III SA/Po 725/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Koś po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi U. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 28 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Zaskarżoną decyzją z dnia 28 marca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań Grunwald z dnia 25 listopada 2013 r. określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. W skardze na powyższą decyzję strona, reprezentowana przez pełnomocnika – doradcę podatkowego, zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając go stanem psychofizycznym skarżącej. Podniosła, że skarżąca cierpi na schizofrenię paranoidalną i w związku z tym trudno przewidzieć jej reakcję na informację o konieczności zapłaty zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami za zwłokę, w szczególności nie można spodziewać się łagodnego, bezkrytycznego i niepozostawiającego piętna na psychice chorej przyjęcia takiej informacji. Skutki wywołane w sferze psychicznej skarżącej w przypadku wykonania decyzji są – zdaniem pełnomocnika skarżącej, trudne do przewidzenia i mogą być trudne do odwrócenia, mając na uwadze ograniczone możliwości prawidłowego funkcjonowania psychospołecznego skarżącej, a rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonej decyzji w świetle charakteru i przebiegu choroby skarżącej będą większe aniżeli rozmiary szkody, jakie mogłyby zostać wywołane analogicznym wykonaniem decyzji wobec osoby zdrowej w sferze fizycznej i psychicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.), sąd może na wniosek strony skarżącej wstrzymać wykonanie w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z powyższego przepisu wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego, uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu. Aby nastąpiła ocena Sądu, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona powinna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne, uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonanie decyzji należy przy tym uwzględnić charakter decyzji i skutki, jakie ona wywołuje dla strony. W niniejszej sprawie przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest decyzja dotycząca określenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. Podkreślić więc należy, że zasadniczym i bezpośrednim następstwem decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, jest pewna dolegliwość finansowa, pogorszenie się sytuacji materialnej adresata tejże decyzji, względnie jego rodziny, które jednak zasadniczo jest odwracalne. W przypadku bowiem ewentualnego uwzględnienia skargi wyegzekwowane nienależnie kwoty będą podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, będącymi swoistą formą odszkodowania. Natomiast dla zastosowania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu - jak przyjmuje się zgodnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - chodzi o niebezpieczeństwo wystąpienia takiej szkody, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Z kolei trudne do odwrócenia skutki jako przesłanka wstrzymania wykonania decyzji to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W zakresie powyższych przesłanek nie mieści się powołana przez pełnomocnika skarżącej potencjalna negatywna reakcja skarżącej na informację o konieczności egzekucji zobowiązania podatkowego, która przy uwzględnieniu jej stanu psychofizycznego (zaburzeń psychicznych), może zdaniem pełnomocnika, spowodować trudne do odwrócenia skutki i trudną do wynagrodzenia szkodę w sferze psychicznej skarżącej. Ochrony dla tego rodzaju sytuacji przy uwzględnieniu stanu zdrowia skarżącej należy poszukiwać w drodze innych środków prawnych i faktycznych, które leżą poza kompetencją tutejszego Sądu, w szczególności poprzez zapewnienie skarżącej osoby należycie prowadzącej jej sprawy podatkowe, tj. w taki sposób, aby zabezpieczyć jej obiektywne interesy oraz wyjaśnić znaczenie skutków działań organów podatkowych i ewentualnie egzekucyjnych. Należy zwrócić uwagę, że skarżąca sama udzieliła pełnomocnictwa w niniejszej sprawie doradcy podatkowemu, co wskazuje na to, że nie jest osobą ubezwłasnowolnioną. Niewykluczone więc, że wystarczający okaże się udział pełnomocnika w sprawie, który powinien również obejmować stosowne wyjaśnienie okoliczności prawnych, w tym istotnej w sprawie odwracalności skutków wykonania decyzji. Natomiast ewentualna nieadekwatna reakcja skarżącej w tym zakresie, niewątpliwie możliwa w przypadku osoby z zaburzeniami psychicznymi, pozostaje poza kontrolą i jest niezależna od obiektywnych okoliczności. Nieuzasadnione byłoby natomiast stosowanie w tym przypadku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy pełnomocnik skarżącej nie wykazał zaistnienia obiektywnych przesłanek zastosowania tejże ochrony tymczasowej wynikających z powołanej regulacji prawnej. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a.