnia [...] października 2017 r. Skarżący w piśmie z dnia [...] października 2017 r. stwierdził, że nie był obecny w miejscu zamieszkania od połowy kwietnia do końca maja 2017 r. W odpowiedzi na pisma Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu z dnia [...] października 2017 r. i [...] listopada 2017 r., Poczta Polska S.A. Regionalny Dział Obsługi Klientów w [...] pismem z dnia [...] listopada 2017 r. wskazał, że analiza systemu śledzenia przesyłek oraz wyjaśnienia listonosza pozwalają stwierdzić, że kwestionowana przesyłka została awizowana w dniu [...] maja 2017 r. z uwagi na nieobecność osoby uprawnionej do odbioru i zawiadomienie zostało pozostawione w przydzielonej przegródce, natomiast zawiadomienie powtórne zostało doręczone w dniu [...] maja 2017 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., wskazanym we wstępie, odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z dokumentacją sprawy decyzję doręczono skutecznie w dniu [...] maja 2017 r. Ponadto wobec długiej nieobecności skarżący mógł ustanowić pełnomocnika, choćby do odbioru korespondencji. W ocenie Organu wyjaśnienia Skarżącego nie wskazują na spełnienie przesłanek zawartych w art. 58 § 1 k.p.a. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący J.K. wniósł o uchylenie postanowienia i zasądzenie kosztów, zarzucając naruszenie art. 7, 8, 58 i 107 § 3 k.p.a. W ocenie Skarżącego Organ oparł swe rozstrzygnięcie wyłącznie na wyjaśnieniach operatora pocztowego, natomiast skarżący był w kontakcie z sąsiadami i zostałby przez nich poinformowany, gdyby w jego skrzynce znalazło się awizo w sprawie. Skarżący dowiedział się od sąsiadów, że pocztę doręczał nowy listonosz i przesyłek bez awizo w jego wsi było więcej. W załączniku Skarżący przedstawił listę podpisów sąsiadów, których przesyłki były mylone, tj. w niewłaściwych przegródkach. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm., zwanej: dalej k.p.a.) odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W niniejszej sprawie decyzja została doręczona w trybie uregulowanym w trybie art. 44 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem: § 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. § 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W tym zakresie należy podzielić stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym warunkiem uznania pisma za doręczone na skutek upływu ustawowego terminu jego przechowywania w placówce pocztowej, w sytuacji niemożności jego doręczenia adresatowi osobiście lub za pośrednictwem dorosłego domownika, administracji domu, dozorcy domu, jest prawidłowe, dwukrotne pozostawienie adresatowi zawiadomienia o miejscu przechowywania lub złożenia przesyłki. To, czy wymogi awizowania zostały spełnione, podlega ocenie na podstawie treści adnotacji obrazujących przebieg działań związanych z doręczaniem pisma zawartych na kopercie i formularzu potwierdzenia odbioru, które dokonywane są przez doręczyciela i pracowników poczty (zob. m.in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 665/16). Jak wynika z akt niniejszej sprawy, w tym adnotacji na kopercie oraz wyjaśnień Poczty Polskiej S.A., odnoszących się również do wyjaśnień złożonych przez listonosza, przesyłkę awizowano w dniu [...] maja 2017 r. i zwrócono nadawcy w dniu [...] maja 2017 r. Należy zatem uznać, zgodnie z twierdzeniem Organu II instancji wyrażonym w decyzji, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2017 r. została skutecznie doręczona dnia [...] maja 2017 r. Kwestia przywrócenia terminu została uregulowana w k.p.a. w art. 58, w myśl którego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Brak winy warunkujący uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu oznacza, że do niedochowania terminu doszło pomimo dołożenia przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu jest skutkiem przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. art. wyrok WSA z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 509/17). W tym zakresie zgodzić się należy z organem, który wskazał, że w przypadku długiej nieobecności Skarżący mógł ustanowić pełnomocnika, który odbierałby korespondencję i w razie konieczności podejmował czynności faktyczne i prawne w sprawie, mógł także udzielić pełnomocnictwa pocztowego do odbioru korespondencji. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte [...] listopada 2013 r. i w jego trakcie wydano wiele decyzji, które Skarżący zaskarżał. Tym samym Sąd nie ma żadnych wątpliwości, że Skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Mógł wobec tego ustanowić pełnomocnika wobec dłuższej nieobecności. W niniejszej sprawie kluczowa jest jednak kwestia upływu siedmiodniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w Warszawie, zgodnie z którym za nieuzasadniony uznać należy zarzut skargi, który opiera się na założeniu, że ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania można odnosić jedynie do zdarzenia, jakim jest (ponowione) doręczenie stronie decyzji organu I instancji, z którą się ona nie zapoznała i o której wydaniu nie wiedziała z powodu zastosowania doręczenia zastępczego (art. 44 § 4 k.p.a.). Art. 58 § 1 i 2 k.p.a. posługuje się autonomiczną konstrukcją "ustania przyczyny" uchybienia terminu, co powoduje, że także inne zdarzenia, aniżeli doręczenie stronie decyzji w znaczeniu przyjętym w Rozdziale 8 Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego, może zapoczątkować bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponowne doręczenie nieznanej stronie decyzji jest formą najbardziej jednoznaczną poinformowania strony o wydaniu decyzji, niemniej ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jeżeli tą przyczyną był brak wiedzy o toczącym się postępowaniu, następuje w każdym przypadku, gdy stwierdzone zostanie, że strona dowiedziała się o wydanym rozstrzygnięciu. Nie jest w tym przypadku wymagane zapoznanie się przez stronę z treścią decyzji i jej uzasadnienia, kluczowe znaczenie ma tu bowiem wyłącznie przypisanie stronie wiedzy o samym fakcie wydania aktu kończącego postępowanie (obejmującej informacje o organie, który wydał decyzję, jej dacie i treści rozstrzygnięcia) – zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2261/16. W niniejszej sprawie Skarżący sam wniósł w piśmie z dnia [...] lipca 2017 r., w związku z upomnieniem z dnia [...] lipca 2017 r., doręczonym dnia [...] lipca 2017 r., o doręczenie decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], na podstawie której organ rościł sobie zwrot nienależnie pobranych płatności bezpośrednich. Tym samym niewiarygodne są późniejsze twierdzenia Strony, że dowiedział się o rozstrzygnięciu dopiero w sierpniu 2017 r. i wystosował wniosek o przywrócenie terminu niezwłocznie po doręczeniu pisma dotyczącego wezwania do zapłaty kwot uznanych przez organ za nienależnie pobrane wskutek decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. Również zasadnie organ w odpowiedzi na skargę wskazał, że załączone dodatkowe oświadczenie "lista mieszkańców" w ocenie skarżącego stanowiące nowy dowód w sprawie, nie może być uwzględnione. Dokonanie bowiem w tym zakresie oceny zaskarżonego postanowienia nie mogło opierać się na nowych podnoszonych dopiero w skardze twierdzeniach, które nie były znane dotąd organowi, a które, aby mogły zostać wzięte pod uwagę, musiały zostać zgłoszone na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku. Sąd administracyjny pełni bowiem w takiej sytuacji jedynie funkcję kontrolną, a nie jest kolejnym merytorycznym podmiotem, badającym ten sam wniosek. Brak jest zdaniem Sądu podstaw do podważenia trafności rozstrzygnięcia organu odwoławczego, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co oznacza, że skarga nie mogła zostać uwzględniona. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), oddalił skargę.