III SA/Po 781/14

Dnia 6 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Ireneusz Fornalik Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2014 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 roku, na podstawie art. 59 §3 w związku z art. 59 §2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2012, poz. 1015 ze zm.), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec M. K. z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych skorzystał z prawa zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji. Wierzyciel zażądał uchylenia w całości przedmiotowego postanowienia. W uzasadnieniu żądania wskazano, że brak było podstaw faktycznych i prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak składników majątkowych, z których istnieje możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 roku, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że zobowiązany jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie prowadząca działalności gospodarczej, która nie posiada żadnych ruchomości i nieruchomości, czy wierzytelności mogących być przedmiotem egzekucji. Zastosowane w sprawie środki egzekucyjne są bezskuteczne. Pismem z dnia 18 grudnia 2014 roku organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela z prośbą o podanie informacji, czy zobowiązany posiada ubezpieczenie społeczne z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej lub zatrudnienia, otwarte rachunki bankowe lub inne prawa majątkowe. Pismem z dnia 22 stycznia 2014 roku wierzyciel wskazał, że zobowiązany od dnia 04 listopada 2013 roku pozostaje zgłoszony przez firmę "A" z siedzibą w [...], jako osoba wykonująca umowę agencyjną. Niemniej pismo wierzyciela wpłynęło do organu egzekucyjnego już po wydaniu postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie o umorzeniu zostało doręczone wierzycielowi w dniu 24 stycznia 2014 roku. Mając na uwadze powyższe Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że postępowanie egzekucyjne, które umorzono z przyczyn określonych w art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, może być ponownie wszczęte, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródło dochodu dłużnika przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie pozbawia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych możliwości dochodzenia należności przez własny organ egzekucyjny na podstawie art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem z uwagi na bezskuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz po stwierdzeniu, że nie uzyska się w nim kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne Dyrektor Izby Skarbowej uznał za uzasadnione utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W ocenie Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązujących przepisach nie ma uzasadnienia dla wydania zaskarżonego postanowienia. Organ II instancji dokonał błędnej analizy stanu faktycznego w sprawie, co łączy się z naruszeniem ważnego interesu publicznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i jest niezgodne z literą prawa. Dyrektor Izby Skarbowej błędnie przyjął, że wierzyciel nie podjął żadnych czynności w celu ustalenia mienia zobowiązanego. Pismo o wykonywaniu umowy zlecenia wierzyciel złożył organowi egzekucyjnemu przed upływem 7 dni licząc od dnia doręczenia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W ocenie Skarżącego organ egzekucyjny nie dołożył należytej staranności w celu ustalenia majątku zobowiązanego. Okoliczność, że wierzyciel ma możliwości dochodzenia należności przez własne organy nie jest właściwą podstawą dla umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz przesunięcia obowiązku prowadzenia egzekucji na wierzyciela. Postępowanie egzekucyjne powinno być prowadzone do momentu, aż wszelkie przyznane mocą ustawy narzędzia egzekucji okażą się bezskuteczne. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację prezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne - art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2012, poz. 1015 ze zm.). Zwrot "może być umorzone" oznacza, iż organowi egzekucyjnemu pozostawiono swobodę prowadzenia egzekucji lub umorzenia postępowania. Co więcej to organowi egzekucyjnemu ustawa pozostawiła ocenę perspektyw wszczętego z inicjatywy wierzyciela postępowania egzekucyjnego i wybór w zakresie prowadzenia egzekucji lub umorzenia postępowania. Skorzystanie z kompetencji opisanej art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji każdorazowo wymaga uprzedniego przeprowadzenia kalkulacji stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z akt egzekucyjnych jednoznacznie wynika, że egzekwowane należności zobowiązanego na dzień 21 listopada 2013 roku wynosiły 170.617,81 zł (należności główne to 103.798,31 zł, a koszty egzekucyjne ogółem – 8.274,32 zł i koszty egzekucyjne w sprawach z wniosku ZUS – 1.474,03 zł). Po ujawnieniu bezskuteczności zastosowanych środków egzekucyjnych Naczelnik Urzędu Skarbowego przeprowadził czynności w celu poszukiwania składników majątkowych zobowiązanego (protokół majątkowy w miejscu zamieszkania zobowiązanego oraz wykonano wywiad w Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych, Spółdzielni Mieszkaniowej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Krajowym Rejestrze Sądowym oraz bazie informatycznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych). W wyniku tych czynności ustalono, że zobowiązany jest osobą bezrobotną (bez prawa do zasiłku), nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie posiada żadnych ruchomości i nieruchomości, czy wierzytelności mogących być przedmiotem egzekucji. Mając na uwadze bezskuteczność środków egzekucyjnych oraz wyniki czynności poszukiwania majątku zobowiązanego organ wystąpił do wierzyciela z zapytaniem o podanie znanych mu składników majątkowych dłużnika, do których można by skierować egzekucję. Wierzyciel nie udzielił odpowiedzi do dnia [...] stycznia 2014 roku, czyli do dnia wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W dniu 24 stycznia 2014 roku wpłynęło do organu egzekucyjnego pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z informacją, że zobowiązany od dnia 04 listopada 2013 roku pozostaje zgłoszony do jako osoba wykonująca umowę agencyjną. Powyższy stan faktyczny Sąd przyjmuje jako podstawę kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonego postanowienia. Za nieuzasadnione należy uznać zarzuty, że organ egzekucyjny nie dołożyły należytej staranności w celu ustalenia majątku zobowiązanego. Wbrew zarzutom skargi organy egzekucyjne przeprowadziły szeroko zakrojone działania w zakresie poszukiwania majątku zobowiązanego i wszechstronnie rozważyły możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji. Nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zostało wydane z przekroczeniem granic swobodnego uznania w zakresie oceny uzyskania w tym postępowaniu kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej słusznie przyjął, że na etapie postępowania zażaleniowego informację wierzyciela o zgłoszeniu zobowiązanego, jako osoby wykonującej umowę agencyjną, należało ocenić z punktu widzenia treści art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z powołanym przepisem wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Do uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego mogła więc prowadzić jedynie taka informacja wierzyciela, która uzasadnia stanowisko o możliwości skutecznej egzekucji do wysokości co najmniej wydatków egzekucyjnych. Informacja o jedynie zgłoszeniu zobowiązanego, jako osoby wykonującej umowę agencyjną, nie spełnia tego warunku, gdyż nie pozwala zakwestionować, ani oceny Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ani postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej o utrzymaniu w mocy tego postanowienia z uwagi na brak możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji do wysokości co najmniej wydatków egzekucyjnych. W okolicznościach kontrolowanej sprawy, trafna i zgodna z prawem, jest argumentacja Dyrektora Izby Skarbowej, który wskazuje, że weryfikacja ujawnionego przez wierzyciela źródła dochodu, ujawnionego po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, może zostać przeprowadzona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach własnych kompetencji do stosowania środków egzekucyjnych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.