III SA/Po 773/12

PostanowienieWSA w Poznaniu2012-08-29

Skład orzekający: Małgorzata Górecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym może zostać uwzględniony mimo wcześniejszego pozostawienia go bez rozpoznania z powodu formalnego braku, oraz na jakich zasadach sąd przyznaje prawo pomocy i zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych?
Ratio decidendi
Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku o prawo pomocy bez rozpoznania powoduje utratę mocy tego zarządzenia i konieczność merytorycznego rozpoznania wniosku przez sąd. Prawo pomocy może być przyznane w pełnym lub częściowym zakresie w zależności od sytuacji majątkowej strony. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, co czyni wniosek o zwolnienie od tych kosztów bezprzedmiotowym. W konsekwencji sąd ustanowił pełnomocnika dla skarżącej, a odmówił prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Stan faktyczny
Skarżąca K H złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu dotyczącym odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wniosek został pozostawiony bez rozpoznania przez referendarza sądowego z powodu niezłożenia na wymaganym formularzu w terminie. Skarżąca złożyła sprzeciw od tego zarządzenia. Ustalono, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i matką, a ich łączny dochód wynosi około 1500 zł netto miesięcznie, nie posiada oszczędności ani wartościowych przedmiotów.
Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono dla skarżącej adwokata wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką w Poznaniu. 2. Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 29 sierpnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K H na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia .... r., nr w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie za zatrudnionych pracowników postanawia: 1. ustanowić dla Skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Zarządzeniem z dnia 30 lipca 2012 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek o prawo pomocy bez rozpoznania z uwagi na niezłożenie go na wymaganym ustawowo formularzu w przepisanym przez prawo terminie. Pismem z dnia 10 sierpnia 2012 r. skarżąca złożyła sprzeciw. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz matką i ich łączny dochód wynosi ok. 1500 zł netto na miesiąc. Jedyny majątek strony stanowi ogród warzywno owocowy oraz budynek gospodarczy. Strona nie posiada przedmiotów wartościowych oraz oszczędności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie zarządzenie referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy zaskarżonego zarządzenia i konieczność merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Na podstawie oświadczenia majątkowego oraz dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych ustalono, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz matką i ich łączny dochód wynosi ok. 1500 zł netto na miesiąc. Jedyny majątek strony stanowi ogród warzywno owocowy oraz budynek gospodarczy. Strona nie posiada przedmiotów wartościowych oraz oszczędności. Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącej uzasadnia ocenę, że nie jest ona w stanie wygospodarować środków finansowych na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. W tych okolicznościach odmowa przyznania adwokata powodowałaby ograniczenia w realizacji prawa do sądu ponad funkcje ustawowo przypisane kosztom postępowania. Odnosząc się do żądania wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wyjaśnić należy, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczania opłat sądowych – art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. W konsekwencji uznać należy, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia, zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Tym samym w okolicznościach niniejszej sprawy żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Dlatego, bez względu na sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawczyni, należało odmówić jej prawa pomocy w tym zakresie. Zatem, uznając wniosek skarżącej za zasadny w zakresie ustanowienia pełnomocnika, Sąd postanowił o ustanowieniu pełnomocnika w osobie adwokata. Wobec powyższego, na podstawie cytowanych wyżej przepisów orzeczono jak w postanowieniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło