III SA/Po 749/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Barbara Koś ( spr.) WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007r. przy udziale sprawy ze skargi T.O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] maja 2006r. nr. [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich o d d a l a s k a r g ę /-/M. Kosewska /-/T. Geremek /-/B. Koś KS d WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. decyzją nr [...] z dnia [...].02.2006r. - działając na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18.12.2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6 z 2004 r., poz. 40 ze zm.) – odmówił przyznania T.O. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 rok. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż we wniosku z dnia 30.06.2004 r. o przyznanie płatności za 2004r. T.O. zadeklarował działki ewidencyjne nr [...] i [...] położone w obrębie G. (gm. C., woj. dolnośląskie). W trakcie kontroli administracyjnej wniosku okazało się, że działki te zostały zgłoszone w odrębnym wniosku o dopłaty bezpośrednie przez inną osobę – M.D. Według T.O. nieruchomości te były dzierżawione przez niego od Agencji Nieruchomości Rolnych, a w 2004 r. nie oddawał ich nikomu w poddzierżawę, przekazał on też zaświadczenie Urzędu Gminy w C. potwierdzające prowadzenie przez niego gospodarstwa rolnego o powierzchni 40,75 ha. Na wezwanie organu I instancji Urząd w C. potwierdził, iż faktycznym użytkownikiem spornych działek był w 2004r. M.D. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych płatności bezpośrednie przysługują wyłącznie producentowi rolnemu będącemu posiadaczem gospodarstwa rolnego na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Chodzi zatem o rzeczywiste użytkowanie danego gruntu. Z tego względu organ uznał, iż sporne grunty nie były faktycznie użytkowane przez wnioskodawcę, co potwierdzają dokumenty zgromadzone w sprawie – zaświadczenie urzędu gminy, oświadczenie Sołtysa wsi G. oraz treść protokołu rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 19 grudnia 2005 r. Zostały one wobec tego wykluczone z wniosku T.O., co skutkowało odmową przyznania mu płatności za 2004r. W odwołaniu od tego orzeczenia T.O. wniósł o jego uchylenie i przyznanie wnioskowanych płatności, zarzucając organowi naruszenie art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Jego zdaniem organ nie wyjaśnił wystarczająco m. in. dlaczego uznał za wiarygodne wyłącznie zaświadczenie Urzędu Gminy w C. niekorzystne dla niego. Dokonał ponadto całkowicie arbitralnej oceny materiału dowodowego zebranego w trakcie rozprawy administracyjnej. Stwierdził na niej, iż zlecił on w 2004 r. obsianie ziarnem spornych działek G.D. w ramach spłaty długu za ich dzierżawę w latach poprzednich. Samego M.D. (brata G.) nigdy wcześniej nie widział. Nie zawierał on ustnej umowy dzierżawy na 2004 rok z żadnym z braci. Zwrócił też uwagę, iż jego twierdzenie o nawożeniu spornych działek w 2004r. nie zostało podważone przez M. i G. D. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddziału Regionalnego w P. decyzją nr [...] z dnia [...].05.2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy powołał się przy tym na ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione w sprawie przez organ I instancji. W skardze na orzeczenie organu II instancji T.O. wniósł o jego uchylenie, powtarzając argumenty podniesione w odwołaniu, odnośnie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z przepisami art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18.12.2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6 z 2004r., poz. 40 ze zm.) producentowi rolnemu – osobie będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego – przysługują płatności na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Chodzi przy tym o posiadanie (faktyczne władanie) przez danego producenta rolnego na obszarach o łącznej powierzchni minimum 1 ha. Z powyższych uregulowań prawnych wynika jednoznacznie, iż konieczną przesłankę umożliwiającą przyznanie płatności bezpośrednich stanowi fakt posiadania gruntów rolnych o powierzchni większej od 1 ha. Chodzi o ich faktyczne użytkowanie polegające na wykonywaniu określonych czynności dotyczących produkcji rolnej w rozumieniu przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 07.04.2004r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.) – uprawie roślin, koszeniu okrywy roślinnej łąk, czy też wypasaniu zwierząt w przypadku pastwisk. Okoliczność sporną w niniejszej sprawie stanowiła kwestia faktycznego posiadania działek nr [...] i [...] położonych w obrębie G. (gm. C., woj. dolnośląskie), zgłoszonych we wnioskach o dopłaty zarówno przez skarżącego T.O., jak i M.D. T.O. był dzierżawcą przedmiotowych nieruchomości - na podstawie umowy zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa W. Oddał je w dzierżawę S.D. – na podstawie umowy pisemnej – na okres 5 lat, licząc od dnia 01.01.1998r. Według skarżącego umowa ta nie została następnie przedłużona, a fakt obsiania spornych działek w 2004r. przez G.D. - syna S. wynikać miał wyłącznie z ustnych ustaleń dotyczących sposobu rozliczenia spłaty zaległego długu z tytułu wcześniejszej dzierżawy. T.O. podkreślił przy tym, iż również sam dokonywał w 2004 r. określonych czynności w odniesieniu do spornych gruntów, dotyczących ich nawożenia. Powyższe twierdzenia skarżącego nie znalazły potwierdzenia w zaświadczeniu Wójta Gminy C. z dnia 14.01.2005 r. zgodnie z którym skarżący widnieje wprawdzie w ewidencji Urzędu Gminy C. jako dzierżawca spornych działek, ale za faktycznego ich użytkownika uznany został M.D. Dokument ten został wydany na potrzeby niniejszego postępowania administracyjnego, chodziło bowiem o jednoznaczne wypowiedzenie się tego organu odnośnie danych dotyczących spornych działek istniejących w jego ewidencjach. Wskazał to wyraźnie organ I instancji w piśmie kierowanym do Urzędu Gminy w C., wnosząc o ustosunkowanie się do dwóch zaświadczeń wydanych M.D. w dniu 13.07.2004 r. oraz skarżącemu w dniu 08.12.2004 r. Zaświadczenie wydane M.D. (dotyczące faktu użytkowania przez niego spornych gruntów rolnych) zostało ponadto potwierdzone przez Sołtysa wsi G. Pismo z 08.12.2004 r. poświadczało natomiast – na podstawie danych z ewidencji referatu finansowo – budżetowego Urzędu Gminy – użytkowanie działek przez skarżącego. W ocenie Sądu organ prowadzący przedmiotowe postępowanie administracyjne prawidłowo uznał, iż ostateczne dane uzyskane z Urzędu Gminy Ci. wskazywały na faktyczne posiadanie spornych działek i ich użytkowanie w sensie prowadzenia określonej produkcji rolnej przez M.D., tym bardziej, iż fakt ten potwierdził jednoznacznie Sołtys wsi G. na piśmie z dnia 13.07.2004r. Skarżący widnieje natomiast w gminnej ewidencji finansowo – budżetowej jako użytkownik spornych nieruchomości w sensie podmiotu zobowiązanego z tytułu ich dzierżawienia do wypełniania obowiązków o charakterze fiskalnym. Okoliczności dotyczące regulowania zobowiązań publicznoprawnych wobec państwa z tytułu umowy dzierżawy przez skarżącego nie mogą mieć jednak bezpośredniego związku z niniejszym postępowaniem, w ramach którego organy winny ustalić osobę faktycznego posiadacza gruntów (a nie ich właściciela, czy dzierżawcy). Organy dokonały ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie na podstawie powyższych dokumentów, jak również oświadczeń składanych w toku postępowania przez skarżącego oraz braci M. i G.D., zwłaszcza na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 19.12.2005r. Zdaniem skarżącego nie zawierał on żadnej umowy o dzierżawę spornych działek na rok 2004, a jedynie zlecił ich obsianie G.D. jego ziarnem z tytułu spłaty długu za dzierżawę gruntu w latach wcześniejszych. Miał on sprzedać zbiory z działek nr [...] i [...] G.D. "na pniu", ale dokonywał również na nich własnych czynności agrotechnicznych (nawożenie dolistne). Powyższe twierdzenia T.O. nie były jednak zgodne z wcześniej składanymi oświadczeniami w sprawie. M.in. w zażaleniu na postanowienie organu I instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania wydane w dniu 23.08.2004 r. (w trakcie rozpoznawania sprawy w I instancji po raz pierwszy) podniósł on, iż zlecił w 2004r. wykonywanie upraw rolniczych w ramach usługi, ale nie G.D., a jego ojcu – S.D. W piśmie z dnia 08.12.2004 r. skarżący stwierdził natomiast wyraźnie, iż "ze względu na brak czasu nie uprawia swojej ziemi osobiście, zlecając wykonywanie wszystkich prac polowych Spółdzielni Kółek Rolniczych lub osobom prywatnym". Z tego względu organy administracyjne obu instancji uznały trafnie, iż T.O. będący dzierżawcą przedmiotowych działek w roku 2004 r. nie mógł zostać uznany za ich jednoczesnego posiadacza (w sensie faktycznego władania tymi nieruchomościami), albowiem znajdowały się one w rzeczywistym użytkowaniu rolniczym M. i G.D., uprawiających te grunty na własne potrzeby. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w niniejszej sprawie prawidłowo, organy poczyniły bowiem kroki konieczne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie niezbędnego materiału dowodowego (zgodnie z przepisem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa). Nie przekroczyły one przy tym - wbrew zarzutowi skarżącego - zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 kpa, uzasadniając swoje orzeczenia w stopniu wystarczającym do poznania głównych motywów rozstrzygnięcia oraz ich podstaw dowodowych. Z tego względu również zarzut naruszenia przez organy przepisu art. 107 § 3 kpa nie zasługiwał na uwzględnienie. Brak możliwości uznania skarżącego T.O. za osobę posiadającą sporne działki w rozumieniu art. 2 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych skutkował koniecznością orzeczenia o odmowie przyznania mu płatności bezpośrednich za 2004 r. Organ I instancji prawidłowo zastosował bowiem normę wyrażoną w art. 32 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11.12.2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 nakazującą nałożenie sankcji za nieprawidłową deklarację powierzchni gruntów uprawnionych do otrzymania dopłat. We wniosku o dopłaty skarżący podał grunty o łącznej powierzchni 127,42 ha, z czego sporne działki obejmowały 40,75 ha, czyli 32,98 % całej zadeklarowanej powierzchni. Obszar działek wykluczonych przekroczył zatem próg 30 % powierzchni, co skutkować winno odmową udzielenia rolnikowi pomocy finansowej za dany rok. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził wydanie zaskarżonej decyzji zgodnie z prawem, wobec czego orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/M. Kosewska /-/T. Geremek /-/B. Koś KS d