III SA/Po 763/09
PostanowienieWSA w Poznaniu2009-12-02
Skład orzekający: Maria Lorych-Olszanowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, pobiera zasiłek dla bezrobotnych, a jego żona korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej i jest zarejestrowana jako bezrobotna, może zostać zwolniony od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że jego sytuacja materialna, w tym prowadzenie czteroosobowego gospodarstwa domowego utrzymywanego częściowo ze środków pomocy społecznej, zamieszkiwanie w niewielkim pomieszczeniu oraz zakończenie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Sąd oparł się na przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczących przyznawania prawa pomocy.Stan faktyczny
Skarżący P.M. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. w sprawie podatku akcyzowego i VAT. Wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując na trudną sytuację materialną i rodzinną (żona, dwóch synów). Po początkowym uiszczeniu wpisu i zawieszeniu postępowania, skarżący uzupełniał wniosek o prawo pomocy, przedstawiając dokumenty dotyczące dochodów, zatrudnienia (które zakończyło się), pobieranych zasiłków oraz sytuacji żony. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, ale skarżący wniósł sprzeciw, który spowodował rozpoznanie wniosku przez sąd.Rozstrzygnięcie
Przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska Sędziowie Protokolant po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych /-/ Maria Lorych-Olszanowska
Pismem z dnia 8 lutego 2008r. P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P., która została zarejestrowana pod sygnaturą akt [...]. Na zarządzenie Przewodniczącego z dnia 3 kwietnia 2008r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 444,00 zł.
Postanowieniem z dnia 9 września 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. Tego samego dnia P. M. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ jest jedynym żywicielem rodziny, a na utrzymaniu ma niepracującą żonę i dwóch synów w wieku 10 i 7 lat. Mieszka w domu jednorodzinnym, będącym własnością babci małżonki i uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę (nie wskazał jednakże w jakiej wysokości) oraz zasiłek rodzinny na synów po 64,00 zł. Z wyjaśnień skarżącego nie wynikało czy posiada jakieś nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe i wartościowe przedmioty, a także czy osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś dochody i czy posiadają majątek.
W ramach uzupełnienia wniosku P.M. przesłał zaświadczenie o wysokości dochodu w podatku dochodowym od osób fizycznych wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...], z którego wynika, że w dniu [...] wpłynęło do urzędu skarbowego zeznanie podatkowe PIT-37 za 2007r., w którym wykazano łączny dochód (pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne oraz o podatek dochodowy nie pomniejszony o składkę na ubezpieczenie zdrowotne) w kwocie 7.505,94 zł oraz zaświadczenie z dnia [...] nr [...], z którego wynika, że skarżący zatrudniony jest w firmie "[...]" W.B. w O. na stanowisku spawacza w pełnym wymiarze czasu, na czas określony, t.j. od 14 kwietnia 2008r. do 31 lipca 2009r., średnia wynagrodzenia z okresu 3 miesięcy wynosi 2.238,21 zł brutto, t.j. 1.646,34 zł netto.
Dnia 15 września 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podjął zawieszone postępowanie. Natomiast zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 24 września 2009 roku sprawa została przekazana według właściwości do Wydziału III i zarejestrowana pod sygnaturą III SA/Po 763/09.
Ze względu na konieczność aktualizacji danych wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponownie wezwano P. M. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W ramach uzupełnienia wniosku wnioskodawca przesłał dokumenty, z których wynika, że prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz żoną i dwoma małoletnimi synami. Zamieszkuje w domu jednorodzinnym, który jest własnością H. M. – babci jego żony, gdzie wraz z rodzina zajmują ok. 30 m². Wnioskodawca pobiera zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 575 zł brutto, zasiłek rodzinny na dwoje dzieci w wysokości 128 zł oraz zasiłek okresowy, Z załączonego zaświadczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. wynika, że M.M. (żona wnioskodawcy) korzysta z pomocy tamtejszego Ośrodka. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w T. wydanego dnia 5 października 2009 roku z upoważnienia Starosty T. wynika, że jest ona zarejestrowana w tamtejszym urzędzie jako osoba jak bezrobotna od dnia 17 sierpnia 2009 roku bez prawa do zasiłku. P. M. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 28 kwietnia 2009 roku i pobiera zasiłek w wysokości 575 zł brutto (za wrzesień 2009 roku), co wynika z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w T. wydanego dnia 5 października 2009 roku. Wnioskodawca oraz jego żona w 2008 roku uzyskali łączny przychód w wysokości 14 489,59 zł, co oznacza dochód w wysokości 12.820,87 zł, a to potwierdza zaświadczenie naczelnika Urzędu Skarbowego w T.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 28 października 2009 roku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy uznając, że P. M. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca nie przedłożył bowiem informacji, o kosztach miesięcznego utrzymania jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, co spowodowało, że nie udokumentował, w sposób wiarygodny swojej rzeczywistej, aktualnej sytuacji.
W sprzeciwie złożonym dnia 9 listopada 2009 roku przez P.M. podtrzymał informacje na temat jego rzeczywistej sytuacji materialnej i rodzinnej. Ponadto podkreślił, że sam fakt, iż jego rodzina jest objęta pomocą przez GOPS we W. oznacza, że rodzina ta nie należy do zamożnych, a wręcz przeciwnie znajduje się w trudnej sytuacji zarówno finansowej jak i materialnej. Taka sytuacja ma miejsce od lat i ulega jedynie pogorszeniu. Dodatkowo wraz z końcem października 2009 r. wnioskodawca zakończył pobieranie zasiłku dla bezrobotnych, co potwierdza przesłana kserokopia decyzji Urzędu Pracy w T.(k.95) i jeżeli nie znajdzie pracy będzie musiał liczyć wyłącznie na GOPS we W. W tej sytuacji w chwili obecnej nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek dodatkowych kosztów.
Wobec wniesienia w niniejszej sprawie sprzeciwu, postanowienie referendarza w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy utraciło moc, a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.
Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Natomiast stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W przedmiotowej sprawie analiza złożonych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych złożonych przez skarżącego prowadzi do wniosku, iż sytuacja materialna nie pozwala skarżącemu na wygospodarowanie środków na uiszczenie w niniejszej sprawie kosztów sądowych przy ograniczeniu wydatków do granic koniecznych wydatków służących zaspokojeniu niezbędnych i uzasadnionych potrzeb życiowych. Należy bowiem zwrócić uwagę, że P.M. prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe (wraz z żoną i dwoma), które jest utrzymywane w dużej części ze środków uzyskiwanych z ośrodka pomocy społecznej, a dodatkowo zamieszkuje z rodziną w niewielkim pomieszczeniu, należącym do babki małżonki. Sytuację wnioskodawcy dodatkowo pogarsza fakt, że z końcem października 2009 roku przestał pobierać zasiłek dla osób bezrobotnych. W tym stanie rzeczy uszczuplone zostały miesięczne dochody wspólnego gospodarstwa domowego. Powyższa sytuacja wnioskodawcy pozwala zatem przyjąć, że uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, przekracza jego możliwości finansowe.
Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.
/-/ Maria Lorych-Olszanowska
T.M.d
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło