III SA/Po 763/09

Robert Talaga – Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 28 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ R. Talaga Pismem z dnia 8 lutego 2008r. P.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P., która została zarejestrowana pod sygnaturą akt I SA/Po 405/08. Na zarządzenie Przewodniczącego z dnia 3 kwietnia 2008r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie [...] zł. Postanowieniem z dnia 9 września 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. Tego samego dnia P. M. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ jest jedynym żywicielem rodziny. Na utrzymaniu ma żonę, która nie pracuje i dwóch synów w wieku 10 i 7 lat. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z synami. Mieszka w domu jednorodzinnym, który jest własnością babci małżonki. Skarżący wskazał, że uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, nie wskazał jednakże w jakiej wysokości oraz zasiłek rodzinny na syna P. w wysokości 64,- zł oraz na syna S. w wysokości 64,- zł. Skarżący nie wskazał czy posiada jakieś nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe i wartościowe przedmioty. Nie wskazał również czy osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś dochody i czy posiadają majątek. Pismem z dnia 18 września 2008r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. podanie w jakiej wysokości skarżący otrzymuje wynagrodzenie za pracę (punkt 4 wniosku o przyznanie prawa pomocy), 2. złożenie zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącego za ostatnie trzy miesiące, 3. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają jakieś nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe i wartościowe przedmioty (punkt 7 i 8 wniosku o przyznanie prawa pomocy), 4. oświadczenie, czy skarżący nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym (punkt 12 wniosku o przyznanie prawa pomocy), 5. oświadczenie, że znana jest skarżącemu treść art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy (punkt 13 wniosku o przyznanie prawa pomocy), 6. złożenie odpisów zeznań podatkowych za 2006 i 2007r. złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 7. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 8. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (np. czynsz, woda, opał, energia elektryczna, gaz, telefon stacjonarny i telefony komórkowe, abonament RTV, kablówka, wyżywienie, koszty leczenia i zakupu lekarstw, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, w jakiej kwocie, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), 9. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe, jeżeli tak proszę podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową, 10. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają jakieś dodatkowe dochody (np. zasiłki, z prac dorywczych, sezonowych itp.), 11. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), 12. podanie czy żona skarżącego jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna, jeżeli nie jest zarejestrowana to dlaczego. W odpowiedzi P.M. przesłał jedynie zaświadczenie o wysokości dochodu w podatku dochodowym od osób fizycznych wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 30 lipca 2008r., z którego wynika, że w dniu 30 kwietnia 2008r. wpłynęło do urzędu skarbowego zeznanie podatkowe PIT-37 za 2007r., w którym wykazano łączny dochód (pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne oraz o podatek dochodowy nie pomniejszony o składkę na ubezpieczenie zdrowotne) w kwocie 7.505,94 zł oraz zaświadczenie z dnia 23 września 2008r. nr [...], z którego wynika, że skarżący zatrudniony jest w firmie A w O. na stanowisku spawacza w pełnym wymiarze czasu, na czas określony, t.j. od 14 kwietnia 2008r. do 31 lipca 2009r., średnia wynagrodzenia z okresu 3 miesięcy wynosi 2.238,21 zł brutto, t.j. 1.646,34 zł netto. Ze względu na zawieszenie postępowania wniosek o przyznanie prawa pomocy został skierowany do przedłożenia po podjęciu postępowania. Dnia 15 września 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podjął zawieszone postępowanie. Natomiast zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 24 września 2009 roku sprawa została przekazana według właściwości do Wydziału III i zarejestrowana pod sygnaturą III SA/Po 763/09. Ze względu na konieczność aktualizacji danych wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponownie wezwano P.M. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od dnia odebrania niniejszego pisma pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie dotychczas złożonych informacji, poprzez: • udokumentowanie wszystkich aktualnych źródeł i wysokości przychodów, z których wnioskodawca finansuje konieczne koszty utrzymania, • przedłożenie kserokopii rocznych zeznań podatkowych za 2008 rok składanych przez wnioskodawcę i jego żonę, • złożenie oświadczenia o posiadanych nieruchomościach, oszczędnościach, papierach wartościowych oraz pojazdach podlegających obowiązkowi rejestracji, • złożenie oświadczenia o posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunkach bankowych, w tym kontach i lokatach oraz przedłożenie wyciągów z tych rachunków za ostatnie 6 miesięcy, • złożenie oświadczenia o posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunkach kredytowych i zaciągniętych kredytach oraz przedłożenie zestawień operacji finansowych z nimi związanych oraz ewentualnego harmonogramu spłat, a także operacji związanych z posiadanymi kartami kredytowymi, • udokumentowanie kosztów miesięcznego utrzymania wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (np.: czynsz, woda, opał, energia elektryczna, gaz, telefon, kablówka, wyżywienie, koszty leczenia i zakupu lekarstw), • wyjaśnienie, czy osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawcy posiadają jakieś dodatkowe dochody (jeżeli tak to w jakiej wysokości) lub korzystają z pomocy opieki społecznej (jeżeli tak to w jakiej formie i wysokości). W ramach uzupełnienia wniosku wnioskodawca przesłał dokumenty, z których wynika, że prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz żoną i dwoma małoletnimi synami. Zamieszkuje w domu jednorodzinnym, który jest własnością H. M. – babci jego żony, gdzie wraz z rodzina zajmują ok. 30 m². Wnioskodawca pobiera zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 575 zł brutto., zasiłek rodzinny na dwoje dzieci w wysokości 128 zł oraz zasiłek okresowy z gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. Z załączonego zaświadczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. wynika, że M. M. (żona wnioskodawcy) korzysta z pomocy tamtejszego ośrodka. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w T. wydanego dnia 5 października 2009 roku z upoważnienia Starosty T. wynika, że M. M. – żona jest zarejestrowana w tamtejszym urzędzie jako osoba bezrobotna od dnia 17 sierpnia 2009 roku bez prawa do zasiłku. Jednoczenie z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w T. wydanego dnia 5 października 2009 roku z upoważnienia Starosty T. wynika, ze P.M. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 28 kwietnia 2009 roku i pobiera zasiłek w wysokości 575 zł brutto (za wrzesień 2009 roku). Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. wynika, że wnioskodawca oraz jego żona w 2008 roku uzyskali łączny przychód w wysokości 14.489,59 zł, co oznacza dochód w wysokości 12 820,87 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy nakładają na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, "gdy osoba ta wykaże", iż w jej przypadku partycypowanie w kosztach procesu wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., sygn. akt II FZ 240/06). Argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony. Referendarz sądowy nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów mających przemawiać na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, może jedynie oceniać te fakty, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie art. 255 cytowanej ustawy, zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika jednak z tego przepisu, i w tym wypadku odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 14 września 2005r., sygn. akt II FZ 575/05). Ten ostatni z wyżej omówionych przypadków miał miejsce w niniejszej sprawie, gdzie zobowiązano skarżącego w wezwaniu z dnia 18 września 2008r. (k. 48), do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przedłożył jedynie zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia oraz zaświadczenie o wysokości dochodu jaki uzyskał w 2007r. Nie przedłożył natomiast szeregu innych istotnych informacji, w tym m. in. o kosztach miesięcznego utrzymania jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zatem skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, aby nie był w stanie ponieść, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, kosztów sądowych. W tych okolicznościach wniosek P. M. o zwolnienie od kosztów sądowych należy oddalić. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/ R. Talaga