III SA/Po 774/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Prezydenta Miasta na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 maja 2026 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić Miastu kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 18 maja 2026 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji, Kolegium) przywróciło Spółce [...] sp. z o.o. termin do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa, położonej w P., obręb [...], arkusz 19, oznaczonej ewidencyjnie jako działki: nr [...] o powierzchni 3976m2, nr [...] o powierzchni 373m2 oraz nr [...] o powierzchni 4291m2, objętej księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...] nr [...] jest nieuzasadniona lub uzasadniona w niższej wysokości. Z ww. postanowieniem nie zgodził się Prezydent Miasta i pismem z dnia 25 czerwca 2026 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę, zaskarżając postanowienie z dnia 18 maja 2026 r. w całości. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Z kolei, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Według art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Z powyższych przepisów wynika, że wniesienie do sądu administracyjnego skargi przez podmioty inne niż wskazane w art. 50 p.p.s.a. należy ocenić jako niedopuszczalne, daje to podstawę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skargę wniósł Prezydent Miasta. . Ocenie zatem podlegało, czy posiada on legitymację skargową (interes prawny) w niniejszym postępowaniu. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.) na gruncie postępowania administracyjnego stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest określany jako osobisty, konkretny i aktualny prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Istnieje on więc wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym. Jednostki samorządu terytorialnego jako podmioty praw i obowiązków wynikających z przyznanej im osobowości prawnej oraz wyposażenia w prawo własności i inne prawa majątkowe (art. 165 ust. 1 Konstytucji RP) mają niewątpliwie interes prawny w żądaniu czynności organu administracyjnego albo udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli dotyczą one tychże praw i obowiązków. Ta generalna zasada doznaje jednak ograniczenia w sprawach, w których organ jednostki samorządu terytorialnego orzekał jako quasi organ administracyjny. W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie SKO z dnia 18 maja 2025 r., [...] w przedmiocie przywrócenia terminu użytkownikowi wieczystemu, do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej Prezydenta Miasta dokonana przez ten organ pismem z dnia 6 grudnia 2024 r., znak: [...] jest nieuzasadniona Zatem w sprawie orzekał Prezydent Miasta. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji strony procesowej w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżenia decyzji administracyjnych do sądu (por. uchwała NSA z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03, opubl. ONSA nr 4 z 2003 r., poz. 115). Włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie ogranicza zakres procesowy tych jednostek jako osób prawnych. Ten sam podmiot nie może bowiem w tym samym postępowaniu kumulować roli organu prowadzącego postępowanie z rolą strony postępowania (por. postanowienia NSA z dnia: 22 października 2009 r., sygn. akt I OSK 1406/09, 28 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 551/08, wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 782/08). Prezydent Miasta jest organem wykonawczym miasta [...] stąd legitymacji takiej nie będzie również posiadała taka jednostka samorządu terytorialnego, której ten organ jest reprezentantem. Na przyjęcie takiej koncepcji nie pozwala bowiem zasada działania organów administracyjnych zgodnie z prawem, zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i zasada prawdy obiektywnej wyrażone w art. 6, 7 i 8 k.p.a., gdyż organy samorządu terytorialnego, które wydają decyzje wobec obywatela mają stać na straży prawa, zatem w procesie kontroli instancyjnej nie zachodzi potrzeba umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego wyrażania swoich interesów (por. wyrok TK z dn. 29.10.2009 r., sygn. K 32/08, opubl. OTK-A 2009/9/139). Dopuszczenie do złożenia skargi przez quasi organ pierwszej instancji doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w sprawie. Nie można bowiem zaakceptować sytuacji, w której organ jako dysponent władztwa publicznego, poprzez zakwestionowanie postanowienia organu wyższego stopnia w istocie doprowadza do sytuacji, w której staje się niejako obydwoma stronami stosunku administracyjnego, tj. organem kształtującym władczo swoją własną sytuację jako sytuację strony (por. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3173/19. Skarga jest więc niedopuszczalna (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a). Ponadto, wskazać należy, że przedmiotowe postanowienie SKO w przedmiocie przywrócenia terminu użytkownikowi wieczystemu jest niezaskarżalne, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Tryb ustalania i aktualizacji opłat ponoszonych w związku z użytkowaniem wieczystym nieruchomości został uregulowany w art. 71-81 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 399; dalej: u.g.n.). Ustawa ta przewiduje dwustopniową procedurę rozstrzygania sporów o ustalenie przedmiotowej opłaty. Procedura ma mieszany charakter: w pierwszym etapie: quasi-administracyjny, w drugim o charakterze cywilnym. Z treści art. 79 ust. 3 u.g.n. wynika, że kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody, a jeżeli do ugody nie dojdzie, organ ten wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od orzeczenia kolegium nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku, właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw do sądu powszechnego (art. 80 ust. 1 i 2 u.g.n.). Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie poddała więc kontroli sądów administracyjnych orzeczeń wydawanych przez samorządowe kolegia odwoławcze. Tak więc orzeczenie merytoryczne, orzeczenie o charakterze procesowym, ani też jakiekolwiek inne czynności podejmowane przez samorządowe kolegium odwoławcze w tego rodzaju postępowaniu nie podlegają kontroli sądowo-administracyjnej. Czynności podejmowane przez SKO w ramach postępowania aktualizacyjnego - nie dotyczą sprawy administracyjnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1917/22). Na zasadzie wyjątku skarga do sądu administracyjnego przysługuje na postanowienie samorządowego kolegium odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. W ocenie Sąd tego wyjątku nie można rozszerzać na postanowienie o przywróceniu terminu, które nie prowadzi do zakończenia dalszego procedowania przez kolegium w sprawie wniosku użytkownika wieczystego dotyczącego dopuszczalności aktualizacji opłaty rocznej (por. uchwała NSA z dnia 17 grudnia 2018 r., sygn. akt I OPS 2/18). W związku z powyższym, skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić. Podobne stanowisko, jak w niniejszej sprawie, przedstawiły sądy administracyjne w postanowieniu WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 334/26; postanowieniu WSA w Krakowie z dnia 2 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 416/26. Sąd orzekający podziela argumentację zawartą w powołanych powyżej rozstrzygnięciach. Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Zgodnie z treścią art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. Wobec odrzucenia skargi należało stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócić skarżącej całość uiszczonego wpisu, jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.