III SA/Po 755/16

Dnia 19 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Małgorzata Górecka Protokolant: sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] stycznia 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2016 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o dofinansowanie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2016 r. o realizację zadania publicznego w ramach inicjatywy lokalnej P. C. (dalej: "strona", "wnioskodawca") wystąpił do Wójta Gminy P. o budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, której celem jest poprawa warunków życia rodziny i ochrona środowiska naturalnego. W piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. Wójt Gminy P. poinformował wnioskodawcę o negatywnym rozpatrzeniu wniosku, podkreślając, że inicjatywa lokalna ujęta w ustawie z dnia 24 kwietnia 2013 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie dotyczy zadań publicznych, a w przypadku gdy zadanie to odnosi się do infrastruktury winno być zlokalizowane na nieruchomości stanowiącej własność gminy. Wnioskowane zadanie warunku tego nie spełnia. Strona w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. wystąpiła z odwołaniem skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc argumentację przemawiającą w jej ocenie za dofinansowaniem budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], umorzyło postępowanie odwoławcze. Uzasadniając wydaną decyzję Kolegium wskazało, że rozpoznanej sprawie nie wydano decyzji, a wniosek strony został załatwiony pismem, tymczasem kolegia odwoławcze rozpatrują odwołania od decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego. Skutkuje to koniecznością umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Jednocześnie Kolegium zaznaczyło, że organ I instancji powinien był wydać decyzję, o której mowa powyżej, a wyrażone w niej rozstrzygnięcie należycie uzasadnić. Tym samym organ ten powinien ponownie rozpatrzyć sprawę i wydać stosowną decyzję administracyjną. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2016 r. skarżący powielił argumentację, która jego zdaniem wskazuje na konieczność dofinansowania planowanej inwestycji z środków publicznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesiono. W pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd zobowiązany jest uwzględnić naruszenie prawa, jakiego dopuścił się organ administracji publicznej przy wydaniu zaskarżonego aktu - z urzędu - niezależnie od zarzutów sformułowanych w skardze. Na gruncie kontrolowanej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając decyzję z dnia [...] maja 2016 r. dopuściło się naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oznacza konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie przyjęło, że Wójt Gminy P. powinien rozpoznać wniosek skarżącego w drodze decyzji administracyjnej, całkowicie pomijając charakter instytucji inicjatywy lokalnej przewidzianej w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 239 ze zm., dalej: "u.d.p.w."). Przez inicjatywę lokalną, w ramach której skarżący stara się o dofinansowanie planowanej inwestycji, rozumie się formę współpracy jednostek samorządu terytorialnego z ich mieszkańcami, w celu wspólnego realizowania zadania publicznego na rzecz społeczności lokalnej (art. 2 pkt 4 u.d.p.w.). Inicjatywa lokalna ma zatem bez wątpienia wymiar publiczny, jako że służy zaspokojeniu potrzeb społeczności lokalnej przez wspólną z mieszkańcami realizację zadania publicznego jednostki samorządu terytorialnego, w konsekwencji czego nie sposób przyjąć, aby sprawy wynikłe w ramach inicjatywy lokalnej były sprawami indywidualnymi rozstrzyganymi w drodze decyzji administracyjnej (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: "K.p.a."). Znajduje to potwierdzenie w art. 19b ust. 2 u.d.p.w., zgodnie z którym wniosek składany w ramach inicjatywy lokalnej stanowi wniosek w rozumieniu ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. W przepisie tym mowa jest o wniosku przewidzianym w dziale VIII ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (zob. art. 2 oraz art. 241 i nast. K.p.a.), którego załatwienie następuje w drodze czynności faktycznej – zawiadomienia (art. 244 § 2 K.p.a.), a nie decyzji administracyjnej (art. 104 § 1 w zw. z art. 1 pkt 1 K.p.a.). Dostrzeżenie powyższego ma przesądzające znaczenie dla wskazania środków prawnym jakie przysługują skarżącemu w razie, gdyby był on niezadowolony ze sposobu załatwienia wniosku. Przyjęcie bowiem, że wniosek skarżącego nie jest załatwiany w drodze decyzji administracyjnej oznacza, że skarżącemu nie przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia (art. 127 i nast. K.p.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 K.p.a. wnioskodawcy niezadowolonemu ze sposobu załatwienia wniosku służy natomiast prawo wniesienia skargi w trybie określonym w rozdziale 2 działu VIII ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 227 i nast. K.p.a.). Skargę taką składa się do organu właściwego do jej rozpatrzenia (art. 228 K.p.a.), którym w przypadku, gdy przedmiotem skargi jest działalność wójta (burmistrza lub prezydenta miasta), jest co do zasady rada gminy (art. 229 pkt 3 K.p.a.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób nieuprawniony przyjęło zatem, że w kontrolowanej sprawie mogło w ogóle dojść do skutecznego zainicjowania postępowania odwoławczego uregulowanego w art. 127 i nast. K.p.a., a zakończenie tego postępowania wymaga wydania decyzji o jego umorzeniu przewidzianej w art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. W sprawie tej odwołanie skarżącemu nie przysługiwało i Kolegium zobowiązane było stosownie do art. 134 K.p.a. stwierdzić w drodze postanowienia jego niedopuszczalność. W tych okolicznościach, z uwagi na naruszenie przez Kolegium przepisów postępowania, niedopuszczalne staje się odniesienie do merytorycznych zarzutów podniesionych w skardze. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane jest uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i zawarte tam wskazania co do dalszego postępowania. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I. sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono w punkcie II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.