III SA/Po 726/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w dniu [...] grudnia 2016 r., na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu X Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia [...] października 2016 r., w sprawie ze skargi X Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Skarżąca spółka wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości. We wniosku spółka wskazała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł. Wartość jej środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) wyniosła [...] zł, a strata na koniec 2015 roku wyniosła [...] zł. Spółka oświadczyła, że posiada wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych w wysokości [...] zł. Oświadczyła nadto, że z uwagi na jej obecną kondycję finansową nie posiada żadnych środków na rachunku bankowym ani innych dostatecznych środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jedynym środkiem trwałym spółki są automaty do gier, które w przeważającej mierze zostały zatrzymane przez urzędy celne w toku prowadzonych postępowań. Spółka została w ten sposób pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a w efekcie dalszego zarobkowania. Obecnie nie posiada również środków trwałych, które mogłaby spieniężyć. Spółka nie posiada także zdolności kredytowej, zaś jedyny wspólnik spółki wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Według niej opisane trudności finansowe mają charakter trwały, który utrzymuje się od dłuższego czasu, co też uniemożliwiło poczynienie jakichkolwiek oszczędności na poczet zabezpieczenia ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Z końcem lutego 2016 roku [...] rozwiązał ze spółką umowę rachunku bankowego z uwagi na brak płatności (wszystkie środki na rachunku zostały zajęte przez urzędy celne). Spółka nie zawarła nowej umowy rachunku bankowego. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. zobowiązano wnioskodawcę do uzupełnienia oświadczenia majątkowego poprzez przedłożenie szeregu wymienionych w wezwaniu dokumentów odnoszących się do jego aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej. Skarżąca nie przedstawiła dokumentacji wskazanej w powyższym zarządzeniu. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Pismem z dnia [...] października 2016 r. wnioskodawca wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, podnosząc, że jego sytuacja finansowa uzasadniała przyznanie spółce prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi bowiem wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku z art. 199 P.p.s.a., który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W myśl art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca, pomimo wezwania, nie uzupełnił oświadczenia złożonego we wniosku poprzez przedłożenie dokumentów wskazanych w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że nie posiada środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy wyjaśnić, że ciężar procesowy wykazania zasadności wniosku o prawo pomocy spoczywa na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie majątkowe skarżącej spółki nie pozwala zweryfikować zapewnień o aktualnym braku zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego. Nie umożliwia tego także dokumentacja przedłożona na etapie skargi, która albo nie odnosi się do aktualnego stanu finansowego skarżącej, lecz do lat poprzednich (2013 i 2014), albo nie wykazuje jej zdolności płatniczych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.