III SA/Po 730/18

Dnia 14 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 oddala skargę Decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], wskazując na art. 5-6 i art. 24 ustawy z dnia 05 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r., poz. 278, z późn. zm., dalej jako ustawa o płatnościach) oraz art. 104 i art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, z późn. zm., dalej jako K.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. w [...] o przyznanie płatności na rok 2017: 1) umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej związanej do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych oraz płatności związanej do gatunku bydło domowe (bos taurus) w częściach dotyczących tych działek i zwierząt, które zostały wskazane w decyzji, 2) odmówił przyznania płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych za rok 2017 oraz przyznał jednolitą płatność obszarową, płatność za zazielenienie, płatność redystrybucyjną, płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, płatność do bydła i płatność do krów – we wskazanych w decyzji wysokościach, 3) przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej, we wskazanej w decyzji wysokości. Od opisanej wyżej decyzji odwołanie wniosło Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. w [...] (dalej jako skarżąca, spółka) w części odmawiającej przyznania płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych. Decyzją z 18 września 2018 r. nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję w zaskarżonej części ("zaskarżoną decyzję"). Uzasadniając decyzję organ przytoczył obowiązujące przepisy prawne i warunki jakie muszą zostać spełnione by otrzymać płatność oraz odniósł się do ich spełnienia przez wnioskodawcę w rozpoznawanej sprawie. Dalej organ napisał, że zgodnie art. 613 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, dalej jako K.c.) przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w terminie umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują obowiązek spełnienia takiego świadczenia. Zatem ww. przepis prawny określa zawarcie umowy pomiędzy dwoma stronami i spełnienie określonych czynności. Organ podkreślił, że w art. 15 ust. 3 ustawy o płatnościach wprowadzony jest wymóg zawarcia umowy, a umowy zawierają dwie strony. Organ wskazał, że spółka zawarła umowę z samą sobą, bowiem wnioskodawca: Przedsiębiorstwo [...] sp. z o. o. zawarł umowę z Przedsiębiorstwem [...] sp. z o.o., dodając jedynie do nazwy Gospodarstwo Rolne [...], jednakże z takim samym numerem NIP, REGON oraz bez oddzielnego wpisu do KRS. Organ wyższego stopnia ocenił, że jednostka, która figuruje jako producent ziemniaków skrobiowych w umowie, nie jest samodzielnym podmiotem, a jedynie jednostką działającą w ramach spółki. Na tej podstawie organ uznał, że warunek zawarcia umowy pomiędzy producentem ziemniaków skrobiowych a przetwarzającym te ziemniaki na skrobię - nie został spełniony. Zaznaczył, że ustawodawca przewidział przyznanie płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych tylko w przypadku, gdy jest zawarta umowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Przedsiębiorstwo [...] sp. z o. o. w [...], zastępowane przez zawodowego pełnomocnika, wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji w części w której odmówiono przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik strony zarzucił organowi: 1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 8 K.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do istotnych twierdzeń i zarzutów podniesionych w odwołaniu, co w sposób oczywisty narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa, nakładającą na organy administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, który wyraża się m. in. w dokładnym zbadaniu okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań stron oraz uwzględnieniu w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli; - art. 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji – w zaskarżonej części, - art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, polegające na braku odniesienia się przez organ do istotnych twierdzeń i zarzutów odwoławczych skarżącego oraz braku wyczerpującej analizy prawnej zastosowanego w sprawie przepisu; - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy oczywiście właściwym byłoby uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy: - art. 15 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy o płatnościach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zawarcie umowy kontraktacji między rolnikiem a wytwórcą skrobi, o której mowa w ww. przepisie stanowi warunek bezwzględnie konieczny przyznania skarżącemu płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych oraz poprzestanie organu na analizie przepisu prawnego jedynie w oparciu o wykładnię literalną i niezastosowanie wykładni celowościowej i systemowej, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez organ decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu płatności, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że w przedmiotowej sprawie, w której skarżący jest jednocześnie rolnikiem i wytwórcą skrobi, zawarcie ww. umowy kontraktacji "z samym sobą" w oczywisty sposób nie jest możliwe, a zatem warunkiem koniecznym przyznania płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych nie może być, mimo literalnego brzmienia przepisu, zawarcie umowy pomiędzy rolnikiem, a wytwórcą skrobi, - art. 6 ustawy o płatnościach poprzez błędne przyjęcie, że przesłanki przyznania skarżącemu płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji odmawiającej przyznania ww. płatności, podczas gdy skarżący czyni zadość wszystkim możliwym do spełnienia wymogom ustawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej dokonywana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Spór w niniejszej sprawie dotyczy spełnienia przesłanek przyznania płatności do powierzchni upraw ziemniaków skrobiowych za 2017 rok przez skarżącą spółkę. Zgodnie z art. 15 ust 3 ustawy o płatnościach, płatność związana do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych jest przyznawana rolnikowi jeżeli zawarł: a) umowę na uprawę ziemniaków skrobiowych, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia podmiotowi, którego przedmiot działalności obejmuje wytwarzanie skrobi lub wyrobów skrobiowych, określonej ilości ziemniaków skrobiowych z określonej powierzchni gruntów, a podmiot ten zobowiązuje się te ziemniaki odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i wyprodukować z nich skrobię lub wyroby skrobiowe, lub b) umowę z: grupą producentów rolnych, której jest członkiem, organizacją producentów, zrzeszeniem organizacji producentów. Taka konstrukcja przepisu oznacza, że płatność może zostać przyznana rolnikowi jeżeli zawarł umowę, która jest zawierana pomiędzy producentem ziemniaków skrobiowych z określonej powierzchni gruntów, a podmiotem, który te ziemniaki zobowiąże się odebrać i wyprodukować z nich skrobię lub wyroby skrobiowe (por. prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 4 października 2017 r., III SA/Po 534/17 wydany w sprawie między tymi samymi stronami i w tym samym przedmiocie; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej NSA; skład orzekający w pełni podziela argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu tego wyroku). W zaskarżonej decyzji wykazano, że wnioskodawca nie spełnił warunku koniecznego ustanowionego przez prawodawcę do otrzymania płatności do powierzchni upraw ziemniaków skrobiowych i wyjaśniono, że zawarcie umowy kontraktacji dotyczącej uprawy ziemniaków skrobiowych jest warunkiem koniecznym do spełniania warunków kwalifikowalności do płatności w ramach płatności do ziemniaków skrobiowych. Wyjaśniono, że zgodne z brzmieniem art. 613 § 1 K.c. przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w terminie umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują obowiązek spełnienia takiego świadczenia. Zatem przepis określa zawarcie umowy pomiędzy dwoma stronami i spełnienie określonych czynności. W rozpoznawanej sprawie przedstawiona przez stronę skarżącą umowa kontraktacji uprawy ziemniaków skrobiowych nr [...] została zawarta w dniu [...] marca 2017 r. pomiędzy "[...]" zwanym dalej w tej umowie: plantatorem, a [...], zwanym dalej w umowie: Producentem lub [...], czyli z samym sobą. Umowa została podpisana przez kierownika Gospodarstwa Rolnego [...] - M. S. oraz prezesa zarządu Przedsiębiorstwa [...]. Sąd podziela stanowisko organów, że Gospodarstwo [...] nie jest odrębną jednostką funkcjonującą w obrocie prawnym – nie jest odrębną osobą prawną, a stanowi jedynie wyodrębnioną część Przedsiębiorstwa [...]. Obie strony wskazane w treści przedstawionej organowi umowy kontraktacji stanowią jedną spółkę, która jednocześnie występuje jako producent rolny (producent ziemniaków skrobiowych) i jako przetwórca skrobi. Analizowana umowa świadczy o tym, że obie strony wskazane w treści umowy kontraktacji mają ten sam numer NIP i REGON. Taka sytuacja oznacza jedynie potwierdzenie wyprodukowania i dostarczenia samemu sobie surowca w postaci ziemniaków skrobiowych. W tym przypadku organy trafnie potraktowały przedstawiony dokument jako umowę zawartą przez Przedsiębiorstwo [...] z Przedsiębiorstwem [...]. Nie wystąpiły zatem dwie strony czynności prawnej, a w konsekwencji nie ma warunków wzajemności i konsensualności. Nie została więc zawarta - z perspektywy normatywnej - skutecznie prawna umowa kontraktacji. Taka sytuacja uniemożliwiła uznanie, iż został spełniony konieczny warunek ustawowy, zawarty w art. 15 ust. 3 ustawy o płatnościach, tzn. płatność związana do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych jest przyznawana rolnikowi, jeżeli zawarł on umowę. Tym samym nie został spełniony warunek konieczny do przyznania płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych. Ustawodawca krajowy, wprowadzając określone rozwiązanie normatywne w treści art. 15 ust 3 ustawy o płatnościach, zawęził możliwość przyznania płatności związanych do powierzchni uprawy ziemniaka skrobiowego tym rolnikom, którzy zawrą umowę kontraktacyjną. Przyjęcie interpretacji wskazanego przepisu w wersji zaproponowanej przez skarżącego, w istocie prowadziłoby do obejścia prawa i stosowania go w sposób niezgodny z jednoznacznym brzmieniem tego przepisu. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić i należy podzielić interpretację przyjętą przez organy. Zarzuty skargi, dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, nie mogły zostać uznane za uzasadnione. Także za bezzasadne Sąd uznaje zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należycie i jednoznacznie zostało wyjaśnione stanowisko organu. Okoliczność, że skarżący nie zgadza się z argumentami organu nie oznacza, że zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego. Sąd zaznacza, że nie było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, w części. Spółka wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji w części ( tj. dotyczącej odmowy przyznania płatności), zaś organ wyższego stopnia napisał, błędnie, że utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, podczas gdy powinien był napisać o utrzymaniu w mocy decyzji w zaskarżonej części. Bowiem tylko co do części decyzji był władny rozstrzygać. Jednakże z treści uzasadnienia decyzji wynika jednoznacznie, że organ wyższego stopnia rozstrzygał w granicach wskazanych w odwołaniu i analizowane naruszenie przepisów postępowania nie ma żadnego wpływu na wynik postępowania. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skarga nie może zostać uwzględniona i na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.