III SA/Po 751/16

Dnia 8 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Dyrektor Izby Celnej w P. postanowieniem z dnia 14 marca 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 54 § 1 i § 5 w związku z art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619; dalej: "u.p.e.a."), oddalił skargę zobowiązanego Z. R. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia w dniu 8 lutego 2016 r. samochodu ciężarowego marki Mitsubishi L200 w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 18 czerwca 2015 r., nr [...] W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że w dniu 3 lipca 2015 r. wszczął egzekucję wobec ww. zobowiązanego, w toku której dokonał w dniu 8 lutego 2016 r. zajęcia jego ruchomości w postaci samochodu ciężarowego marki Mitsubishi L200, rok produkcji 2009, nr rejestracyjny [...] W dniu 19 lutego 2016 r. zobowiązany wniósł skargę na powyższą czynność, w której podniósł następujące zarzuty: brak doręczenia wskazanych w protokole tytułów wykonawczych, prowadzenie czynności egzekucyjnych przez niewłaściwy organ egzekucyjny, zastosowanie innego środka egzekucyjnego niż wskazany przez wierzyciela we wniosku egzekucyjnym. Formułując te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej czynności egzekucyjnej i wstrzymanie trwającego postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny stwierdził, że zarzut strony dotyczący niedoręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego jest niedopuszczalny. Czynność doręczenia tytułu wykonawczego stanowi czynność materialno-techniczną, a nie czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Przy tym organ zwrócił uwagę, że tytuł wykonawczy z dnia 18 czerwca 2015 r. został doręczony zobowiązanemu w dniu 3 lipca 2015 r. pod adresem jego miejsca zamieszkania, a odbiór pisma potwierdziła H. B.. Odnosząc się do zarzutów związanych z niewłaściwością organu egzekucyjnego oraz zastosowania innego środka egzekucyjnego niż wskazany przez wierzyciela we wniosku egzekucyjnym, zobowiązany podkreślił, iż są one zbieżne z treścią zarzutów z art. 33 § 1 pkt. 6 i 9 u.p.e.a. Tym samym skarga w tym zakresie jest niedopuszczalna, ze względu na obowiązywanie zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Na marginesie organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez ten sam organ egzekucyjny, którym jest Dyrektor Izby Celnej w P., a środek egzekucyjny w postaci egzekucji z ruchomości został wskazany w pouczeniu zawartym w części H tytułu wykonawczego. W rezultacie złożonego przez stronę zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 3 czerwca 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.) w związku z art. 18 oraz art. 54 § 1 u.p.e.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zajęcie samochodu ciężarowego należącego do zobowiązanego zostało dokonane prawidłowo. Tytuł wykonawczy został doręczony skarżącemu w dniu 3 lipca 2015 r. Mając na uwadze treść zarzutu strony, należało stwierdzić, że skarga w tym zakresie jest niedopuszczalna, gdyż doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego jest czynnością techniczną, a nie czynnością egzekucyjną. Ponadto skarga nie może dotyczyć zarzutów wymienionych w art. 33 §1 u.p.e.a. Z. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 czerwca 2016 r. niedopuszczalne prowadzenie postępowania egzekucyjnego z zastosowaniem innego środka, aniżeli wskazany w tytule wykonawczym. Skarżący zażądał uchylenia postanowienia organu odwoławczego oraz postanowienia Dyrektora Izby Celnej w P.. Zdaniem zobowiązanego, w niniejszej sprawie w tytule wykonawczym nie złożono wniosków egzekucyjnych zawierających środek egzekucyjny w postaci zajęcia ruchomości. Innymi słowy, organ w tytule wykonawczym nie wskazał, aby organ egzekucyjny zastosował w egzekucji środek egzekucyjny w postaci zajęcia ruchomości. Według skarżącego, posłużenie się przez wierzyciela wzorem formularza nie świadczy o tym, że wskazał on, jakie środki egzekucyjne powinny zostać użyte w postępowaniu egzekucyjnym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, wskazując na niezasadność zawartych w niej zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżony akt nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 czerwca 2016 r., którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 14 marca 2016 r. o oddaleniu skargi Z. R. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia samochodu ciężarowego marki Mitsubishi [...] W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z art. 54 § 1 in principio ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 599; dalej: "u.p.e.a."), zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Wskazana ustawa definiuje czynności egzekucyjne jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Chodzi tu nie tylko o działania jako czynności faktyczne, wykonawcze organu egzekucyjnego i egzekutora, ale i czynności egzekucyjne, które mają charakter aktów prawnych i od których nie przysługuje inny środek ochrony niż zażalenie czy zarzuty. Skarga powyższa ma zatem charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalna, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach, gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu. W ramach skargi na czynności egzekucyjne mogą być podnoszone wyłącznie zarzuty dotyczące prawidłowości postępowania egzekucyjnego bądź egzekutora w świetle przepisów regulujących sposób i formę przeprowadzania czynności egzekucyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2012 r., II FSK 1588/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tytułem przykładu, skarga z art. 54 § 1 u.p.e.a. może dotyczyć odmiennego określenia odsetek w zawiadomieniu o zajęciu rachunku niż w tytule wykonawczym lub błędnego zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego. Jak wskazano powyżej, skarga na czynność egzekucyjną nie może dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie zarzuty tego rodzaju sformułował zobowiązany w treści skargi z dnia 19 lutego 2016 r. na czynność egzekucyjną zajęcia samochodu ciężarowego należącego do zobowiązanego. Argumenty skarżącego dotyczyły bowiem: braku doręczenia wskazanych w protokole tytułów wykonawczych, prowadzenia czynności egzekucyjnych przez niewłaściwy organ egzekucyjny, zastosowania innego środka egzekucyjnego niż wskazany przez wierzyciela we wniosku egzekucyjnym. W treści skargi sądowoadministracyjnej skarżący podkreślił, że wierzyciel w tytule wykonawczym nie wskazał, aby organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia ruchomości. Według skarżącego, posłużenie się przez wierzyciela wzorem formularza nie świadczy o tym, że wskazał on, jakie środki egzekucyjne powinny zostać użyte w postępowaniu egzekucyjnym. Odnosząc się do pierwszego z podniesionych przez skarżącego zarzutów sformułowanych w skardze na wskazaną czynność egzekucyjną, należy zwrócić uwagę, iż – jak wyjąśniły organy obu instancji – postępowanie egzekucyjne względem zobowiązanego toczyło się w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...], wystawiony w dniu 18 czerwca 2015 r., obejmujący należności z tytułu kar pieniężnych w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł oraz kosztami egzekucyjnymi wyszczególnionymi w treści tytułu. Ze znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu 3 lipca 2015 r. pod adresem jego miejsca zamieszkania, a odbiór pisma potwierdziła H. B. (k. 3 akt administracyjnych). Należy wskazać, że czynność materialno-techniczna doręczenia odpisu tytułu wykonawczego posiada doniosłe prawnie znaczenie. Jego skuteczne dokonanie skutkuje co do zasady wszczęciem egzekucji (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Argumentum a contrario, niedoręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego jest równoznaczne z niedopuszczalnością egzekucji. Środkiem prawnym umożliwiającym obronę przed niedopuszczalną egzekucją są zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), które zobowiązany może wnieść w terminie 7 dni od chwili doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Fakt ten oznacza, iż – jak zasadnie stwierdziły organy administracji – przedmiotowa czynność nie może być przedmiotem skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. W ocenie Sądu, organy prawidłowo oceniły także kwestię badania właściwości organu egzekucyjnego w ramach postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną. Organy obu instancji zasadnie przyjęły, że prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny jest podstawą zarzutu z art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Stąd okoliczność ta nie może być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną. W zakresie argumentu wskazującego na niewłaściwe zastosowanie przez organ egzekucyjny innego środka egzekucyjnego, aniżeli wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym (wniosku o wszczęcie egzekucji), należy wyjaśnić, iż przepis art. 27 § 1 u.p.e.a. stanowi, że tytułu wykonawczy zawiera m.in. wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Równocześnie jednak wierzyciel powinien sporządzić tytuł wykonawczy według ustalonego wzoru, określonego w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Wzór ten zawiera treść określoną w art. 27, a ponadto umożliwia elektroniczne przetwarzanie danych zawartych w tytule wykonawczym (art. 26 § 1 i 2 u.p.e.a.). W badanym przypadku formularz tytułu wykonawczego na stronie 2 zawierał pouczenie określające rodzaje środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Pouczenie to zawierało jedynie informację o środkach egzekucyjnych, jakie organ egzekucyjny może zastosować w toku egzekucji. Należy podkreślić, że administracyjny organ egzekucyjny dokonuje wyboru środków egzekucyjnych, które zastosuje w trwającym postępowaniu egzekucyjnym. Organ egzekucyjny powinien stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 2 u.p.e.a.). Wyboru środka egzekucyjnego organ nie powinien dokonywać mechanicznie, lecz mając na względzie sytuację majątkową zobowiązanego. Nie dotyczy to sytuacji, gdy dopuszczalny rodzaj środka egzekucyjnego wynika wprost z ustawy. W rozpoznawanej sprawie ta ostatnia sytuacja nie miała miejsca. W rezultacie organ egzekucyjny zastosował w sposób prawidłowy środek egzekucyjny w postaci zajęcia samochodu ciężarowego należącego do zobowiązanego. W niniejszym postępowaniu skarżący nie mógł skutecznie zarzucić organowi niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego ani zbytnią uciążliwość tego środka. Okoliczności te mogły być bowiem podstawą złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 i pkt 8 u.p.e.a. Ocena organów administracyjnych w tym zakresie była zgodna z obowiązującym prawem. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.).