III SA/Po 763/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska ( spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2007r. przy udziale sprawy ze skargi I.H. - Przedsiębiorstwo "A" na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] . Nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] ( [...] ) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/M. Ławniczak /-/M. Kosewska /-/B. Sokołowska Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego, na podstawie art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity z 2005r. Dz. U. Nr 8, poz. 60) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) oraz art. 262 i art. 266- ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. - Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) zawiesił postępowanie wszczęte z urzędu w sprawie uznania za nieprawidłowe zgłoszenia celnego dokonanego w formie uproszczonej poprzez wpisy do rejestru pod numerami [...] , [...] , [...] , [...] z dnia [...] r. oraz uzupełniającego SAD nr [...] z dnia [...] do czasu rozpatrzenia przez organ celny Tajlandii, wniosku o pomoc prawną, lecz na okres nie dłuższy niż 11 miesięcy. W uzasadnieniu organ celny wyjaśnił, iż postanowieniem z dnia [...] wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie zgłoszenia celnego dokonanego w formie uproszczonej poprzez wpisy do rejestru pod numerami [...] , [...] , [...] , [...] z dnia [...]. oraz uzupełniającego SAD nr [...] z dnia 1 października 2002 r. z zamiarem ustalenia prawidłowego pochodzenia towarów i wymierzenia długu celnego według właściwiej stawki celnej. Wskazał też, ze zgodnie z § 20a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) stanowiącym, iż w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo. Polskie władze celne korzystając z tego przepisu, pismem z dnia 2 września 2003 r. zwróciły się do tajlandzkich władz celnych z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji świadectwa pochodzenia nr [...] z dnia [...] będącego załącznikiem do przedmiotowego zgłoszenia celnego. Zdaniem organu celnego tylko władze celne państwa eksportującego mogą w sposób jednoznaczny rozstrzygnąć co do autentyczności i prawdziwości dowodu pochodzenia, natomiast wydanie nowej decyzji merytorycznej przez Naczelnika Urzędu Celnego uzależnione jest od wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik I.H. - Przedsiębiorstwa "A" wniósł o jego uchylenie, podnosząc między innymi, iż zaskarżone postanowienie nie posiada wystarczającego uzasadnienia oraz prawidłowo podanej podstawy prawnej. Organ nie wskazał bowiem do jakiego organu państwa obcego wystąpił, co uniemożliwia stronie kontrolę merytorycznej poprawności postanowienia. Zdaniem pełnomocnika organ celny winien wskazać jak nazywa się organ państwa obcego i na jakiej podstawie prawnej uznał, że wystąpi do organu kompetentnego do udzielenia odpowiedzi (ze wskazaniem odpowiednich uregulowań, w tym umów międzynarodowych). Zarzucił naruszenie art. 145 § 2 ordynacji podatkowej, poprzez doręczenie postanowienia stronie, a nie ustanowionemu pełnomocnikowi. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 216, art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239, art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. Z 1997r. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. z 2004r. Nr 68, poz. 623) oraz art. 262 i art. 266- ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ celny II instancji wskazał, iż nie podziela stanowiska strony, jakoby uzasadnienie zaskarżonego postanowienia było niewystarczające, a wskazane braki formalne uniemożliwiły merytoryczne ustosunkowanie się do zasadności postanowienia i wskazał, że przepis art. 266- ustawy Kodeks celny stanowi, że postępowanie zawiesza się w wypadku, gdy organ celny w jego toku wystąpi z wnioskiem o pomoc prawną do organu celnego państwa obcego lub innego uprawnionego podmiotu państwa obcego. Zdaniem organu odwoławczego przepis ten uzależnia, możliwość zawieszenia postępowania od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: postępowanie celne musi być w toku a organ celny zwróci się o pomoc prawną do właściwego organu obcego państwa. W niniejszej sprawie obie wymienione przesłanki zostały spełnione, dlatego zawieszenie postępowania należy uznać za zasadne. Zarzut naruszenia art. 145 § 2 ordynacji podatkowej uznał za bezpodstawny, powołując się na przepis art. 254 § 2 kodeksu celnego. W skardze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia 11 maja 2005r, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 2, art. 217 § 2, art. 123 § 1, Ordynacji podatkowej oraz przepisów prawa procesowego tj. art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez nie wskazanie podstaw przyjęcia, że organ I instancji wystąpił z prośbą o pomoc prawną do właściwego organu państwa obcego. Zdaniem pełnomocnika strony ani organ I ani II instancji nie wykazał czy organ państwa obcego, do którego wystąpienie stanowiło podstawę zawieszenia postępowania jest organem właściwym i z czego owa właściwość wynika. Organy celne winny podać odpowiednie przepisy prawa wskazujące na właściwość organu państwa obcego, w tym odpowiednie normy prawa międzynarodowego, czemu uchybiły. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania - art. 266- § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), zgodnie z treścią którego postępowanie zawiesza się w wypadku, gdy organ celny w jego toku wystąpi z wnioskiem o pomoc prawną do organu państwa obcego lub innego uprawnionego podmiotu państwa obcego. W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2005r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] dokonanego w formie uproszczonej, z zamiarem ustalenia prawidłowego pochodzenia towaru i wymierzenia długu celnego według właściwej stawki celnej, a następnie postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie do czasu rozpatrzenia przez organ celny państwa obcego - Tajlandii, wniosku o pomoc prawną, lecz na okres nie dłuższy niż 11 miesięcy. Organ celny I instancji zawieszając postępowanie wyjaśnił, że występując z wnioskiem o pomoc prawną do państwa obcego, polskie władze celne skorzystały z § 20a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia) i pismem z dnia 2 września 2003 r. zwróciły się do tajlandzkich władz celnych z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji świadectwa pochodzenia nr [...] z dnia [...] przedłożonego do zgłoszenia celnego. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z klasyczną instytucją pomocy prawnej, która stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania na podstawie art. 266- ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Użycie przez prawodawcę słów "weryfikacja" i "organ" należy rozpatrywać w kontekście § 13 ust. 1 pkt 1, z którego wynika, że "organ" wystawiający świadectwo pochodzenia nie zawsze jest organem celnym, któremu można przypisać kompetencje do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawach celnych. W tym przypadku weryfikacja przedmiotowego zgłoszenia polega jedynie na uzyskaniu informacji od organu państwa obcego co do autentyczności świadectwa pochodzenia towarów, natomiast nie można tej informacji przypisać mocy wiążącej w związku ze zwróceniem się przez polski organ celny w trybie § 20 a cytowanego rozporządzenia do tajlandzkich władz i nie można potraktować tego wystąpienia jako wniosku o pomoc prawną, która upoważniałaby Naczelnika Urzędu Celnego do zawieszenia postępowania na podstawie art. 266- Kodeksu celnego. Zaznaczyć należy, że pismo podmiotu działającego na terenie państwa obcego zawierające informację co do autentyczności świadectwa pochodzenia stanowi dowód w sprawie podlegający ocenie na ogólnych zasadach określonych w przepisach Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią § 20 a ust. 2 cytowanego rozporządzenia, na które powołuje się zarówno organ celny I jak i II instancji w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo. Jeżeli organ, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru (pkt 2 cytowanego przepisu). Skoro władze Tajlandii nie udzieliły w przewidzianym tj. dziesięciomiesięcznym terminie odpowiedzi na pismo polskich organów celnych z dnia 2 września 2003 r. dotyczące weryfikacji świadectwa pochodzenia nr [...] z dnia [...] to organ celny powinien albo ponownie skierować do władz celnych wniosek o weryfikację przedmiotowego świadectwa pochodzenia, albo uznać za nieprawidłowe potwierdzenie pochodzenia towaru, o ile pozwalałby na to materiał dowodowy, a nie zawieszać postępowanie po upływie 20 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację świadectwa pochodzenia. Analizując treść skargi za niezasadny należało uznać zarzut strony dotyczący naruszenia przepisu art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, nakładającego obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi ustanowionemu przez stronę. Należy bowiem zauważyć, że zaniechanie organu w tym zakresie, prowadzące do doręczenia orzeczenia bezpośrednio samej stronie, aczkolwiek stanowiące naruszenie art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy, a tylko tego rodzaju konsekwencje uzasadniałyby uchylenie tego aktu administracyjnego w wyniku dokonanej kontroli sądowej - zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Nie ulega bowiem wątpliwości, iż doręczenie orzeczenia samej stronie z pominięciem jej pełnomocnika może być uznane za skutecznie dokonane, jeżeli nie wywołało ono dla tej strony ujemnych skutków prawnych (zob. m. in. wyrok WSA w Bydgoszczy z 11.05.2005r., I SA/Bd 130/05, POP 2006/1/3; wyrok NSA z 03.08.2001r., I S.A./Wr 2995/98, LEX nr 62361). Pomimo doręczenia postanowienia stronie skarżącej zażalenie w jej imieniu wniósł w przepisanym terminie jej pełnomocnik, a wniesiony środek zaskarżenia podlegał merytorycznemu rozpoznaniu przez organ odwoławczy. Wadliwe doręczenie postanowienia nie spowodowało zatem jakichkolwiek ujemnych skutków procesowych dla skarżącego, który skorzystał z przysługującego mu środka odwoławczego i to za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika. Należy też podkreślić, iż w samej skardze nie podniesiono żadnych argumentów przemawiających za tezą o istotnym wpływie przedmiotowego naruszenia przepisów procesowych na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art.200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 135. poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. /-/M. Ławniczak /-/M. Kosewska /-/B. Sokołowska KS d