III SA/Po 73/18

Dnia 15 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: St. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi S. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w P. z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, decyzją z 30 listopada 2017 roku nr [...], skierowaną do S. R., po ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od grudnia 1997 roku do stycznia 1998 roku. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, co następuje. S. R. prowadziła działalność gospodarczą. Z tytułu nieopłaconych składek powstało zadłużenie za okres od 12/1997 roku do 01/1998 roku. Na dzień złożenia wniosku o umorzenie zadłużenie wynosiło łącznie 1.092 zł (składki – 287,60 zł, odsetki za zwłokę – 796,00 zł oraz koszty upomnienia 8,40 zł). Organ uznaje, że okres przedawnienia wskazanych należności już upłynął, ale w dniu 14 października 2008 roku zostały one zabezpieczone wpisem hipoteki, co ma ten skutek, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, po upływie terminu przedawnienia wskazane należności mogą być egzekowowane z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Zakład wyjaśnił również, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 08 października 2013 roku SK 40/12 rozstrzygał o konstytucyjności przepisów art. 33 §2 w związku z art. 33 §1 i art. 70 §6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa, a zatem odnosi się wprost do podatków w rozumieniu art. 6 ustawy –Ordynacja podatkowa. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wywiera wpływ na zabezpieczenia hipoteczne ustanowione na rzecz ZUS w okresie od 01 stycznia 1998 roku do 31 grudnia 2002 roku. Organ nie stwierdził całkowitej nieściągalności zadłużenia w rozumieniu art. 28a ustawy o sytemie ubezpieczeń społecznych, ani przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3a tej ustawy, w konsekwencji odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych skałdek. S. R. skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając: - naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na niezastosowaniu oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 06 kwietnia 2017 roku o sygn. akt III SA/Po 1265/16, - naruszenie art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na uchyleniu się od mocy wiążącej wyroku WSA w Poznaniu z dnia 06 kwietnia 2017 roku o sygn. akt III SA/Po 1265/16, - zastosowanie art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych pomimo tego, że ten przepis jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi podniosła, że spór sprowadza się do oceny wymagalności i możliwości dochodzenia należności z tytułu składek za okres 12/1997-1/1998, a dokladnie ustalenia czy przedmiotowe należności uległy przedawnieniu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została wydana w związku z wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 06 kwietnia 2017 roku o sygn. akt III SA/Po 1265/16, którym uchylono decyzję z dnia 30 września 2016 roku oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 12 maja 2016 roku. W uzasadnieniu wyroku wskazano na konieczność dokonania wnikliwych wywodów prawnych odnoszących się do problematyki przedawnienia należności z tytułu składek ciążących na skarżącej. Zdaniem skarżonego organu w sposób wyczerpujący i szczegółowy odniósł się on do kwestii przedawnienia spornych należności, a skarga nie wskazuje okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zmianę stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Sąd nie ujawnił naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 §1 pkt lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 ze zm.). Po przeprowadzeniu kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji ani w całości, ani w części, gdyż nie stwierdził ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wbrew twierdzeniom skargi organ obszernie wyjaśnił kwestię przedawnienia oraz kwestię możliwości dochodzenia zaległości składkowych od skarżącej (k. 6-10 uzasadnienia skarżonej decyzji). Z tego względu nie może być mowy o braku wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 06 kwietnia 2017 roku o sygn. akt III SA/Po 1265/16. Mając na uwadze pozostałe zarzuty skargi wyjaśnić należy, że wykraczają one poza granice sprawy administracyjnej, w której została wydana zaskarżona decyzja. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej nie może być inna sprawa niż ta, w której wniesiono skargę, a przedmiotem zaskarżenia jest decyzja o odmowie umorzenia należności składkowych. W sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczenia społecznego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyposażony został w kompetencję do umorzenia należności z tytułu tych składek w przypadku stwierdzenia ustalonych ustawowo przesłanek umorzenia. Obowiązujące przepisy przewidują, że umorzenie należności jest możliwe w przypadku całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2017, poz. 1778 ze zm.), bądź istnienia uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 3a tej ustawy. W granicach sprawy prowadzonej na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a więc sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczenia społecznego, pozostaje ustalenie przesłanek, od których ustawa uzależnia umorzenie tych składek. Przedmiotem postępowania o umorzenie należności jest zatem wyjaśnienie kwestii dotyczących istnienia materialnoprawnej podstawy umorzenia, jaką jest całkowita nieściągalność, a w przypadku jej braku - zaistnienie uzasadnionego przypadku w stosunku do płatnika składek. Przedawnienie nie jest przesłanką, której zaistnienie uzasadnia wniosek o umorzenie zaległości, a zatem nie mieści się ono w granicach sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaległych składek nie rozstrzyga kwestii związanych z ich istnieniem, czy wysokością, lecz przesądza o istnieniu lub braku podstaw do umorzenia kwoty wynikającej z zaległości. Poza zakresem sprawy dotyczącej umorzenia należności pozostaje zatem co do zasady ustalenie okoliczności związanych z wymagalnością tych należności. Istnienie zaległości, czy wysokość zaległości, ma znaczenie dla oceny zasadności wniosku o ich umorzenie w tym aspekcie, że wymaga odniesienia do sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Kwestia istnienia zaległości objętych wnioskiem o umorzenie, a także kwestia ich wysokości i wymagalności, została prawomocnie przesądzona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2009 roku o sygn. akt III AUa 943/09. Wskazany wyrok prawomocnie zakończył sądową kontrolę decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2008 roku w przedmiocie określenia zadłużenia S. R. (wcześniej S. K.) z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 1997 roku do stycznia 1998 roku. Wskazany wyrok był podstawą do zmiany treści wpisu zabezpieczenia hipoteczego ustanowionego na nieruchomości skarżacej. W uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego wyjaśniono już skarżącej, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 03 kwietnia 2008 roku o sygn. akt V SA/Wa 25/08 o uchyleniu decyzji ZUS zapdł w innym przedmiocie, bo dotyczył umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Decyzja organu rentowego odmawiająca umorzenia spornych należności nie ma wpływu na wyrok sądu wydany w wyniku rozpoznania odowłania od decyzji ZUS określającej zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Na potrzeby załatwienia kontrolowanej sprawy organ wyczerpująco odniósł się, do spornej dla skarżącej kwestii przedawnienia zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu decyzji powołano i wyjaśniono podstawę prawną. Organ odniósł powyższą regulację do okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy, a także ustosunkował się do argumentacji skarżacej wspieranej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 08 października 2013 roku SK 40/12. Wskazując na powyższe Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wyjaśnia, że poza zakresem postępowania sądowoadministracyjnego pozostaje sprawa istnienia kwestionowanych przez skarżącą zaległości. Kwestia wymagalności tych zaległości została już prawomocnie przesądzona wyrokiem sądu powszechnego. Z tego względu w niniejszym postępowaniu nie mogą być rozstrzygane wtątpliwości skarżącej dotyczące konstytucyjności decyzji określającej wysokość zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organu w przedmiocie odmowy umorzenia kwestionowanych przez skarżącą zaległości,także w odniesieniu do przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Istotnie, skarżąca nie przedłożyła aktualnych dokumentów ani nie podniosła nowych okoliczności, które pozwalałyby na ocenę wskazanych w tym rozporządzeniu przypadków. Należności składkowe zostały zabezpieczone hipotecznie, a zatem ich ściągalność jest niewątpliwa. Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że skarżąca nie jest już właścicielem nieruchomości, na której zostało ustanowine zabezpieczenie hipoteczne. Skoro zaspokojenie kwestionowanych przez skarżącą zaległości może nastąpić tylko z przedmiotu hipoteki, to ewentualna egzekucja tych zaległości w żaden sposób nie oddziaływuje na aktualną sytuację majątkową skarżącej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.