III SA/Po 751/10

Dnia 18 stycznia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2010. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wójt Gminy [...], decyzją z dnia [...] lutego 2010 roku, skierowaną do K. J., ustalił za 2010 rok wymiar podatku rolnego (38zł), oraz podatku od nieruchomości (1.772zł) w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na kwotę 1.810zł. W uzasadnieniu decyzji Wójt podał, że podatnik jest właścicielem: użytków rolnych o pow. 0,2249ha fizycznego (0,3124ha przeliczeniowego) oraz budynku zajętego pod działalność gospodarczą (pow. 75,10m²), gruntu zajętego pod działalność gospodarczą położonych (pow. 645m²) oraz gruntów pozostałych (pow. 915m²). Od gruntu zajętego pod działalność gospodarczą organ naliczył podatek od nieruchomości według stawki 0,60zł/m². Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji K. J. zażądała zmiany decyzji i ustalenia podatku za grunt jak za grunty pozostałe, a nie za jak grunty służące do prowadzenia działalności gospodarczej. Strona wyjaśniła, że na przedmiotowym gruncie nie jest prowadzona działalność gospodarcza, a grunt ten służy ogółowi mieszkańców w tym również gminie. Odwołująca się podkreśliła, że brak rozwiązań w zakresie drogi dojazdowej do posesji mieszkańców uniemożliwia zamknięcie tego gruntu tylko dla siebie. Ustosunkowując się do argumentów odwołania Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że wymiar podatku od nieruchomości naliczony jest prawidłowo. Odwołująca się od 2006 roku prowadzi działalność gospodarczą na działce nr [...]. Działalność nadal jest prowadzona, a powierzchnia budynku i gruntu zajmowanych pod tę działalność nie uległa zmianie. Organ stwierdził, że nie jest prawdą, że przez przedmiotową działkę przechodzi droga dojazdowa do innych posesji, albowiem droga ta znajduje się obok, na działce nr [...], a podatniczka jest współwłaścicielem tej działki. Droga ta stanowi odrębny przedmiot opodatkowania i nie została ujęta w kwestionowanej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia 1[...] czerwca 2010 roku, uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] w całości i ustaliło wymiar podatku od nieruchomości w kwocie 1.552zł. W uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, iż odwołująca się bezsprzecznie sporną część gruntu wykorzystuje do prowadzenia działalności gospodarczej. SKO zaznaczyło jednak, że sporna cześć nieruchomości służy również zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych w stosunku do nieruchomości sąsiednich, a nadto została wykorzystana przez jednostkę samorządu gminnego do umieszczenia infrastruktury technicznej sieci gazowej, która w znaczny sposób obniża wartość szacunkową nieruchomości. W ocenie SKO organ I instancji powinien uwzględnić powyższe okoliczności dokonując wymiaru podatku od nieruchomości. W konsekwencji SKO ustaliło podatek od spornych gruntów według stawki jak dla gruntów pozostałych (645m²x0,20zł/m = 129zł). Prokurator Rejonowy w [...] wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zażądał uchylenia przedmiotowej decyzji zarzucając: - naruszenie art. 1a pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. 2010 r. nr 95, poz. 613 ze zm.), - naruszenie art. 122, art. 124 oraz art. 210 §1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.). W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustosunkowało się do twierdzeń organu I instancji, co doprowadziło do sytuacji, iż w tym zakresie rozstrzygnięcie odwoławcze pozbawione jest prawidłowego uzasadnienia. W zakresie naruszenia prawa materialnego Skarżący wyjaśnił, że zgodnie z art. 1a pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy związane są z działalności gospodarczą. Powyższa reguła ulega wyłączeniu w stosunku do przedmiotu opodatkowania, który choć znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Dla zakwalifikowania danej nieruchomości do kategorii "pozostałe grunty" i opodatkowania niższą stawką podatku od nieruchomości konieczne jest, aby prowadzenie działalności gospodarczej na nieruchomości było niemożliwe ze względów technicznych. Natomiast okoliczności, na które powołuje się Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mieszczą się w tym pojęciu. W piśmiennictwie przyjmuje się, że pojecie względów technicznych należy odnosić do przepisów prawa budowlanego i nie można do nich zaliczać sytuacji uzasadnionych technologicznie lub ekonomicznie. Przez względy techniczne dotyczące gruntu należy rozumieć jego chemiczne, radioaktywne lub bakteriologiczne skażenie, które uniemożliwia jego użytkowanie W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśniło, że stanowisko, iż każda nieruchomość będąca w posiadaniu przedsiębiorcy zawsze winna być opodatkowana stawką przewidzianą dla gruntów pod działalność nie jest jednoznaczne. Należy je skonfrontować z sytuacją, w której ogranicza się przedsiębiorcy w sposób prawie całkowity możliwość swobodnego wykonywania działalności gospodarczej, nawet jeżeli odbywa się to w perspektywie zapewnienia właścicielom nieruchomości sąsiednich swobodnego dostępu do własnych nieruchomości. Organ podatkowy (Gmina [...]) przyczynił się w sposób znaczący do ograniczenia swobodnego wykonywania praw właścicielskich poprzez poprowadzenie sieci gazowej. W ocenie Kolegium Gmina powinna we własnym zakresie podjąć działania w celu wykupu spornej części nieruchomości, a nie dokonywać dodatkowej sankcji w postaci nałożenia podatku według stawki od gruntów pod działalność gospodarczą. W piśmie z dnia 27 grudnia 2010 roku K. J. wyjaśniła, że droga dojazdowa do posesji nie jest uregulowana przez Gminę. Wjazdy z drogi wojewódzkiej 442 należą do podatniczki. Natomiast droga dojazdowa do pozostałych posesji kończy się w rowie przy drodze wojewódzkiej. Z przyczyn technicznych nie można dojeżdżać od drugiej strony, gdzie Gmina zrobiła drogę asfaltową, bo droga asfaltowa jest za wysoko posadowiona w stosunku do drogi gruntowej i nie ma możliwości skrętu dla pojazdów większych (śmieciarki). Uczestniczka postępowania załączyła do pisma wyjaśnienia Ministerstwa Finansów nr LK-833-32/MS/06/117 opublikowane w Biuletynie Skarbowym z 2006r., nr 5, s. 24-25, w którym stwierdzono, że w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą uznanie nieruchomości za element składowy przedsiębiorstwa następuje po stwierdzeniu, że służą one do realizacji zadań gospodarczych, czyli traktowane są jako środki trwałe, obciążają koszty prowadzenia działalności gospodarczej odpisami amortyzacyjnymi. Jeżeli nieruchomość nie wchodzi w skład przedsiębiorstwa to grunty i budynki nie będące w posiadaniu przedsiębiorcy podlegają wówczas opodatkowaniu według stawek dla gruntów i budynków pozostałych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący trafnie podnosi, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza zarówno przepisy prawa procesowego, jak i przepisy prawa materialnego. Zgodnie art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.) nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Z powołanego przepisów płynie jasny nakaz, że obciążenie podatkiem lub zwolnienia od tej daniny musi znajdować oparcie w przepisie prawa o randze ustawowej. Stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz.U. 2010r. nr 95, poz. 613) grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem gruntów związanych z budynkami mieszkalnymi, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Nie przesądzając czy wyliczane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze ograniczenia w korzystaniu z gruntu mogą zostać sklasyfikowane jako "względy techniczne uniemożliwiające wykorzystywanie gruntu do prowadzenia działalności gospodarczej" wskazać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy stan niewykorzystywania gruntu w działalności gospodarczej nie ma miejsca. Uzasadnienie kwestionowanej decyzji jednoznacznie stwierdza, że "bezsprzecznym jest, iż przedmiotowa część nieruchomości służy również do prowadzenia działalności gospodarczej przez zainteresowaną (...)." Wyjaśnić należy, że powołany powyżej przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wyraźnie wymaga, aby zaistniałe względy techniczne wyłączały grunt z użytkowania w ramach działalności gospodarczej lub też czyniły go niezdatnym do wykorzystywania go w działalności gospodarczej. Zatem już tylko fakt, że przedsiębiorca korzysta ze spornego gruntu wyłącza możliwość opodatkowania go według stawki jak dla gruntów pozostałych. W powyższym aspekcie chybiona jest również argumentacja uczestnika postępowania, który już w postępowaniu odwoławczym podnosił, że przedmiotowy grunt nie jest ujęty w ewidencji środków trwałych. Ujęcie gruntu w ewidencji środków trwałych to tylko jeden z przejawów wykorzystywania nieruchomości w działalności gospodarczej, który stanowi podstawę do tego, aby opodatkować grunt według stawek jak dla gruntów zajętych na prowadzenie tej działalność. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy o tym, że grunt jest wykorzystywany w działalności gospodarczej przesądza jego faktyczne użytkowanie na potrzeby tej działalności, co potwierdzają ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Z tych względów całkowicie uzasadniony okazał się zarzut niewłaściwego zastosowania praw materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Niezależnie od tego, co powyżej, zaskarżona decyzja narusza także przepisy prawa procesowego. Rozstrzygnięcie zostało oparte jedynie na oświadczeniach pełnomocnika zainteresowanej bez konfrontacji ich z dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy i bez zbadania prawnej sytuacji uregulowania dostępu do drogi publicznej nieruchomości sąsiednich. Samorządowe Kolegium Odwoławczego, wbrew wymogom stawianym przez art. 210 §1 pkt 6 w związku z art. 124 Ordynacji podatkowej, w ogóle nie odniosło się do stanowiska organu I instancji przekazanego wraz z odwołaniem, a w uzasadnieniu decyzji wybiórczo zaprezentowało materiał dowodowy. Tymczasem nawet z wyjaśnień uczestnika postępowania (pismo strony z dnia 27 grudnia 2010r., k, 25 akt sądowych) wynika, że nieruchomości sąsiednie mają zagwarantowany dostęp do drogi publicznej poprzez drogę wewnętrzną. Niemniej mieszkańcy nie korzystają z posiadanych możliwości, bo "droga asfaltowa jest za wysoko posadowiona w stosunku do drogi gruntowej". W konsekwencji ocena, co do możliwości wykorzystywania gruntu w działalności gospodarczej została przeprowadzona w sposób dowolny i narusza art. 187 §1 w związku z art. 122 Ordynacji podatkowej. Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, poza usunięciem wyliczonych powyżej uchybień, będzie miało również na uwadze, że w postępowaniu podatkowym i poprzez ustalanie wysokości podatku od nieruchomości nie mogą być rozstrzygane ani kwestie odszkodowań za ograniczenie prawa własności, ani kwestie roszczeń dotyczących usunięcia różnicy poziomów pomiędzy prywatną drogą gruntową a gminną drogą asfaltową. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O niemożności wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.