III SA/Po 765/18

Dnia 21 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi X Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2018r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "DIAS") decyzją z [...] września 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania spółki X Sp. z o.o. (dalej: "strona") od decyzji Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w P. (dalej: "NUCS") z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] 2015 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili działania w lokalu o nazwie [...], zlokalizowanym w [...] przy ul. [...]. W lokalu znajdowało się osiem urządzeń: APEX nr [...], HOT SPOT nr [...], HOT SPOT nr [...], urządzenie bez nazwy nr [...], urządzenie bez nazwy [...], HOT SPOT nr [...], NEW VISION NOVOMATIC nr [...], CASINO GAMES nr [...] W wyniku przeprowadzonego eksperymentu stwierdzono, że gry rozgrywane na powyższych urządzeniach wyczerpują przesłanki gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 4 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm., dalej: "u.g.h."). W dniu 7 grudnia 2016 r. wszczęto z urzędu postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, a następnie decyzją z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], NUCS wymierzył stronie karę pieniężna w łącznej wysokości [...] zł za urządzanie, poza kasynem gry, gier na powyżej wskazanych automatach. Na skutek złożonego odwołania, utrzymując w mocy decyzję wydaną w I instancji, DIAS w uzasadnieniu decyzji podzielił stanowisko, zgodnie z którym gry urządzane na przedmiotowych automatach były grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, a ich urządzanie odbywało się z naruszeniem jej przepisów. Jak wskazał organ II instancji, powołując się na protokół z eksperymentu procesowego z [...] 2015 r., aby zagrać na którymkolwiek z automatów należało dokonać jego zasilenia środkami pieniężnymi, za które automat przyznawał odpowiednią ilość punktów kredytowych do wykorzystania w grze, gromadzonych na odpowiednich licznikach. Następnie należało wybrać grę i ustawić stawkę. Gry polegały na uruchomieniu za pomocą odpowiedniego przycisku na każdym z automatów zwizualizowanych bębnów z symbolami, które następnie zatrzymywały się samoczynnie bez jakiegokolwiek udziału grającego. W trakcie rozgrywanych gier, w wyniku korzystnego układu symboli na zatrzymanych bębnach, automaty przyznawały wygraną w postaci odpowiedniej ilości punktów, które to punkty można było dodać do punktów uzyskanych za uiszczoną opłatę i w ten sposób kontynuować grę bez konieczności dokonywania dodatkowej opłaty. W badanych urządzeniach nie stwierdzono elementu zręcznościowego, czy innego, za pomocą którego grający mógłby osiągnąć lepszy wynik. Ponadto, jak wynika z przywołanego protokołu eksperymentu procesowego oraz protokołu przesłuchania świadków, gry na automatach toczyły się o wygrane pieniężne, które realizowane były przez obsługę lokalu. Organ II instancji nie zgodził się z zarzutem strony odnoszącym się do zastosowania nienotyfikowanych przepisów technicznych, podkreślając że kontrola funkcjonariuszy celnych, podczas której stwierdzono naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, miała miejsce [...] 2015 r., a więc w chwili, gdy weszła w życie ustawa z 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1201). Ustawa ta została notyfikowana Komisji Europejskiej 5 listopada 2014 r., pod numerem 2014/0537/PL. Odnosząc się do zarzutu błędnego przyjęcia, że strona urządzała gry w wymienionym lokalu, DIAS podniósł, że urządzającego z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie należy utożsamiać wyłącznie z właścicielem automatów. Urządzanie gier na automatach to nie tylko udostępnianie swoich urządzeń, lecz także umożliwienie grającym korzystanie z nich, nawet jeśli stanowią one cudzą własność. W ocenie organu mając na względzie poczynione ustalenia całkowicie zasadne jest przypisanie stronie statusu urządzającego gry na przedmiotowych automatach poza kasynem gry, a także uznanie, że w związku z tym podlega ona karze pieniężnej wynikającej z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Dla uznania strony za urządzającą gry istotny jest fakt, że jako władająca lokalem [...] wynajęła ten lokal, podczas gdy w lokalu stwierdzono ustawione i działające automaty do gier. Organ II instancji zauważył, że w aktach sprawy znajdują się dwie umowy najmu dotyczące rzeczonego lokalu. Pierwsza zawarta [...] 2015 r. pomiędzy stroną, jako najemcą, a [...], jako wynajmującym. Przedmiotem tej umowy był lokal o powierzchni 49,8 m2. Wynajmujący umożliwił najemcy korzystanie z energii elektrycznej, bieżącej wody, telefonu, centralnego ogrzewania, przy czym koszty tych usług ponosił najemca. W § 2 tej umowy najemca oświadczył, że wynajętą powierzchnię wykorzysta do celu prowadzenia własnej działalności gospodarczej lub na poddzierżawę innym podmiotom, zapewniając, że działalność ta jest zgodna z prawem krajowym oraz unijnym. W umowie zawarto deklarację lojalności – strony umowy zobowiązały się do zachowania tajemnicy handlowej związanej z umową. W § 6 umowy ustalono, że wysokość czynszu będzie wynosić [...] zł netto. W dniu [...] 2015 r. [...] wypowiedział umowę najmu z [...] 2015 r. z dwumiesięcznym okresem wypowiedzenia. Jako datę zakończenia najmu wskazano [...] 2015 r. W dniu [...] 2015 r. została zawarta umowa podnajmu pomiędzy spółką [...] Sp. z o.o., jako najemcą, a stroną, jako wynajmującym. Przedmiotem umowy był najem lokalu przy ul. [...] w [...]. W umowie najemca oświadczył, że wynajętą powierzchnię użytkową wykorzysta w celu prowadzenia własnej działalności gospodarczej polegającej na użytkowaniu urządzeń hazardowych. Najemca zapewnił, że planowana działalność jest zgodna z prawem krajowym i unijnym. W § 3 dotyczącym obowiązków stron umowy wynajmujący zobowiązał się do dostarczania na własny koszt energii elektrycznej zapewniającej pracę urządzeń zainstalowanych w przedmiocie najmu oraz zapewnienia bezpieczeństwa (ochrony) w przedmiocie najmu. Ponadto ustalono, że wynajmujący w razie dostrzeżenia jakichkolwiek nieprawidłowości w działaniu urządzeń zobowiązany będzie niezwłocznie, co najmniej telefonicznie, powiadomić o zdarzeniu najemcę. Najemca zabronił wynajmującemu reprezentowania go w trakcie jakichkolwiek czynności kontrolnych prowadzonych przez organy państwowe (§ 4). Strony ustaliły, że wysokość czynszu za udostępnianie powierzchni dla prowadzenia działalności wynosić będzie [...] zł miesięcznie brutto (§ 6). W § 7 ustalono deklarację lojalności – strony umowy zobowiązały się do zachowania tajemnicy służbowej i handlowej, a w szczególności zachowania w tajemnicy i wyłącznie do celów związanych z wykonywaniem umowy najmu, wszelkich informacji o interesach uczestników umowy. Zdaniem DIAS w okolicznościach sprawy nie sposób uznać, aby działania strony ograniczały się tylko do wynajmu powierzchni lokalu przy ul. [...] w [...]. Strona podejmowała konkretne czynności, aby zapewnić odpowiednie warunki do wstawienia, uruchomienia i eksploatacji przedmiotowych urządzeń w lokalu, który wcześniej wynajęła. Dodatkowo sprawowała nadzór nad właściwym użytkowaniem automatów. Do jej zadań należało niezwłoczne powiadomienie najemcy o jakichkolwiek nieprawidłowościach w działaniu urządzeń. Strona współuczestniczyła zatem w urządzaniu gier na przedmiotowych automatach. W ocenie organu współpraca strony ze spółką [...] Sp. z o.o. wykracza poza ramy zwykłego udostępniania miejsca pod prowadzenie działalności związanej z urządzaniem gier hazardowych. Strona, pomimo powszechnej wiedzy, podjęła ze spółką [...] działania i pozwoliła na prowadzenie w lokalu działalności w zakresie urządzania gier na automatach, pomijając wszelkie procedury prawne, nie starając się uzyskać właściwych zezwoleń ani nawet nie inicjując jakichkolwiek czynności w kierunku legalizacji prowadzonej działalności. W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, spółka zarzuciła naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., przez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry", jako obejmującego także podmiot, którego faktyczne czynności sprowadzały się wyłącznie do podnajęcia całego lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty do gier, bez realizacji, zgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, żadnych innych czynności, w szczególności związanych z organizacją gier, objaśnianiem ich zasad, czy obsługiwaniem samych urządzeń, a tym samym niezasadne objęcie skarżącej zakresem podmiotowym art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. i niezasadne nałożenia na nią kary pieniężnej za "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry" w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów w świetle dokonanych ustaleń faktycznych powinna skutkować odstąpieniem od wymierzenia kary na skutek twierdzenia, że czynności skarżącej, jako osoby podnajmującej powierzchnię lokalu, nie mogą być zakwalifikowane, jako wypełniające pojęcie "urządzania gier na automatach". DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się [...] maja 2019 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dwóch dokumentów w postaci decyzji Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z [...] lutego 2019 r. i [...] marca 2018 r. na okoliczność potwierdzenia prawidłowości stanowiska, co do tego, że nie była ona urządzającym w rozumieniu ustawy. Skarżąca podniosła także, że organ nie wykazał aktywności skarżącej, co powoduje naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. Tut. Sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] września 2018 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uzasadniałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Istota sporu do jakiego doszło w kontrolowanej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy skarżąca w świetle art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.g.h. prawidłowo uznana została przez DIAS za urządzającą gry na ośmiu automatach – znajdujących się w lokalu [...], przy ul. [...] w [...] – a więc czy słusznie została ona przez organ z tego tytułu pociągnięta do przewidzianej w rzeczonych regulacjach odpowiedzialności administracyjnej. Art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przewiduje, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Zaś z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. wynika, że wysokość kary pieniężnej wymierzanej w tym przypadku wynosi 12.000 zł od każdego automatu. Odnosząc się do sformułowanego w powyższym zakresie zarzutu naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. spostrzec trzeba w pierwszej kolejności, że nie jest trafne zarzucanie w tym względzie przez skarżącą, jakoby DIAS dokonał błędnej wykładni użytego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. pojęcia "urządzającego gry na automatach", a to z tego względu, że wykładnia sugerowana przez skarżącą pokrywa się z wykładnią, jaka przedstawiona została przez DIAS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wykładnia ta nie budzi także wątpliwości tut. Sądu. Art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., co wynika z jego treści, jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Oznacza to, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Sankcja określona w art. 89 ust. 1 pkt. 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot w sytuacji, gdy każdy z nich jest "urządzającym gry" na tym samym automacie, w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu pojęcia "podmiot urządzający gry na automatach", jaki należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Pojęcie "urządzanie gier" trzeba przy tym rozumieć szeroko. W języku polskim rozumiane jest ono jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować, zagospodarować, zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.) urządzić to m. in.: "zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie". W tym kontekście "urządzanie gier" bezsprzecznie obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów) w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast "urządzający gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot wykonujący takie czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje przy tym nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowaniu go do danego rodzaju działalności, umożliwieniu dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywaniu automatu w stanie stałej aktywności umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacaniu wygranych związane z obsługą urządzenia, czy zatrudnieniu odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkoleniu. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także ze stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używania do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Rację należy zatem przyznać skarżącej, co nota bene nie było kwestionowane przez DIAS, że za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie sposób uznać takiego podmiotu, który nie uczestniczy aktywnie w procesie urządzania nielegalnych gier na automatach, a którego działalność ogranicza się jedynie do wynajęcia lokalu, w którym dochodzi do następczego wstawienia automatów przez inny podmiot. Zauważyć jednak także trzeba, że poczynione przez DIAS ustalenia faktyczne – co wymaga podkreślenia, niekwestionowane przez skarżącą spółkę – wskazują na to, że aktywność skarżącej wykraczała poza samo tylko wynajęcie lokalu, a sprowadzała się również do czynności, które w sposób jednoznaczny świadczą o tym, iż była ona podmiotem urządzającym gry na przedmiotowych automatach. Wykazana w tym względzie przez DIAS aktywność po stronie skarżącej była nakierowana stricte na automaty wstawione do podnajętego przez nią lokalu, a co więcej aktywność ta była wprost ukierunkowana na zapewnienie sprawnego, niezakłóconego i nieprzerwanego ich funkcjonowania. Skarżąca wynajęła lokal mieszczący się przy ul. [...] w [...] (umowa najmu zawarta [...] 2015 r. z [...]), a następnie dokonała jego podnajmu na rzecz spółki [...] Sp. z o.o. (umowa podnajmu z [...] 2015 r.). W drugiej ze wskazanych umów wprost podano, że wynajęta powierzchnia wykorzystywana ma być na prowadzenie przez spółkę [...] Sp. z o.o. działalności gospodarczej polegającej na użytkowaniu urządzeń hazardowych. Już ciąg dokonanych tak przez skarżącą czynności cywilnoprawnych – wynajem, a następnie podnajem lokalu celem urządzania w nim gier na automatach – wskazuje na to, że skarżąca podjęła czynności prowadzące do pozyskania odpowiedniego miejsca do wstawienia rzeczonych urządzeń. Na tym jednak aktywność skarżącej się nie kończy. Z umowy podnajmu z [...] 2015 r., a konkretnie rzecz ujmując z postanowień § 3 tej umowy, wprost bowiem wynika, że skarżąca zobowiązała się do: - dostarczania na własny koszt energii elektrycznej zapewniającej pracę urządzeń zainstalowanych w lokalu, - zapewnienia bezpieczeństwa (ochrony) w przedmiocie najmu, - niezwłocznego, co najmniej telefonicznego, powiadomienia spółki [...] Sp. z o.o. w razie dostrzeżenia jakichkolwiek nieprawidłowości w działaniu urządzeń. Nie dość zatem, że skarżącej przypisać można aktywność polegającą na pozyskaniu lokalu pod automaty do gier, to zapewniała ona dodatkowo właściwe funkcjonowanie tak wstawionych automatów do gier, dostarczając do nich (na własny koszt) energii elektrycznej, a także sprawując nad nimi pieczę – w zakresie bezpieczeństwa w lokalu, jak i prawidłowego funkcjonowania znajdujących się w nim automatów. Na marginesie zauważyć trzeba, że tut. Sądowi wiadomym jest, iż nie jest to jedyny przypadek, w którym skarżąca spółka występowała w roli podnajmującego lokal pod automaty do gier na rzecz spółki [...] Sp. z o.o. (zob. wyrok WSA w Krakowie z 9 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 207/17), co dodatkowo uwydatnia rolę skarżącej przy urządzaniu gier na automatach w kontrolowanej sprawie. Nie budzi wątpliwości, że powyższe okoliczności faktyczne pozwalają na uznanie, że skarżąca spółka była urządzającą gry na rzeczonych automatach, co obligowało organ do wymierzenia jej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.g.h. kary pieniężnej w łącznej wysokości [...] zł. Nie zasługiwał przy tym na uwzględnienie złożony na rozprawie przed tut. Sądem wniosek dowodowy skarżącej. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W rozpatrywanym przypadku brak jest natomiast wątpliwości w kwestii przypisania skarżącej roli urządzającej gry na przedmiotowych automatach i prawidłowości przeprowadzonego w tym względzie przez organ postępowania wyjaśniającego. Wobec powyższego skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.