III SA/Po 758/19

Dnia 8 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: St. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 oddala skargę W dniu [...] czerwca 2018 roku M. T. złożył w BP ARiMR w P. wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych, płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych. W dniu [...] czerwca 2018 r. skierowano do wnioskodawcy wezwanie o usunięcie braków formalnych wniosku, zakreślając termin do ich usunięcia. Brakami tymi było nie wyrysowanie wszystkich działek rolnych deklarowanych do płatności, nie załączenie umów kontraktacji, nie złożenie oświadczenia do przeniesienia informacji ze złożonego wniosku do formularza geoprzestrzennego. W pouczeniu dla strony wskazano, że brakujące dokumenty należy przedłożyć w terminie określonym w art. 13 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 roku tj. nie później niż do [...] lipca 2018 roku. Skarżący żądane dokumenty nadesłał do organu (data stempla pocztowego) w dniu [...] lipca 2018 roku. Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił M. T. przyznania wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ przywołując treść art. 5 i 6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 roku - o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stwierdził, że braki we wniosku i w załącznikach uzupełnione zostały po dniu [...] lipca 2018 roku ,a więc nie mogą być uwzględnione przy rozpoznaniu wniosku i w konsekwencji należy odmówić rolnikowi przyznania płatności. M. T. złożył odwołanie od tej decyzji. Wskazał w nim, że załączył wszelkie wymagane dokumenty i prosi o przyznanie płatności. Decyzją z dnia [...] września 2019 roku, o nr [...] Dyrektor ARiMR w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 11 w/w rozporządzenia Komisji (UE) z dnia 11 marca 2014 roku treść wniosku o przyznanie płatności powinna zawierać wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności powierzchni dla otrzymania pomocy. Ponieważ wniosek M. T. nie zawierał takich informacji, rolnik został wezwany do jego uzupełnienia. Organ podkreślił też, że stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - w przypadku gdy przywołana regulacja prawa krajowego dopuszcza możliwość wezwania rolnika do uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, wyznacza mu się termin do dokonania poprawek, który w roku 2018 został ustalony do [...] lipca. Z uwagi na powyższe, w przypadku braków formalnych świadczących o kwalifikowalności wniosku, które zostały uzupełnione po [...] lipca 2018 roku wnioski nie są rozpatrywane, co skutkuje odmową przyznania płatności, zgodnie z art. 13 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia 640/2014. Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniosła, że załączyła wszystkie potrzebne dokumenty, nie miała wiedzy, że zobowiązana jest je dostarczyć do [...] lipca 2018 roku, wezwanie nie zawierało pouczenia, do kiedy rolnik powinien uzupełnić wniosek. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325., dalej: "p.p.s.a"), sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej (postanowienia) polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zaś stosownie do treści art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Badając sprawę w tak określonej kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w pełni należy podzielić stanowisko organów zawarte w zaskarżonych decyzjach. Podstawą materialnoprawną wydanej decyzji na gruncie prawa krajowego jest m.in. ustawa z dnia 5 lutego 2015 r.-o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (zwaną dalej ustawą o płatnościach) –Dz.U. 2018, poz. 1312. Zgodnie z jej art. 21 ust. 1 wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu (ust. 2). Z kolei zgodnie z wydanym na podst. art. 21 ust.3 w/w ustawy rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 897) w 2018 r. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w roku 2018 w terminie do dnia 15 czerwca (§ 1). W przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 k.p.a., kierownik Biura Powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 k.p.a. nie stosuje się. W przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów (ust. 2). Zgodnie natomiast z mającym zastosowanie do niniejszych płatności art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofana płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności.(Dz.UE.l.2014.181) z dnia 11 marca 2014 r. - z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Bez uszczerbku dla jakichkolwiek szczególnych środków wprowadzanych przez państwa członkowskie odnośnie do konieczności składania dokumentów uzupełniających w należytym terminie, aby umożliwić planowanie oraz przeprowadzenie skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również do wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji, które należy przedstawić właściwym organom, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie dotyczyło kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy lub wsparcia. Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia. Poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, jak określono w ust. 1 akapit trzeci. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wezwał skarżącego na podst. art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w związku z art. 13 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, do usunięcia braku w terminie nie później niż do [...] lipca 2018 r. Termin ten jest terminem prawa materialnego, co wynika wprost z przytoczonych wyżej przepisów. Termin materialny do dokonania określonej czynności ogranicza zaś w czasie dochodzenie praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. W pouczeniu wskazano, że nieusunięcie baraków skutkować będzie rozpatrzeniem wniosku w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony oraz na podstawie załączonych do niego dokumentów. Organ wyjaśnił więc jednoznacznie, że złożenie dokumentów po terminie w konsekwencji doprowadzi do rozpoznania wniosku w pierwotnej wersji, sprzed wezwania. Wezwanie do uzupełnienia braku zostało doręczone w sposób prawem przewidziany, czego skarżący nie kwestionował. Sąd wziął pod uwagę także treść art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L. Nr 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69, dalej jako: rozporządzenie nr 809/2014), zgodnie z którym wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. Błąd wniosku jest oczywisty, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Tymczasem w okolicznościach sprawy z taką sytuacją nie mamy do czynienia. O ile bowiem sam brak wymaganego załącznika w postaci umowy kontraktacji dałby się stwierdzić na etapie wstępnej kontroli kompletności wniosku, o tyle już wyrysowywanie wszystkich działek i wskazywanie ich granic na załącznikach graficznych możliwe było dopiero na etapie kontroli administracyjnej, przeprowadzonej w późniejszym okresie. Przy przyjmowaniu wniosków są one sprawdzane pod względem kompletności w zakresie wymaganych dokumentów, jednakże nie są i nie mogą być weryfikowane pod względem zwartości merytorycznej, co częstokroć wymaga żmudnej i długotrwałej analizy, a załączniki graficzne są integralną częścią wniosku, bez którego nie można uznać, że wniosek jest kompletny. Okoliczność, że w 2018 r. wniosek o przyznanie płatności był pierwszy raz składany drogą elektroniczną, tym bardziej czyniła wskazanym sprawdzenie przez podmiot należycie dbający o własne interesy czy wniosek został prawidłowo złożony i nie zawiera błędów lub braków wymaganych dokumentów. Wbrew też twierdzeniom skarżącego zakreślono termin do usunięcia braków formalnych i to nie tylko poprzez wskazanie artykułu, ale i powtórzenie jego treści, a nawet daty z wyraźnym jej wytłuszczeniem. Sąd zgadza się więc z organem, iż to na beneficjencie ciąży obowiązek dopilnowania swoich praw i obowiązków i to on powinien dochować należytej staranności w wykonaniu wszystkich warunków decydując się na korzystanie z mechanizmów wsparcia funkcjonujących w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Organ, zdaniem sądu, rozpatrzył również całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania w toku postępowania odwoławczego dokonał samodzielnej oceny prawnej jak i dowodowej sprawy w jej całokształcie, a motywy swojego działania zawarł w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.