III SA/Po 72/24

Dnia 12 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Protokolant : St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi Fundacji [...] w [...] na decyzję Zarządu Województwa z dnia 14 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę. Decyzją z 01 lutego 2023 r. nr [...] Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P., po rozpatrzeniu z urzędu sprawy Fundacji "[...]" z siedzibą w W., określił kwotę do zwrotu przez ww. Fundację w wysokości 950 811,01 zł oraz odsetki naliczane jak dla zaległości podatkowych, a także określił terminy naliczania odsetek, osobno dla każdej z czterech transz dofinansowania, wskazując numer rachunku bankowego i podając, że kwota główna należności wraz z odsetkami podlega zwrotowi w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 61 ust. 1 pkt 2b, art. 67 ust. 1, art. 184 i art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej jako u.f.p.), art. 54 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm., dalej jako O.p.), art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej jako K.p.a.), art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 818 z późn. zm., dalej jako ustawa wdrożeniowa), § 3 ust. 1 i § 12 ust. 8 porozumienia dotyczącego powierzenia realizacji Działania 6.1 "Aktywizacja zawodowa osób bezrobotnych i poszukujących pracy - projekty pozakonkursowe realizowane przez PSZ" i Działania 6.2 "Aktywizacja zawodowa" w ramach Osi priorytetowej 6 "Rynek pracy" oraz Działania 7.1 "Aktywna integracja" w ramach Osi priorytetowej 7 "Włączenie społeczne" Wojewódzkiemu Urzędowi Pracy w P. jako Instytucji Pośredniczącej dla W. Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 – przez Zarząd Województwa, uchwałą nr [...] z 29 grudnia 2016 r. W terminowo wniesionym odwołaniu Fundacja "[...]" w [...] (dalej także jako beneficjent, fundacja, skarżąca), zaskarżyła decyzję w całości, domagając się (i) dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka: I. S. na okoliczność jej roli i wykonywanych zadań w ramach projektu "Trzy kroki do pracy", sposobu wykorzystania dofinansowania otrzymanego od Instytucji Pośredniczącej, przyczyn braku wykonywania zobowiązań na wniosek Instytucji Pośredniczącej, przyczyn braku odpowiadania na wezwania Instytucji Pośredniczącej, (ii) uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy: a) polegające na braku ustalenia, który z pracowników/współpracowników Fundacji był odpowiedzialny za koordynację projektu "Trzy kroki do pracy" l jego realizację po stronie Fundacji, a tym samym za wykonywanie zobowiązań organu (Instytucji Pośredniczącej) do przedłożenia informacji, dokumentów, uzupełnień, b) polegające na brak uwzględnienia, że I. S. (koordynator projektu) nie przekazywała do Fundacji (zarządu i centrali w W.) jakichkolwiek informacji pochodzących od Instytucji Pośredniczącej o prośbach o wyjaśnienia lub dokumenty, które należy dostarczyć w ramach uzupełnienia, co w istocie spowodowało przez znaczący czas brak wiedzy Fundacji o stanie projektu, brakach i zarzucanych nieprawidłowościach, c) polegające na braku ustalenia, że wyłącznie I. S. i jej współpracownik posiadali dostęp do systemu SL2014, natomiast nie posiadali go Zarząd Fundacji i pracownicy centrali, co powodowało ich odcięcie od dostępu do informacji o projekcie i jego stanie, w tym o ewentualnych nieprawidłowościach, d) polegające na braku ustalenia, że podejmowane przez I. S. (koordynatora projektu) działania lub zaniechania, za które ponosi ona winę, stanowią działania wyczerpującym znamiona przestępstw określonych w Kodeksie karnym, które skutkują szkodą majątkową zarówno po stronie organów administracji publicznej Jak i Fundacji, podczas gdy są to okoliczności istotne z punktu widzenia sprawy i ustalenia podmiotu odpowiedzialnego. Nadto pełnomocnik zarzucił naruszenie: e) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, polegające na braku przeprowadzenia dowodu z zeznań I. S. w charakterze świadka, podczas gdy była ona koordynatorem projektu po stronie Fundacji i głównym adresatem wezwań i zobowiązań kierowanych przez Instytucję Pośredniczącą, f) art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie będące skutkiem błędnego uznania, że Fundacja jest odpowiedzialna za wykorzystanie z naruszeniem procedur środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Uzasadniając pełnomocnik napisał, że w ramach projektu "Trzy kroki do pracy" wszelkie działania merytoryczne związane z projektem zostały wykonane przez Fundację prawidłowo. Projekt w zakresie merytorycznym został zrealizowany zgodnie z jego założeniami i postanowieniami zawartej umowy, a ewentualne uchybienia mają związek wyłącznie z brakiem prowadzenia dokumentacji przez I. S. i ignorowaniem przez nią zobowiązań Instytucji Pośredniczącej. Po tym, gdy I. S. zakończyła współpracę z Fundacją (2021 r.), tym bardziej Fundacja nie była w stanie uzupełnić braków, ani nawet wyjaśnić powodów takich, a nie innych działań i zaniechań, za które odpowiedzialność ponosi ww. osoba. Tym samym wiele z wątków istotnych dla niniejszego postępowania jest w stanie wyjaśnić wyłącznie I. S.. Fundacja nie jest odpowiedzialna za przypisane zachowanie (czyn) polegające na wykorzystaniu z naruszeniem procedur środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Decyzją z 14 grudnia 2023 r. nr [...] Zarząd Województwa, powołując się na art. 46 ust. 2a ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2094 z późn. zm., dalej jako u.s.w.), art. 9 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. c ustawy wdrożeniowej, art. 61 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 60 pkt 6, art. 67 ust. 1, art 207 ust. 12 pkt 2 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 K.p.a., art. 54 § 1 pkt 3 O.p. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję oraz wyłączył naliczanie odsetek od 11 maja 2023 r. do dnia doręczenia decyzji. Jak wynika z uzasadnienia oraz z akt sprawy, Zarząd Województwa jako Instytucja Zarządzająca WRPO, w imieniu i na rzecz której działała Instytucja Pośrednicząca - Wojewódzki Urząd Pracy w P. (IP WRPO) zawarł 05 grudnia 2019 r. umowę z Fundacją "[...]" z siedzibą w W., działającą w imieniu własnym i na rzecz własną oraz w imieniu i na rzecz Partnera — [...] i Szkoleń R. C.. Zgodnie z umową, łączna wysokość wydatków kwalifikowalnych projektu wynosiła 1.790.863,20 zł i obejmowała dofinansowanie w kwocie 1.701.320,04 zł. Celem głównym projektu było zwiększenie możliwości zatrudnienia 216 osób, w tym bezrobotnych, biernych zawodowo, poszukujących pracy, pracujących w wieku powyżej 29 roku życia z następujących grup: osób powyżej 50 roku życia, osób długotrwale bezrobotnych, kobiet, osób z niepełnosprawnościami, osób o niskich kwalifikacjach oraz "ubogich pracujących", pracujących na umowy krótkoterminowe, cywilnoprawne. Cel projektu miał zostać osiągnięty poprzez kompleksowe działania zaplanowane do wdrożenia w ramach projektu, tj. opracowanie Indywidualnych Planów Działania (IPD), w tym identyfikację potrzeb i diagnozę możliwości doskonalenia zawodowego, warsztaty aktywnego poszukiwania pracy/doradztwo zawodowe, indywidualne pośrednictwo pracy, szkolenia zawodowe, staże zawodowe. Projekt był realizowany w okresie od 1 sierpnia 2019 r. do 30 września 2021 r. Beneficjent w trakcie realizacji projektu złożył 9 wniosków o płatność, które zostały zatwierdzone przez IP WRPO oraz dwa wnioski, które nie zostały zatwierdzone. Na realizację projektu beneficjent otrzymał łącznie w formie zaliczki 1.701.320,04 zł. Organ wyższego stopnia w pełni podzielił ocenę, że zwrot od Fundacji kwoty 950 811,01 zł wraz z odsetkami jest uzasadniony, nawiązując do opisu powodów zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. I. Niekwalifikowalność wydatków z wniosku o płatność nr [...] Organ wskazał, że mimo poinformowania beneficjenta o konieczności dostosowania harmonogramu płatności w systemie SL 2014 w związku przedłużeniem okresu realizacji projektu, beneficjent nie dostosował odpowiednio harmonogramu płatności. Nadto, w przesłanych przez beneficjenta dokumentach brakowało programów dla szkoleń, wymienionych w decyzji. Nadto występują niespójności pomiędzy datami szkoleń na magazyniera organizowanymi przez Grabmink a datą szacowania wartości zamówienia z dnia 03 grudnia 2020 r. na magazyniera. Szacowanie wartości zamówienia na szkolenie "nowoczesne techniki sprzedaży z elementami prowadzenia magazynu" zostało przeprowadzone 2 razy w tym samym dniu tj. 14 lutego 2021 r. pomimo, że niektórzy uczestnicy projektu nie mieli jeszcze przeprowadzonego IPD w terminie do 14 lutego 2021 r. Przeprowadzono kilkukrotnie szacowanie wartości zamówienia na przeprowadzenie szkolenia "pracownik administracyjno-gospodarczy" w dniach 05 i 08 kwietnia oraz 04 czerwca 2021 r. Mimo zwrócenia się do beneficjenta o udzielenie wskazanych informacji i przesłanie wskazanych dokumentów, brakowało odpowiedzi beneficjenta, przesyłane były błędne i niepełne wyjaśnienia. Organ ocenił, że ostatecznie beneficjent nie przesłał wymaganych dokumentów, informacji i wyjaśnień, tym samym naruszając przepisy § 10 ust. 5 pkt 5 umowy, zgodnie z którymi beneficjent zobowiązany był do przedkładania z każdym wnioskiem o płatność również dokumentów niezbędnych do ich weryfikacji, wskazanych przez Instytucję Pośredniczącą, co stanowi o nieprawidłowości wynikającej z naruszenia dyspozycji § 11 ust. 4 umowy o dofinansowanie, zgodnie z którą beneficjent zobowiązuje się do usunięcia błędów lub złożenia wyjaśnień, lub złożenia dokumentów dotyczących projektu w wyznaczonym przez Instytucję Pośrednicząca terminie, jednak nie krótszym niż 5 dni roboczych. W przypadku gdy beneficjent nie przedłoży dokumentów potwierdzających kwalifikowalność wydatków ujętych we wniosku o płatność, Instytucja Pośrednicząca może uznać w tej części wydatki za niekwalifikowalne. W związku z tym, że beneficjent nie odpowiedział także na wezwanie z 18 stycznia 2022 r., organy stwierdziły naruszenie również podrozdziału 6.2 ppkt 3h oraz ppkt 3g wytycznych w związku z nienależycie udokumentowanymi wydatkami oraz poniesieniem ich w sposób nieprzejrzysty. Nadto stwierdziły naruszenie podrozdziału 6.5.1 pkt 2 tychże wytycznych, ponieważ beneficjent nie udokumentował w pełni procedury rozeznania rynku. II. Niekwalifikowalność wydatków dotyczących kosztów szkoleń i egzaminów, rozliczonych we wnioskach o płatność od nr [...] do nr [...] oraz związanych z uznaniem wniosku o płatność nr [...] za wniosek końcowy. Organ I instancji wymienił w decyzji szkolenia i egzaminy, na wydatki których beneficjent przedstawił rozliczenia - w poszczególnych wnioskach o płatność. Zgodnie z § 10 ust. 5 pkt 5 umowy o dofinansowanie, beneficjent zobowiązany był do przedkładania z każdym wnioskiem o płatność również dokumentów niezbędnych do ich weryfikacji, wskazanych przez Instytucję Pośredniczącą. Zgodnie zaś z § 11 ust. 3 umowy, Instytucja Pośrednicząca może wezwać beneficjenta do złożenia dokumentów bezpośrednio i pośrednio związanych z realizacją projektu. Dla oceny prawidłowości zastosowanej procedury wyboru wykonawców, beneficjent pismem z 24 listopada 2021 r. został zobowiązany do złożenia wykazu wszystkich uczestników projektu biorących udział w szkoleniach zawodowych w projekcie w związku z pogłębioną analizą wydatków rozliczanych w projekcie dotyczących szkoleń zawodowych, dostarczenia dokumentów potwierdzających dokonanie szacowania zamówień związanych z przeprowadzonymi szkoleniami, w celu potwierdzenia zastosowania właściwego trybu postępowania związanego z wyborem wykonawców poszczególnych szkoleń, przesłania wszystkich programów szkoleń przeprowadzonych w projekcie wraz nazwą wykonawcy prowadzącego szkolenie. Organ opisał, że beneficjent w odpowiedzi przesłał niepełne informacje i nie odniósł się do wezwania o potrzebne uzupełnienia z 17 grudnia 2021 r. Beneficjent nie odniósł się także do zobowiązania z 18 stycznia 2022 r. do przesłania brakujących wyjaśnień, dokumentów, pod groźbą uznania wszystkich wydatków wykazanych we wniosku o płatność nr [...] za niekwalifikowalne oraz poprawionych wniosków o płatność nr [...] oraz nr [...] Organy obu instancji stwierdziły również naruszenie podrozdziału 6.2 ppkt 3h oraz ppkt 3g wytycznych w związku z nienależycie udokumentowanymi wydatkami oraz poniesieniem ich w sposób nieprzejrzysty. Nadto stwierdziły naruszenie podrozdziału 6.5.1 pkt 2 tychże wytycznych, ponieważ beneficjent nie udokumentował w pełni procedury rozeznania rynku. Organ wskazał, że pytania zadane beneficjentowi w ww. pismach z 17 grudnia 2021 r. i 18 stycznia 2022 r., miały między innymi na celu potwierdzenie poprawnego udokumentowania dokonanej analizy cen w oparciu o oferty otrzymane po przesłaniu zapytania o cenę. Wobec ich niedostarczenia nie można zatem stwierdzić należytego udokumentowania poniesionych wydatków oraz kwalifikowalności wszystkich wydatków związanych ze szkoleniami przez wgląd m.in. na brak wiedzy o sposobie sumowania zamówień udzielanych w ramach projektu. Dalej organ napisał, że korektą listy kontrolnej do weryfikacji wniosku o płatność nr [...] z 30 czerwca 2022 r., przesłaną do beneficjenta za pośrednictwem systemu SL2014, beneficjent został poinformowany między innymi, że ponieważ nie wpłynęły żadne z wymaganych wyjaśnień/dokumentów (a beneficjent notorycznie unika kontaktu z opiekunem projektu), za niekwalifikowalne zostały uznane: wszystkie wydatki we wniosku nr [...] (w tym koszty szkoleń w projekcie). Nadto, za niekwalifikowalne zostały uznane koszty szkoleń i egzaminów w łącznej kwocie 204 000,00 PLN stanowiącej koszty bezpośrednie rozliczone we wnioskach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] wraz z kosztami pośrednimi w wysokości 40 800,00 zł. Z uwagi na wystąpienie powyższych wydatków niekwalifikowalnych stanowiących koszty bezpośrednie, zasadnym było dokonanie proporcjonalnego pomniejszenia wydatków dotyczących kosztów pośrednich w oparciu o ustaloną w § 5 ust 1 umowy stawkę, wynoszącą 20%. W związku z brakiem poprawionych wniosków o płatność nr [...] oraz nr [...] i unikaniem kontaktu z opiekunem projektu, Instytucja Pośrednicząca wystosowała do beneficjenta pismo z 08 kwietnia 2022 r., w którym ostatecznie zobowiązała do skorygowania i przesłania przedmiotowych wniosków wraz z załącznikami i formularzami monitorowania uczestników, pod groźbą niekwalifikowania wydatków rozliczanych w tych wnioskach i uznaniem wniosku nr [...] jako wniosek końcowy. Ponieważ do dnia sporządzenia Listy kontrolnej do weryfikacji wniosku o płatność nr [...] wnioski wraz z załącznikami i formularzami nie zostały poprawione i odesłane w SL2014, Instytucja Pośrednicząca ostatecznie uznała, że wydatki w nich rozliczane nie będą kwalifikowalne w projekcie, a wniosek nr [...] staje się wnioskiem końcowym, przyjmując zgłoszony w nim postęp realizacji za ostateczny rezultat realizacji projektu. Dalej organ I instancji szczegółowo opisał powody usunięcia z monitoringu trzech osób: R. S. (uczestnictwo w dwóch projektach i powielanie tożsamego wsparcia), J. T. (wykluczony status osoby bezrobotnej, niezarejestrowanej w urzędzie pracy – wskazany przez beneficjenta) oraz M. N. (uczestnictwo w dwóch projektach gdzie wsparcie jest podobne). Wyliczył, że wartość wydatków niekwalifikowalnych wynosi: 3 804,93 zł (średni koszt na osobę w projekcie) x 3 osoby = 11 414,79 zł. Zaznaczył, że ponieważ kwota wydatków niekwalifikowalnych z tytułu usunięcia ww. 3 uczestników jest mniejsza i zawiera się kwocie wydatków niekwalifikowalnych z tytułu niekwalifikowania szkoleń i egzaminów w projekcie, w celu uniknięcia podwójnego cięcia wydatków, ostatecznie obniżono wydatki kwalifikowalne w projekcie o kwotę 244 800,00 zł. Kwota ta zostanie umniejszona na zatwierdzonych wnioskach o płatność więc stanowi nieprawidłowość. III. Niekwalifikowalność wydatków związana z przeszacowaniem dokonanym przez Instytucję Pośredniczącą w celu zachowania prawidłowej proporcji źródeł finansowania określonej w umowie. Organ wskazał, że jednym z elementów który doprecyzowywała umowa o dofinansowanie było ustalenie źródeł finansowania wydatków kwalifikowalnych w projekcie, co zostało uregulowane w § 2 ust. 2 umowy. Wkład własny ze środków prywatnych beneficjenta stanowiła kwota 89 543,16 zł, w wysokości nie mniejszej niż 5% wydatków kwalifikowalnych projektu. Zgodnie natomiast z treścią § 2 ust. 4, wydatki poniesione w ramach wkładu własnego, które zostaną rozliczone ponad wysokość wskazaną w ust 2 pkt 2 mogą zostać uznane za niekwalifikowalne. Organ szczegółowo wyliczył, że struktura wydatków nie była zgodna z proporcją podziału określoną w umowie. Uznał wydatki w kwocie 8 004,19 zł za niekwalifikowalne, tj. w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy łączną kwotą wydatków spełniających kryteria kwalifikowalności przed weryfikacją zgodności ich struktury z proporcją podziału określoną w umowie o dofinansowanie, a kwotą wydatków uznanych ostatecznie za kwalifikowalną po zatwierdzeniu do rozliczenia wydatków (przy zachowaniu poziomu wydatków finansowanych wkładem własnym) w wysokości pozwalającej zachować procentowe proporcje źródeł finansowania wskazane w umowie (8 004,19 zł = 746 004,19 zł - 738 000,00 zł). IV. Środki niewykorzystane. Korektą informacji o wynikach weryfikacji wniosku o płatność nr [...] z 30 czerwca 2022 r. organ I instancji uznał wniosek o płatność nr [...] za końcowy wniosek o płatność. Beneficjent otrzymał dofinansowanie w wysokości 1 701 320,04 zł, natomiast wartość rozliczonych środków w ramach dofinansowania w zatwierdzonych wnioskach o płatność wyniosła 953 904,19 zł. Część wydatków niekwalifikowalnych w wysokości 106 287,10 zł została już objęta wezwaniem do zwrotu, z 23 marca 2021 r. Ponadto Beneficjent zwrócił część niewykorzystanych środków, tj. w dniu 02 listopada 2021 r. kwotę 49 259.01 zł oraz w dniu 02 sierpnia 2021 r. kwotę 150,02 zł. Organ wskazał, że beneficjent zgodnie z § 10 ust. 9 umowy zobowiązany był zwrócić w terminie 30 dni od daty zakończenia realizacji projektu również kwotę pozostałych środków niewykorzystanych, czyli kwotę 591 719,72 zł tj. dofinansowanie, które nie zostało wydatkowane na wydatki kwalifikowalne (591 719,72 PLN = 1 701 320,04 zł - 953 904,19 zł - 106 287,10 zł - 49 259,01 zł - 150,02 zł). Do kwoty środków niewykorzystanych które podlegają zwrotowi tj. kwoty 591 719,72 zł organ dodał wartość niezwróconych wydatków niekwalifikowalnych w wysokości 106 287,10 zł, oraz dodał wartość niezwróconych wydatków niekwalifikowalnych w wysokości 252 804,19 zł. Organ podsumował, że ustalił łączną kwotę wydatków niekwalifikowalnych oraz środków niewykorzystanych w wysokości 950 811,01 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Fundacja "[...]" z siedzibą w W., zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o (i) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z dnia 01 sierpnia 2023 r. na fakty: czynów zabronionych popełnionych przez I. S. i jej współpracowników w związku z działaniami i zaniechaniami dotyczącymi projektu "Trzy kroki do pracy", (ii) uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie, (iii) zwrot kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik zarzucił naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez brak uwzględnienia odwołania i uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, 2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, polegające na braku należytego rozpoznania i oceny dokumentów przedłożonych przez skarżącą do organu drugiej instancji tj. dokumentów dołączonych do pisma z 31 października 2023 r., w szczególności dołączonych segregatorów z dokumentami, podczas gdy złożenie tych dokumentów stanowiło wykonanie "istotnej części" zobowiązań nałożonych przez Instytucję Pośredniczącą co ma znaczenie w świetle oceny prawidłowości wniosków organu o przypisaniu skarżącej naruszeń, będących zdaniem organów obu instancji podstawą orzeczenia zwrotu środków, w efekcie czego nie rozpoznano istoty sprawy w toku postępowania przed organem II instancji, 3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, polegające na braku uwzględnienia, że I. S. (koordynator projektu) nie przekazywała do Fundacji (zarządu i centrali w W.) informacji pochodzących od Instytucji Pośredniczącej o prośbach o wyjaśnienia lub dokumenty, które należy dostarczyć w ramach uzupełnienia, co w istocie spowodowało przez znaczący czas brak wiedzy Fundacji o stanie projektu, brakach i zarzucanych nieprawidłowościach, a ostatecznie, po otrzymaniu przez Fundację pism od Instytucji Pośredniczącej, doprowadziło do braku możliwości zrealizowania wszystkich zobowiązań nałożonych przez Instytucję Pośredniczącą 4) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, polegające na braku ustalenia, że podejmowane przez I. S. (koordynatora projektu) i jej współpracowników działania lub zaniechania, za które ponoszą oni winę, stanowią działania wyczerpujące znamiona przestępstw określonych w Kodeksie karnym, które skutkują szkodą majątkową zarówno po stronie organów administracji publicznej, jak i Fundacji, podczas gdy są to okoliczności istotne z punktu widzenia sprawy i ustalenia podmiotu odpowiedzialnego i nie mogą zostać pominięte z powołaniem się wyłącznie na ogólną odpowiedzialność Fundacji "[...]", 5) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, polegające na braku przeprowadzenia dowodu z zeznań I. S. w charakterze świadka, podczas gdy była ona koordynatorem projektu i głównym adresatem wezwań i zobowiązań kierowanych przez Instytucję Pośredniczącą, 6) art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie będące skutkiem błędnego uznania, że Fundacja jest odpowiedzialna za wykorzystanie z naruszeniem procedur środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Uzasadniając pełnomocnik napisał, że skarżąca po wniesieniu odwołania złożyła do akt sprawy istotne dokumenty, dołączone do pisma z 31 października 2023 r., w szczególności będące segregatorami z dokumentami. W ocenie pełnomocnika złożenie tych dokumentów stanowiło wykonanie "istotnej części" zobowiązań nałożonych przez Instytucję Pośredniczącą co ma znaczenie w świetle oceny prawidłowości wniosków organu o przypisaniu skarżącej naruszeń, będących zdaniem organów obu instancji podstawą orzeczenia zwrotu środków. Pełnomocnik zarzucił, że organ II instancji nie dokonał szczegółowej oceny tych pism i nie uwzględnił ich wartości jako elementu, dzięki któremu należałoby uznać, że Fundacja ostatecznie wykonała w znacznej mierze zobowiązania nałożone przez Instytucję Pośredniczącą. Zdaniem pełnomocnika w efekcie tego nie rozpoznano istoty sprawy w toku postępowania przed organem drugiej instancji. Nadto pełnomocnik ocenił, że komunikacja w projekcie odbywała się poprzez system SL2014, co w niniejszej sprawie miało ten skutek, że tylko I. S. jako koordynator w projekcie i jej współpracownicy mieli dostęp do tego systemu i realną możliwość odpowiadania Instytucji Pośredniczącej/wykonywania jej zobowiązań. Analiza działań i zaniechań, za które odpowiedzialność należy przypisać I. S., prowadzi do wniosku, że były to czyny z art. 276 Kodeksu karnego (niszczenie/ukrywanie dokumentów), które doprowadziły do szkody majątkowej zarówno po stronie organów administracji publicznej jak i Fundacji. Fundacja jest w istocie podmiotem pokrzywdzonym przez I. S., a nie osobą prawną, której można przypisać odpowiedzialność, jak to uczyniła Instytucja Pośrednicząca w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Obie decyzje wydane w sprawie są zgodne z prawem, przez co skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że wszczęcie kontrolowanego postępowania administracyjnego było konsekwencją stwierdzenia przez organ nieprawidłowości w projekcie, realizowanym przez skarżącą. Fakt wystąpienia nieprawidłowości jest zresztą poza sporem w sprawie. Skarżąca w odwołaniu jak i w skardze kwestionuje obarczenie właśnie jej negatywnymi konsekwencjami (tu: wydania decyzji określającej kwotę do zwrotu, na którą składa się (i) kwota wydatków niekwalifikowalnych wynikających z weryfikacji wniosku o płatność oraz (ii) kwota środków niewykorzystanych i nieprawidłowości wynikających z korekty informacji o wynikach weryfikacji wniosku o płatność oraz odsetek); skarżąca wywodzi, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji przekroczenia uprawnień i de facto przekroczenia umocowania przez koordynatorkę projektu i jej współpracowników. W tak zarysowanym sporze Sąd przyznaje rację organowi. W tym miejscu Sąd stwierdza, że podziela ustalenia faktyczne i prawne, uczynione w sprawie przez organ I instancji i drobiazgowo opisane w uzasadnieniu decyzji tego organu, skrótowo powtórzone i zaakceptowane przez organ wyższego stopnia. W myśl art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Z kolei w art. 184 ust. 1 u.f.p. jest mowa, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa m. in. w art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy (czyli środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo zidentyfikowały podstawy prawne, które w sprawie skarżącej Fundacji stanowiły procedury w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.f.p. i w konsekwencji wyznaczały wzorzec kontroli legalności wydatkowania środków przeznaczonych na realizację projektu. Ich źródła nie były sporne między stronami postępowania sądowego, więc bez szerszego przytaczania tu szczegółowej wykładni tego przepisu, przypomnieć tylko należy, że przez "dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu" rozumie się nie tylko normy proceduralne, lecz także i inne regulacje wynikające z prawa ustrojowego czy prawa materialnego. Wyrażenie to obejmuje swym zakresem również wytyczne do poszczególnych programów wydawane przez właściwego ministra do spraw rozwoju regionalnego. Z kolei w umowach o dofinansowanie projektów ze środków europejskich umieszczane są postanowienia obligujące beneficjentów do przestrzegania tych wytycznych, na co wprost wskazuje art. 206 ust. 2 pkt 4a u.f.p. Wytyczne posiadają odmienny charakter prawny od ustaw i rozporządzeń, nie stanowią bowiem źródeł prawa powszechnie obowiązującego w świetle art. 87 Konstytucji. Bez względu na to należy je zaliczyć do przepisów (procedur) obowiązujących przy wykorzystaniu środków z budżetu UE, które w głównej mierze kierowane są do podmiotów zaangażowanych w realizację określonego programu, w szczególności do jego beneficjentów. Zgodnie wskazuje się, że art. 184 ust. 1 u.f.p. w odniesieniu do pojęcia procedur, do których się odwołuje, należy rozumieć szeroko, tzn. że chodzi nie tylko o "przepisy prawa powszechnego krajowego i unijnego, ale również procedury, o jakich jest mowa w umowie o dofinansowanie ustanowione w dokumentach programowych, jak i samą umowę". I to właśnie naruszenie tak rozumianych regulacji stanowi przesłankę zwrotu środków, zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. (zob. J. M. Salachna, M. Tyniewicki [w:] J. M. Salachna (red.), M. Tyniewicki (red.). Finanse publiczne. Komentarz, Warszawa 2024, uwaga nr 2 do art. 184 oraz przywołane tam orzeczenia; Lex). Zatem to umowa o dofinansowanie projektu opracowana w ramach systemu realizacji programu operacyjnego oraz wytyczne są dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Niedotrzymanie zaś warunków umowy o dofinansowanie, zobowiązuje organ do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu. Sąd podziela stanowisko organu, że wykorzystanie przez beneficjenta środków przeznaczonych na realizację projektu z naruszeniem procedur określonych w umowie, wypełnia w rozpatrywanej sprawie dyspozycję normy określonej w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. i to właśnie ta okoliczność, powoduje obowiązek zwrotu przez skarżącą Fundację tych środków, wraz z odsetkami. Wyłączna odpowiedzialność za realizację projektu spoczywa przy tym na skarżącej Fundacji i bezpodstawne jest przypisywanie odpowiedzialności za powstanie nieprawidłowości pełnomocnikowi (k. 35) skarżącej Fundacji (I. S.) i innym osobom, skoro odpowiedzialność skarżącej wynika z umowy o dofinansowanie projektu, zawartej 05 grudnia 2019 r. z Zarząd Województwa. Skarżąca, powierzając wykonywanie czynności w projekcie osobom określonym przez swoje władze, przyjęła na siebie odpowiedzialność za realizowanie tych czynności. Jest przy tym oczywiste, że powierzenie wykonywania czynności danej osobie, na przykład udzielenie pełnomocnictwa, przydzielenie zadania pracownikowi czy grupie pracowników, nie wyklucza samodzielnego dokonywania czynności przez Fundację. Tym bardziej nie wyklucza nadzoru i kontroli wykonywania powierzonych czynności. Również jako bezzasadny Sąd ocenia powtórzony w skardze zarzut odwołania, że komunikacja w projekcie odbywała się poprzez system SL2014 i zarząd Fundacji w W. nie miał dostępu do wezwań kierowanych przez organ I instancji. Ustalenie kto ma uprawnienia do korespondencji z organem oraz sprawowanie skutecznego nadzoru nad tą kontrolą należy do podstawowych obowiązków beneficjenta, będącego stroną umowy. Zauważyć należy, że zgodnie z § 16 umowy fundacja zobowiązała się do wykorzystywania SL 2014 w procesie rozliczania projektu (ust. 1), fundacja wyznaczała osoby uprawnione do wykonywania w ich imieniu czynności związanych z realizacja projektu (ust. 3), lista osób uprawnionych do dostępu w ramach SL2014 podlega aktualizacji (ust. 5). W toku postępowania z pisma z 14.10.2021 podpisanego przez P. B. a i ze skargi wynika, że współpraca z I. S. zakończyła się w 2021r., fundacja miała więc świadomość problemów z działaniem osoby, którą wyznaczyła i za którą odpowiadała i czas na dokonanie zmian i wykonanie zawartej umowy, czego nie uczyniła. W toku postępowania organ wysyłał korespondencje również na adres siedziby fundacji w W.. Przesyłki były odbierane. Słusznie organ podał, że w takiej sytuacji wynik postępowań karnych czy postępowań regresowych inicjowanych przez skarżącą nie ma wpływu na treść decyzji. Stroną zawartej umowy była fundacja i ona odpowiada za naruszenie postanowień tej umowy. Sąd nie podziela także i tego zarzutu skargi, jakoby w sprawie nie został wyczerpująco zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy, skoro w siedmiu segregatorach przekazanych przez skarżącą Fundację po wniesieniu odwołania są dokumenty, że złożenie tych dokumentów stanowiło wykonanie "istotnej części zobowiązań nałożonych przez Instytucję Pośredniczącą" i organ II instancji nie przeanalizował wystarczająco tych dokumentów. Sąd stwierdza, że organ II instancji starannie opisał zawartość każdego z segregatorów (s. 16-17 uzasadnienia decyzji) i podsumował, że przekazana zawartość segregatorów stanowi jedynie część dokumentacji, którą beneficjent powinien był zgromadzić i przechowywać zgodnie z zasadami określnymi w umowie. Nadto organ II instancji wytknął skarżącej Fundacji, zdaniem Sądu trafnie, że Fundacja poza ogólnym wskazaniem, że przekazuje dokumenty "celem weryfikacji i końcowego rozliczenia" nie przedstawiła żadnego uzasadnienia czy chociażby wskazania, co zamierza wykazać i jakimi konkretnie dokumentami spośród przekazanych dokumentów. Sąd podkreśla, że zawodowy pełnomocnik skarżącej nawet nie podjął próby wykazania, które zobowiązania nałożone przez organ I instancji przed wszczęciem postępowania byłyby wykonane i którymi dokumentami a nadto nie zwrócił uwagi, że naruszenie § 11 ust. 4 umowy, czyli nie przedłożenie dokumentów potwierdzających kwalifikowalność wydatków skutkowało uznaniem ich za niekwalifikowane. Dołączenie na etapie postępowania odwoławczego segregatorów zawierających różne dokumenty (też dotyczące innego projektu) nie konwaliduje naruszenia § 11 ust. 4 umowy. W toku weryfikacji organ kilkakrotnie wzywał skarżącą do złożenia dokumentów, wyjaśnień, szczegółowo jej opisując a fundacja ich nie wykonała. Lektura akt sprawy każe stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie, począwszy od skierowania do poprawy wniosku o płatność nr [...] (rozliczający zaliczkę, sprawozdawczy) za okres od 01 maja 2021 r. do 31 lipca 2021 r. skarżąca była wzywana o udzielenie wyjaśnień ze szczegółowo formułowanymi pytaniami i szczegółowo wymienianymi brakującymi dokumentami, co do których organ wzywał o ich dosłanie (k. 899 i nast.). Organ I instancji przekonująco uzasadnił, dlaczego uznał, że wydatki z wniosku o płatność nr [...] są niekwalifikowalne (s. 9-15 uzasadnienia decyzji organu I instancji). Organ za każdym razem szczegółowo wymieniał, których dokumentów i wyjaśnień domaga się na etapie realizacji umowy: wykazu wszystkich uczestników projektu biorących udział w szkoleniach zawodowych, dokumentów potwierdzających dokonanie szacowania zamówień związanych z przeprowadzonymi szkoleniami, wszystkich programów szkoleń. W związku z brakiem odpowiedzi ze strony skarżącej, organ pismem z 18 stycznia 2022 r. (k. 1146) ostatecznie wezwał do złożenia wszystkich wyjaśnień i dokumentów w terminie 5 dni, zastrzegając, że w przypadku braku przesłania dokumentacji we wskazanym terminie wszystkie wydatki rozliczone we wniosku o płatność nr [...] zostaną uznane za niekwalifikowalne. Należy stwierdzić, że skoro w systemie SL nie wpłynęły żadne z wymaganych wyjaśnień/dokumentów, zaś skarżąca unikała kontaktu z opiekunem projektu, również telefonicznego, organ postąpił prawidłowo, uznając za niekwalifikowane wszystkie wydatki z tego wniosku. Organ I instancji przekonująco ocenił również niekwalifikowalność wydatków dotyczących kosztów szkoleń i egzaminów, rozliczonych we wnioskach o płatność od nr [...] do nr [...] oraz związanych z uznaniem wniosku o płatność nr [...] za wniosek końcowy (s. 16-23 uzasadnienia decyzji organu I instancji). Zgodnie z § 10 ust. 5 pkt 5 umowy o dofinansowanie projektu z 05 grudnia 2019 r. beneficjent zobowiązany był do przedkładania z każdym wnioskiem o płatność również dokumentów innych niż wymienione w pkt. 1-4 tego ustępu, jeżeli byłyby one niezbędne do weryfikacji wniosku o płatność, a zostały wskazane przez organ. Należy zatem uznać za uzasadnione wezwanie skarżącej Fundacji pismem z 24 listopada 2021 r. (k. 1141), do (i) złożenia wykazu wszystkich uczestników projektu biorących udział w szkoleniach zawodowych w projekcie - wypełniając tabelkę stanowiącą załącznik do wezwania, (ii) dostarczenia dokumentów potwierdzających dokonanie szacowania zamówień związanych z przeprowadzonymi szkoleniami, (iii) przesłania wszystkich programów szkoleń przeprowadzonych w projekcie wraz nazwą wykonawcy prowadzącego szkolenie. Ponieważ organ stwierdził braki w przesłanych dokumentach, pismem z 17 grudnia 2021 r. (k. 1143) zwrócił się o przesłanie brakujących programów szkoleń i udzielenie wyjaśnień co do przesłanych dokumentów. Z uwagi na milczenie skarżącej organ ponowił wezwanie, pismem z 18 stycznia 2022 r. (k. 1146). Należy stwierdzić, że skoro skarżąca Fundacja nie odpowiedziała na wezwania, mające na celu między innymi potwierdzenie poprawnego udokumentowania dokonanej analizy cen w oparciu o oferty otrzymane po przesłaniu zapytania o cenę, to organ miał podstawę do uznania, że nie może stwierdzić należytego udokumentowania poniesionych wydatków oraz kwalifikowalności wszystkich wydatków związanych ze szkoleniami przez wzgląd m.in. na brak wiedzy organu o sposobie sumowania zamówień udzielanych w ramach projektu. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania tego, że organ I instancji, w związku z brakiem poprawionych wniosków o płatność nr [...] oraz nr [...] i unikaniem kontaktu z opiekunem projektu ze strony beneficjenta, pismem z 08 kwietnia 2022 r. (k. 1148) ostatecznie zażądał skorygowania i przesłania przedmiotowych wniosków wraz z załącznikami i formularzami monitorowania uczestników, pod rygorem niekwalifikowania wydatków rozliczanych w tych wnioskach i uznaniem wniosku nr [...] jako wniosek końcowy. W konsekwencji, wobec milczenia skarżącej, wniosek nr [...] stał się wnioskiem końcowym, a organ przyjął zgłoszony w nim postęp realizacji za ostateczny rezultat realizacji projektu. Dalej Sąd wskazuje, że organ I instancji przekonująco wyliczył, że struktura poniesionych wydatków nie była zgodna z proporcją podziału określoną w umowie (s. 23-25 uzasadnienia decyzji I instancji). Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 2 umowy o dofinansowanie projektu z 05 grudnia 2019 r. wkład własny skarżącej wynosił 89 543,16 zł wydatków kwalifikowalnych projektu, co miało stanowić nie mniej niż 5% wydatków kwalifikowalnych projektu. W związku z uznaniem wniosku o płatność nr [...] za wniosek końcowy organ uznał wydatki w kwocie 8 004,19 zł za niekwalifikowalne, tj. w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy łączną kwotą wydatków spełniających kryteria kwalifikowalności przed weryfikacją zgodności ich struktury z proporcją podziału określoną w umowie o dofinansowanie, a kwotą wydatków uznanych ostatecznie za kwalifikowalną po zatwierdzeniu do rozliczenia wydatków (przy zachowaniu poziomu wydatków finansowanych wkładem własnym) w wysokości pozwalającej zachować procentowe proporcje źródeł finansowania wskazane w umowie o dofinansowanie. Organ wskazał, że skarżąca otrzymała dofinansowanie w wysokości 1 701 320,04 zł, natomiast wartość rozliczonych środków w ramach dofinansowania w zatwierdzonych wnioskach o płatność wyniosła 953 904,19 zł. Część wydatków niekwalifikowalnych w wysokości 106 287,10 zł została wcześniej objęta wezwaniem do zwrotu, a ponadto skarżąca zwróciła kwoty 49 259,01 zł oraz 150,02 zł. Oprócz niezwróconych wydatków niekwalifikowalnych skarżąca zobowiązana była zwrócić kwotę pozostałych środków niewykorzystanych: 591 719,72 zł, czyli dofinansowania, które nie zostało wydatkowane na wydatki kwalifikowalne (591 719,72 zł = 1 701 320,04 - 953 904,19 - 106 287,10 – 49 259,01 - 150,02). Organ podsumował, że do zwrotu pozostaje kwota 950 811, 01 zł i taka właśnie kwota została wskazana w decyzji. Słusznie organ uznał, że w wyniku naruszenia przez fundację zapisów umowy oraz wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków spełniona została przesłanka zawarta w art. 184 u.f.p., co z kolei powoduje konieczność zastosowania trybu przewidzianego w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Zasadnie organ wyjaśnił, że zaistniałe nieprawidłowości mogły mieć szkodliwy wpływ na budżet ogólny Unii Europejskie – pomoc została przyznana podmiotowi, który się nie wywiązał z nałożonych warunków jej udzielenia ( str. 29 decyzji organu I instancji) Wobec braku zwrotu środków organ prawidłowo, zgodnie z art. 209 ust. 9 pkt 1 u.f.p. wszczął postępowanie i wydał decyzję. Zasadnie też ustalił odsetki wyłączając z uwzględnieniem treści art. 139 § 3 O.p okres od 11 maja 2023r. Sąd nie znalazł błędów skutkujących koniecznością uchylenia decyzji wydanych w sprawie. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.