III SA/Po 744/19

Dnia 12 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi K. N. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2019r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2019 roku nr [...], 2. zasądza od Inspektor Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. N. (dalej: "strona") – pełniącego funkcję zarządzającego transportem w Przedsiębiorstwie [...] – od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "WITD") z [...] marca 2019 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm., dalej: "u.t.d."), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Na skutek przeprowadzonej w przedsiębiorstwie kontroli, obejmującej okres od [...] grudnia 2017 r. do [...] grudnia 2018 r., ustalono że: - K. N., będący przedsiębiorcą i osobą zarządzającą, wykonywał w kontrolowanym okresie przewozy drogowe osób nie posiadając ważnego orzeczenia lekarskiego potwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania zawodu kierowcy do [...] lutego 2018 r. i nie dysponował ważnym orzeczeniem psychologicznym potwierdzającym brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania zawodu kierowcy do [...] lutego 2018 r., - D. N., będący kierowcą, wykonywał w kontrolowanym okresie, przewozy drogowe osób nie posiadając ważnego orzeczenia lekarskiego potwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania zawodu kierowcy do [...] grudnia 2018 r. i nie dysponował ważnym orzeczeniem psychologicznym potwierdzającym brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania zawodu kierowcy do [...] czerwca 2018 r. WITD, działając na podstawie art. 92a ust. 2 i ust. 4 u.t.d., nałożył na stronę jako osobę zarządzającą transportem karę pieniężną w kwocie [...]zł, stwierdzając naruszenie, o którym stanowi lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy. GITD, utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną na skutek rozpatrzenia odwołania, w uzasadnieniu wskazał, że strona – będąc jednocześnie osobą zarządzającą transportem, jak i przedsiębiorcą – zobowiązana była do przestrzegania przepisów i bieżącej kontroli, co do posiadanych przez siebie i zatrudnionych kierowców uprawnień. Skoro w sprawie doszło do dwukrotnego naruszenia odnośnie badań lekarskich i psychologicznych dwóch kierowców, to w ocenie GITD słusznie nałożono karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia z lp. 4.2 załącznika nr 4 do ustawy, jak i karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia z lp. 4.3 załącznika nr 4 do ustawy, ograniczając wysokość kary do maksymalnej kwoty [...]zł zgodnie z art. 92a ust. 4 u.t.d. Jak podkreślił przy tym organ treść art. 92a ust. 2 i 4 w zw. z załącznikiem nr 4 do ustawy określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia i organ nie ma w tym zakresie możliwości ich miarkowania. GITD nie stwierdził, aby zachodziły przesłanki dające możliwość zastosowania wobec strony art. 92c u.t.d. W skardze skierowanej do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji, strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię lp. 4.2 załącznika nr 4 do ustawy, poprzez nałożenie zwielokrotnionej kary za określone tam naruszenie. GITD w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano. Zaskarżona decyzja GITD, jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja WITD, wydana została z naruszeniem art. 8 ustawy z 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1481, dalej: "ustawa nowelizująca"), co oznacza konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że na mocy ustawy nowelizującej – która w rozważanym zakresie weszła w życie 3 września 2018 r. – zmieniono reżim prawny odpowiedzialności osoby zarządzającej transportem. Przed nowelizacją, osoba taka – w związku z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego – ponosiła odpowiedzialność za wykroczenie. Zgodnie z obowiązującym wówczas art. 92 ust. 3 u.t.d. osoba zarządzająca przedsiębiorstwem lub osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009, a także inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego albo dopuściła, chociażby nieumyślnie, do powstania takich naruszeń, podlegała bowiem karze grzywny w wysokości do [...] zł. Wykaz naruszeń oraz wysokość grzywien za poszczególne naruszenia określał załącznik nr 2 do ustawy, o czym stanowił art. 92 ust. 4 u.t.d. Wśród tych naruszeń przewidywano natomiast m.in. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który: - nie posiadał orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (lp. 3.2. załącznika nr 2), z tytułu czego wysokość grzywny wynosiła [...] zł, - nie posiadał orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (lp. 3.3.), z tytułu czego wysokość grzywny wynosiła także [...] zł. Orzekanie w sprawie nałożenia grzywny, o której mowa było w art. 92 ust. 3 u.t.d., stosownie do art. 92 ust. 5 u.t.d., następowało w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. W ustawie nowelizującej powyższe przepisy zostały uchylone bądź zmienione (art. 1 pkt 15 lit. b i c ustawy nowelizującej), uchylono konsekwentnie także załącznik nr 2 do ustawy o transporcie drogowym (art. 1 pkt 22 ustawy nowelizującej). Osoba zarządzająca transportem – wobec zmian dokonanych jednocześnie w art. 92a u.t.d. – poddana została natomiast za wskazane naruszenia odpowiedzialności administracyjnej (art. 1 pkt 16 i 24 ustawy nowelizującej). Zgodnie bowiem ze znowelizowanym art. 92a ust. 2 u.t.d., który zastosowany został w kontrolowanej sprawie, zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c u.t.d., a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] zł do [...] zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przy tym przekroczyć kwoty [...]zł (art. 92a ust. 4 u.t.d.). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, zgodnie z art. 92a ust. 8 u.t.d., określa załącznik nr 4 do ustawy. Do naruszeń tych zalicza się zaś m.in. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który: - nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (lp. 4.2. załącznika nr 4), z tytułu czego wysokość kary pieniężnej wynosi [...] zł, - nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (lp. 4.3.), z tytułu czego wysokość kary pieniężnej wynosi [...] zł. Ustawodawca wskazał przy tym w przepisach przejściowych – w zakresie będącym przedmiotem zainteresowania w niniejszej sprawie – że do czynów popełnionych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, o których mowa w załączniku nr 2 do ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 8 ustawy nowelizującej). W sytuacji, w której czyn osoby zarządzającej transportem miał miejsce przed [...] września 2018 r. powinien on podlegać ocenie na gruncie poprzednio obowiązujących – a więc także przed [...] września 2018 r. – przepisów, przewidujących wobec takich osób, o czym była mowa powyżej, odpowiedzialność za wykroczenia, a nie odpowiedzialność administracyjną – jak ma to miejsce w nowym stanie prawym. Tymczasem organ ITD pomimo tego, że oceną prawną objęły nie tylko czyn, który popełniony został po tej dacie – [...] grudnia 2018 r., lecz także czyny które popełnione zostały przed tą datą – [...] i [...] lutego 2018 r. oraz [...] czerwca 2018 r., do wszystkich zastosowały tę samą kwalifikację prawną opartą na nowo obowiązującym – po [...] września 2018 r. – stanie prawnym. Organ ITD stosując w kontrolowanej sprawie – do wszystkich czynów skarżącego – art. 92a ust. 2 i ust. 4 u.t.d. dopuścił się wobec tego naruszenia art. 8 ustawy nowelizującej, poprzez jego niezastosowanie, naruszając konsekwentnie również wskazane przepisy ustawy o transporcie drogowym, poprzez ich zastosowanie w sprawie. Wyłącznie bowiem do czynu mającego miejsce po [...] września 2018 r. – a więc niedysponowania przez D. N. orzeczeniem lekarskim do [...] grudnia 2018 r. – nie przesądzając w tym miejscu o zasadności dokonanej w tym względzie przez organ ITD oceny prawnej, mógł znaleźć zastosowane nowy stan prawny, to jest wynikająca stąd odpowiedzialność administracyjna. Pozostałe wskazywane przez organ ITD czyny, stosownie do art. 8 ustawy nowelizującej, poddane być musiały z kolei ocenie na gruncie poprzedniego stanu prawnego, a więc wynikającej z niego odpowiedzialności za wykroczenia. Ponownie rozpoznając sprawie WITD uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające stąd wskazania, co do dalszego postępowania, weryfikując zwłaszcza zasadność prowadzenia postępowania administracyjnego, co do wszystkich czynów przypisywanych przez organ skarżącemu. Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono o jak w pkt. 1. sentencji wyroku. O kosztach postępowania, w oparciu o art. 200 P.p.s.a., postanowiono w pkt. 2. sentencji wyroku.