III SA/Po 773/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 27 lipca 2009r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn oddala skargę /-/ Sz. Widłak /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ W. Długaszewska Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia 30 czerwca 2008r.r., sygn. akt I Ns 247/08 stwierdził, iż prawo do spadku po zmarłej w dniu 1 kwietnia 2008r. A. K. na podstawie testamentu notarialnego z dnia [...] grudnia 2006r, nabyli: U. A. T. i B. K. – po ½ części każde z nich. W dniu 16 lutego 2009r. skarżący złożył w Urzędzie Skarbowym w S. zeznanie podatkowe o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych na druku SD-3 wskazując, iż przedmiotem spadku po zmarłej A. K. jest: udział w 5/10 części nieruchomości o pow. gruntu [...]m² zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. użytkowej [...]m² o wartości [...] zł. położony w S., P. W. [...]. Jednocześnie skarżący wskazał w przedmiotowym zeznaniu na długi i ciężary związane z umową użytkowania lokalu zawartą pomiędzy zmarłą a Z. K. w kwocie [...] zł. Czysta wartość nabytej przez skarżącego spadku wyniosła [...] zł. Po przeprowadzeniu postępowania i po określeniu wartości masy spadkowej organ podatkowy I instancji, działając w oparciu o przepisy art. 1 ust. 1 pkt 1,art.4a ust. 3, art.5, art. 6 ust. 4, art. 7 ust. 1 i 3, art. 8, art. 9 ust. 1 pkt1, art. 14, art. 15 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. z 2009r., Dz. U. Nr 93, poz. 768), decyzją z dnia 16 marca 2009r r ustalił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w kwocie [...] zł. B. K. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, wnosząc o uchylenie decyzji, jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 ustawy. W uzasadnieniu podniósł, że postępowanie podatkowe prowadzone w stosunku do jego osoby stało się bezprzedmiotowe z chwilą dokonania działu spadku, ponieważ w wyniku tego działu przedmiot nabyty w spadku przeszedł na wyłączną własność drugiej spadkobierczyni. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu decyzją z dnia 3 czerwca 2009r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że wniesienie sprawy o dział spadku, rozstrzygnięte postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia 20 lutego 2009r. nie miało wpływu na wynik postępowania w sprawie nabycia spadku. Dla organów podatkowych wiążąca jest treść postanowienia o nabyciu spadku, w którym wskazano jako spadkobiercę B. K. B. K. w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 1 ust. 1 pkt 1 i art. 5 ustawy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł , że na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 20 kutego 2009r. w wyniku działu spadku całość masy spadkowej nabyła U. T.. Skarżący wskazując na przepis art. 5 ustawy, zgodnie z którym obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy rzeczy i praw majątkowych, podniósł, że nigdy nie był nabywcą nieruchomości stanowiącej masę spadkową , ponieważ w wyniku działu spadku cały majątek spadkowy nabyła U. T. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Przy czym, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest to, czy w stosunku do skarżącego powstał obowiązek podatkowy z tytułu nabycia spadku po A. K. W ocenie skarżącego, nigdy nie był on nabywcą nieruchomości stanowiącej masę spadkową, ponieważ w wyniku działu spadku, cały majątek spadkowy nabyła U. T. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego bezspornym jest, że skarżący nabył w drodze dziedziczenia po A. K. spadek, który obejmował udział w 5/10 części nieruchomości o pow. gruntu [...]m² zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. użytkowej [...]m² o wartości [...]zł. położony w S., P. W. [...]. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej w dniu 1 kwietnia 2008r. A. K. na podstawie testamentu notarialnego z dnia [...] grudnia 2006r, Sąd Rejonowy w S. wydał w dniu 30 czerwca 2008r. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. z 2009r., Dz. U. Nr 93, poz. 768), zwanej dalej ustawą, podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego. Obowiązek podatkowy, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy powstaje z chwilą przyjęcia spadku. Ze względu na to, że przepisy ustawy podatkowej nie zawierają definicji "nabycia spadku", zasadnym jest odwołanie się do przepisów kodeksu cywilnego. Art. 924 Kc stanowi, iż spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy . Zaś z treści art. 925 Kc wynika , że spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Zatem z chwilą śmierci spadkodawcy, spadkobierca nabywa spadek. Jest to niezależnie od tego, czy dokona jakichś czynności faktycznych lub prawnych, a nawet niezależnie od tego, czy wie o tym, że został powołany do dziedziczenia. W ust. 4 art. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn wskazano zaś, że jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania, stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W myśl art. 1025 § 1 Kc., sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Art. 1027 Kc potwierdza deklaratoryjny charakter postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (por. E. Skowrońska-Bocian, "Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga czwarta Spadki", wydanie 4 zmienione, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2002, s. 214), wyrok NSA z 3. 8. 1995 r. , SA/Bk 35/95). Zatem, dla ustalenia chwili powstania obowiązku podatkowego od spadku nie ma znaczenia fakt, że wartość spadku nie jest jeszcze znana. Wniesienie sprawy o dział spadku nie ma wpływu na tok postępowania w sprawie podatkowej. Spadkobierca, który nabył prawo do spadku stwierdzone prawomocnym postanowieniem sądu zobowiązany jest na podstawie art. 5 i art. 6 ust. 1 ustawy do uiszczenia podatku od spadku - z chwilą przyjęcia spadku,(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2008r. II FSK 1673/06). W świetle powyższego, nie budzi wątpliwości, iż z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie prawa do spadku postał obowiązek podatkowy i z tą chwilą skarżący miał obowiązek dokonania zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Sprawa działu spadku nie miała zatem związku z postępowaniem w sprawie wymiaru podatku od spadku. Prawidłowo organy przyjęły również, że dla celów podatku od spadków i darowizn podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia – art. 7 ustawy. Przesłanką zwolnienia podatnika od zapłaty podatku, co wynika z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy, jest zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Wobec powyższego, Sąd uznając , iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Lorych - Olszanowska /-/ Sz. Widłak D.W.d