III SA/Po 766/05

Dnia 01 sierpnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) As. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 sierpnia 2007 roku przy udziale sprawy ze skargi I.H. - Przedsiębiorstwo "A" na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. oddala skargę /-/ M. Bejgerowska /-/ B. Koś /-/ T.M. Geremek Postanowieniem z dnia [...] Nr Naczelnik Urzędu Celnego , na podstawie art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity z 2005r. Dz. U. Nr 8, poz. 60) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) oraz art. 262 i art. 266- ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. - Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) zawiesił postępowanie wszczęte z urzędu w sprawie uznania za nieprawidłowe zgłoszenia celnego dokonanego w formie uproszczonej poprzez wpisy do rejestru pod numerami [...] i [...] z dnia [...] oraz uzupełniającego SAD nr [...] z dnia [...] do czasu rozpatrzenia przez organ celny Indonezji, wniosku o pomoc prawną, lecz na okres nie dłuższy niż 11 miesięcy. W uzasadnieniu organ celny wyjaśnił, iż postanowieniem z dnia [...] wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie zgłoszenia celnego dokonanego w formie uproszczonej poprzez wpisy do rejestru pod numerami [...] i [...] z dnia [...]. oraz uzupełniającego SAD nr [...] z dnia [...] z zamiarem ustalenia prawidłowego pochodzenia towarów i wymierzenia długu celnego według właściwej stawki celnej. Wskazał też, ze zgodnie z § 20a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) stanowiącym, iż w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo. Polskie władze celne korzystając z tego przepisu, pismem z dnia [...] zwróciły się do indonezyjskich władz celnych z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji świadectwa pochodzenia FORM B nr [...] z dnia [...] będącego załącznikiem do przedmiotowego zgłoszenia celnego. Zdaniem organu celnego tylko władze celne państwa eksportującego mogą w sposób jednoznaczny rozstrzygnąć co do autentyczności i prawdziwości dowodu pochodzenia, natomiast wydanie nowej decyzji merytorycznej przez Naczelnika Urzędu Celnego uzależnione jest od wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik I.H. - Przedsiębiorstwo "A" wniósł o jego uchylenie, podnosząc między innymi, iż zaskarżone postanowienie nie posiada wystarczającego uzasadnienia oraz prawidłowo podanej podstawy prawnej. Organ nie wskazał bowiem do jakiego organu państwa obcego wystąpił, co uniemożliwia stronie kontrolę merytorycznej poprawności postanowienia. Zdaniem pełnomocnika organ celny winien wskazać jak nazywa się organ państwa obcego i na jakiej podstawie prawnej uznał, że wystąpił do organu kompetentnego do udzielenia odpowiedzi (ze wskazaniem odpowiednich uregulowań, w tym umów międzynarodowych). Zarzucił naruszenie art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez doręczenie postanowienia stronie, a nie ustanowionemu pełnomocnikowi. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej , na podstawie art. 216, art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239, art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. Z 1997r. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. z 2004r. Nr 68, poz. 623) oraz art. 262 i art. 266- ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ celny II instancji wskazał, iż nie podziela stanowiska strony, jakoby uzasadnienie zaskarżonego postanowienia było niewystarczające, a wskazane braki formalne uniemożliwiły merytoryczne ustosunkowanie się do zasadności postanowienia i wskazał, że przepis art. 266- ustawy Kodeks celny stanowi, że postępowanie zawiesza się w wypadku, gdy organ celny w jego toku wystąpi z wnioskiem o pomoc prawną do organu celnego państwa obcego lub innego uprawnionego podmiotu państwa obcego. Zdaniem organu odwoławczego przepis ten uzależnia, możliwość zawieszenia postępowania od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: postępowanie celne musi być w toku a organ celny zwróci się o pomoc prawną do właściwego organu obcego państwa. W niniejszej sprawie obie wymienione przesłanki zostały spełnione, dlatego zawieszenie postępowania należy uznać za zasadne. Zarzut naruszenia art. 145 § 2 ordynacji podatkowej uznał za bezpodstawny, powołując się na przepis art. 254 § 2 kodeksu celnego. W skardze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia 11 maja 2005r, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 2, art. 217 § 2, art. 123 § 1, Ordynacji podatkowej oraz przepisów prawa procesowego tj. art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez nie wskazanie podstaw przyjęcia, że organ I instancji wystąpił z prośbą o pomoc prawną do właściwego organu państwa obcego. Zdaniem pełnomocnika strony ani organ I ani II instancji nie wykazał czy organ państwa obcego, do którego wystąpienie stanowiło podstawę zawieszenia postępowania jest organem właściwym i z czego owa właściwość wynika. Organy celne winny podać odpowiednie przepisy prawa wskazujące na właściwość organu państwa obcego, w tym odpowiednie normy prawa międzynarodowego, czemu uchybiły. Ponadto pełnomocnik skarżącego zarzucił, iż został pominięty w postępowaniu przed organem celnym I instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Stosownie do treści art. 266- ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 75 poz. 802 ze zm.) postępowanie zawiesza się w wypadku, gdy organ celny w jego toku wystąpi z wnioskiem o pomoc prawną do organu państwa obcego lub innego uprawnionego podmiotu państwa obcego. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] dokonanego w formie uproszczonej, z zamiarem ustalenia prawidłowego pochodzenia towaru i wymierzenia długu celnego według właściwej stawki celnej, a następnie postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie do czasu rozpatrzenia przez organ celny państwa obcego - Indonezji, wniosku o pomoc prawną, lecz na okres nie dłuższy niż 11 miesięcy. Organ celny I instancji zawieszając postępowanie wyjaśnił, że występując z wnioskiem o pomoc prawną do państwa obcego, polskie władze celne skorzystały z § 20a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia i pismem z dnia z dnia [...] r. zwróciły się do indonezyjskich władz celnych z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji świadectwa pochodzenia FORM B nr [...] z dnia [...] będącego załącznikiem do przedmiotowego zgłoszenia celnego. Zdaniem Sądu za niezasadny należało uznać zarzut strony dotyczący naruszenia przepisu art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, nakładającego obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi ustanowionemu przez stronę. W niniejszej sprawie postanowienie I instancji została doręczona na adres strony, a jej pełnomocnik ujawnił się na etapie postępowania zażaleniowego. Nie można wobec tego uznać, iż pominięcie przy doręczeniu rozstrzygnięcia organu I instancji radcy prawnego B.F. oznaczało naruszenie art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. Nie wykazał on bowiem w prawidłowy sposób umocowania do reprezentowania strony konkretnie w niniejszym postępowaniu celnym na etapie I instancji. Należy też wskazać, iż nawet gdyby doszło w przedmiotowej sprawie do zaniechania organu polegającego na doręczeniu orzeczenia bezpośrednio samej stronie z pominięciem jej pełnomocnika, to takie naruszenie przepisu art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej nie mogłoby mieć jednak istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy, a tylko tego rodzaju konsekwencje uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego w wyniku dokonanej kontroli sądowej - zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Nie ulega bowiem wątpliwości, iż doręczenie decyzji samej stronie z pominięciem jej pełnomocnika może być uznane za skutecznie dokonane, jeżeli nie wywołało ono dla tej strony ujemnych skutków prawnych ( zob. m. in. wyrok WSA w Bydgoszczy z 11.05.2005r., I SA/Bd 130/05, POP 2006/1/3 ; wyrok NSA z 03.08.2001r., I S.A./Wr 2995/98, LEX nr 62361 ). Pomimo doręczenia orzeczenia I instancji stronie skarżącej wniosła ona zażalenie w przepisanym terminie przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika, a wniesiony w ten sposób środek zaskarżenia podlegał merytorycznemu rozpoznaniu przez organ odwoławczy. Ewentualne wadliwe doręczenie decyzji nie spowodowałoby zatem jakichkolwiek ujemnych skutków procesowych dla skarżącego, który skorzystał z przysługującego mu środka odwoławczego. Należy też podkreślić, iż w samej skardze nie podniesiono żadnych argumentów przemawiających za tezą o istotnym wpływie przedmiotowego naruszenia przepisów procesowych na wynik sprawy. W ocenie składu orzekającego nietrafny jest również zarzut naruszenia przepisu art. 266- Kodeksu celnego. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z instytucją pomocy prawnej, która stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania na podstawie przepisu art. 266- Kodeksu celnego. W niniejszej sprawie polski organ celny wystąpił z wnioskiem o pomoc prawną do właściwego organu celnego państwa obcego, w celu sprawdzenia autentyczności przedmiotowego świadectwa pochodzenia towaru, a więc postąpił zgodnie z wytycznymi przepisu § 20a ust. 1 ww. rozporządzenia i art. 266- ustawy Kodeks celny oraz kierując się praktyką i własnym doświadczeniem. W sytuacji gdy ocena, czy oznaczone świadectwo pochodzenia zostało wystawione przez uprawniony podmiot państwa obcego, przekracza możliwości polskich organów celnych, mają one uprawnienie, ale i obowiązek zwrócenia się do właściwych organów państwa obcego o pomoc prawną w celu ustalenia, czy weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane. W tym przypadku weryfikacja przedmiotowego zgłoszenia polega na uzyskaniu informacji od organu państwa obcego co do autentyczności świadectwa pochodzenia towarów, a pismo podmiotu działającego na terenie państwa obcego zawierające informację co do autentyczności świadectwa pochodzenia stanowi dowód w sprawie podlegający ocenie na ogólnych zasadach określonych w przepisach Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu nie można ograniczać uprawnień polskich organów celnych do weryfikacji zgłoszenia celnego czy sprawdzenia autentyczności składanych przez stronę dokumentów. Zawieszenie postępowania administracyjnego nie stanowi ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, a daje jedynie czas i możliwości organom administracji do właściwego zgromadzenia materiału dowodowego, który następnie zostanie zbadany w trakcie merytorycznego postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu na zasadach ogólnych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało uznać zarzuty skargi za bezzasadne i orzec - na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - o jej oddaleniu. /-/ M. Bejgerowska /-/ B. Koś /-/ T.M. Geremek D.W.d