III SA/Po 786/14
WyrokWSA w Poznaniu2015-04-23
Skład orzekający: Walentyna Długaszewska, Barbara Koś, Ireneusz Fornalik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo wznowiły postępowanie i odmówiły przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, opierając się na zarzutach o nieprawidłowe użytkowanie gruntów i sztuczny podział gospodarstwa, przy jednoczesnym braku wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i dowodowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności dotyczących prawidłowości użytkowania działek rolnych oraz kwestii sztucznego podziału gospodarstwa. Brak oceny całokształtu materiału dowodowego i naruszenie zasady dwuinstancyjności uzasadniają uchylenie zaskarżonych decyzji. Postępowanie wznowieniowe wymaga szczególnej staranności i uwzględnienia gwarancji procesowych strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008. Organ pierwszej instancji, po wznowieniu postępowania, uchylił wcześniejszą decyzję przyznającą płatności i odmówił ich przyznania, opierając się na informacjach o nieprawidłowym użytkowaniu dzierżawionych gruntów. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. i brak dowodów na jej nieprawidłowe działania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ..., zasądził zwrot kosztów sądowych i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 23 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Ireneusz Fornalik Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi U. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia ... 2014 roku nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... z ... 2014r. nr ..., II. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu na rzecz skarżącej ... tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w decyzją z dnia 10 stycznia 2014 r., nr ..., na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. Nr 170,, poz. 1051), § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.) oraz art. 104, art. 145 § 1 pkt 5, Art. 147 i art. 150 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 13 maja 2008 r. o przyznanie płatności na rok 2008, po wznowieniu postępowania, uchylił decyzję z dnia 13 lutego 2009 r., nr ..., w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz odmówił ... przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008.
W uzasadnieniu organ administracyjny wyjaśnił, że w dniu 13 lutego 2009 r. wydał decyzję przyznającą ... płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W dniu 23 października 2009 r. organ otrzymał pismo skierowane przez Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w ... do ..., z którego treści wynikało, że działki nr 31/16 i 31/17 położone w województwie warmińsko-mazurskim, ... do których strona otrzymała płatności za wskazany okres – nie są użytkowane zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki. Pismem z dnia 23 maja 2013 r. Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w ... przekazała Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w szereg dokumentów dotyczących wspomnianych działek, w tym m.in. sprawozdanie z realizacji warunków umowy dzierżawy z dnia 7 października 2008 r., z którego wynika, że pracownicy GSP w ... przeprowadzili kontrolę tych działek, podczas której stwierdzono, że dzierżawca nie użytkuje gruntów rolnych i użytków zielonych od dnia zawarcia umowy dzierżawy, grunty są zachwaszczone chwastami wieloletnimi, w wyniku czego następuje degradacja użytków zielonych. Z kolei dnia 7 czerwca 2013 r. organ pierwszej instancji został poinformowany przez Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w ..., że w dniu 17 września 2008 r. przeprowadzono lustrację stanu zagospodarowania gruntów dzierżawionych od Agencji. W trakcie kontroli ustalono, że ok. 3 ha gruntów było użytkowanych, jako pastwisko, a 4 ha, jako łąka wykoszona, trawa zebrana. Pozostałe grunty znajdowały się w odłogu, były mocno zachwaszczone. Ponadto stwierdzono pojawienie się samosiewów zadrzewień oraz brak czyszczenia rowów melioracyjnych, co spowodowało rozrastanie się zakrzaczeń. Wraz ze wskazanym pismem przesłano organowi m.in. dokumenty dotyczące użytkowania działki nr 18/79 w 2008 r., tj. notatkę służbową z dnia 17 września 2008 r. i dokumentację fotograficzną, pismo skierowane do ...i protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 16 października 2008 r.
Powyższe dokumenty zostały dopuszczone, jako dowód w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych postanowieniem z dnia 4 lipca 2013 r.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że w związku z tym, że w dniu wydania decyzji przyznającej ... wskazanych płatności, nie była ona w posiadaniu gruntów, za które otrzymała te płatności, wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję – należało wznowić postępowanie w sprawie, co uczyniono postanowieniem z dnia 4 lipca 2013 r.
W odpowiedzi na wezwanie organu dotyczące przedstawienia dowodów potwierdzających faktyczny stan użytkowania działek nr. 31/17 i 31/16 oraz działki nr 18/79, ... oświadczył w formie pisemnej, że prace związane z użytkowaniem tych działek w jego gospodarstwie zlecił ..., prowadzącego działalność gospodarczą m.in. w zakresie usług rolniczych. W związku z tym wniesiono o przesłuchanie tej osoby w charakterze świadka.
W dniu 6 sierpnia 2013 r. organ wezwał ... do złożenia wyjaśnień (osobiście lub na piśmie) w zakresie przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych na działkach: 31/17, 31/16 oraz 18/79 w roku 2008. W odpowiedzi na to wezwanie ... oświadczył w piśmie z dnia 20 sierpnia 2013 r., że przeprowadził zabiegi agrotechniczne na zlecenie ... na działkach nr 31/17 i 31/19 w latach 2006, 2007 i 2008. W tych też latach zostały przeprowadzone zabiegi wykaszania na działce nr 18/79.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w przyjął, że gospodarstwo ... zostało podzielone w sposób sztuczny umożliwiający ominięcie progów procentowych obniżek i najbardziej korzystny pod względem wysokości możliwych do uzyskania przez wnioskującego dopłat (uniknięcia stawek degresywnych). W 2006 r. grunty te stanowiły jedno gospodarstwo rolne, które we wnioskach składanych w kolejnych latach uległo fikcyjnemu podziałowi pomiędzy wnioskodawców będących członkami rodziny ..., w celu uzyskania maksymalnych płatności w ramach różnych schematów pomocowych.
W rezultacie złożonego przez stronę odwołania, Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu decyzją z dnia ..., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał orzeczenie pierwszoinstancyjne w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że nowymi okolicznościami, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w niniejszej sprawie był stan gruntów zadeklarowanych przez Urszulę Pieczewską we wniosku o przyznanie płatności, jak również fakt, że działki te mogły nie być użytkowane przez beneficjentkę. Przesłanka ta została ustalona na podstawie korespondencji otrzymanej w dniu 23 października 2009 r. z Biura Powiatowego ARiMR w .... Z ww. pisma wynika, że dzierżawione od ANR działki ewidencyjne o numerach 31/16 i 31/17 są odłogowane i zachwaszczone chwastami wieloletnimi. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji w toku prowadzonego postępowania dokonał szczegółowej analizy ujawnionych nowych okoliczności i dowodów, które istniały w chwili wydania decyzji lecz nie były znane organowi. Organ II instancji podkreślił także, że dopiero szereg czynności poczynionych przez organ I instancji doprowadziło do ustalenia, że w sprawie kluczową kwestią jest tworzenie sztucznych warunków. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ drugiej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiła odmienna interpretacja i ocena materiału dowodowego, lecz ujawnienie nowych istotnych okoliczności nieznanych organowi I instancji w dniu 16 lutego 2009 r.. Organ I instancji rzetelnie przeprowadził postępowanie w wyniku, którego stwierdzono tworzenie sztucznych warunków przez odwołującą.
Dokonując oceny pod względem odmowy przyznania płatności, organ odwoławczy wskazał, m.in., że dokonując weryfikacji przedmiotowej sprawy należało dokonać analizy, czy doszło do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na dwa mniejsze, a wnioskujący o pomoc objął w posiadanie wydzielone działki, stając się w ten sposób producentem rolnym. W ocenie organu II instancji, analiza licznego materiału dowodowego wskazuje, że w rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia z powyższą sytuacją. Nie doszło bowiem do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa rolnego, wcześniej zarządzanego przez ..., a jedynie do utworzenia dwóch "sztucznych", mniejszych gospodarstw, w celu uniknięcia modulacji w różnych systemach pomocowych. W ocenie organu, zebrane w sprawie dokumenty wskazują na celowe dostosowanie powierzchni obu gospodarstw w celu uzyskania najbardziej korzystnych wysokości płatności w danych systemach pomocowych przez ...
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ... wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu w całości, zarzucając jej naruszenie art. 8, art. 11 i art. 12 k.p.a., a także art. 107 k.p.a.
W ocenie skarżącej organ nie posiadał jakichkolwiek dowodów na to, że beneficjentka korzystała lub zamierzała skorzystać ze wsparcia pieniężnego w postaci dopłat innego rolnika. Ponadto zwróciła uwagę, że Agencja Nieruchomości Rolnych nie jest uprawniona do dokonywania kontroli na miejscu zarówno dotyczących spraw rolnośrodowiskowych, jak i płatności JPO, UPO czy ONW.
W odpowiedzi na skargę organ Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w szczególności przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. - sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, a także zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżone rozstrzygnięcia wydane zostały w trybie wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 lub w sytuacji przewidzianej w art. 145 a k.p.a. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia, postanowieniem wskazującym przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania, stanowi podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Stwierdzenie rzeczywistego wystąpienia w sprawie przyczyny wznowienia i wynikających z tego skutków dla rozstrzygnięcia sprawy jest rezultatem dokonanych przez organ ustaleń zawartych w decyzji, o której mowa w art. 151 k.p.a.
Wznowienie postępowania przez organ administracji, co szczególnie należy podkreślić w przedmiotowej sprawie, jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 kpa, stąd też procedowanie w tym trybie winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie.
Przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie wznowienia jest ustalenie, czy postępowanie było dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145 a bądź 145 b; oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną.
Stwierdzenie ustawowych przesłanek wznowienia powoduje, iż organ uchyla dotychczasową decyzję i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 kpa)
W przedmiotowej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w , jako podstawę wznowienia postępowania wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.,
zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.
Okoliczności faktyczne, które legły u podstaw postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w z dnia 4 lipca 2013 r. o wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie, to brak użytkowania gruntów zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki ( grunty odłogowane, zachwaszczone wieloletnimi chwastami), co zostało przez organ ustalone na podstawie dokumentów wskazanych w ww. postanowieniu, m.in. sporządzonego przez Gospodarstwo Skarbu Państwa w ... sprawozdania z realizacji warunków umowy dzierżawy zgłoszonych do płatności działek o nr 31/16 i 31/17, pisma Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w ... z dnia 5 października 2009 r. skierowanego do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biura Powiatowego w ...
W toku przeprowadzonego postępowania organ I instancji 18 lipca 2013 r. organ zwrócił się do ... pełnomocnika ... o przedstawienie dowodów potwierdzających faktyczny stan użytkowania działek 31/16 i 31/17 położonych w województwie warmińsko – mazurskim ... oraz działki o nr 18 /79 położonej w powiecie ...
W odpowiedzi pełnomocnik beneficjentki przesłał oświadczenie, w którym wyjaśnił, że w latach 2006 – 2008, 2011 i nadal prace związane z użytkowaniem działek w gospodarstwie zostały zlecone ..., prowadzącemu działalność gospodarczą, m.in., w zakresie usług rolniczych. Pełnomocnik wniósł o przesłuchanie ww. osoby w charakterze świadka. Z wyjaśnień złożonych na piśmie przez ...,(pismo z dnia 20 sierpnia 2013 r.) wynika, że firma, której jest właścicielem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej przeprowadziła zabiegi agrotechniczne na zlecenie ... na działkach 31/17 i 31/16 w latach 2006, 2007 i 2008. W tych latach również były przeprowadzone zabiegi wykaszania na działce nr 18/79. Z pisma wynika również, że prace wykonane zostały sprzętem, który jest własnością firmy. Prace wykonywali pracownicy zatrudnieni w firmie na umowę o prace. Ponadto wykonane prace zostały udokumentowane dokumentami księgowymi.
W dniu 31 lipca 20013 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji wydał postanowienie o dopuszczeniu dowodów w sprawie w postaci protokołów z przesłuchania świadków przeprowadzonego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ...
Jak wynika z tych protokołów przesłuchanie świadków dotyczyło, m.in., stanu gruntów podczas kontroli przeprowadzonej przez Agencję Nieruchomości Rolnych.
Na podstawie wskazanych wyżej dowodów organ uznał, że skarżąca nie użytkuje gruntów ornych i użytków zielonych od dnia zawarcia umowy dzierżawy. Grunty są zachwaszczone chwastami wieloletnimi w wyniku czego następuje degradacja gruntów.
Z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika jednak, aby organ w jakikolwiek sposób odniósł się do okoliczności wynikających z wyjaśnień ..., nie ocenił ich w świetle pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem Sądu zatem, istnieją uzasadnione wątpliwości co do tego, czy w istocie, tak jak przyjął organ, sporne działki nie były użytkowane rolniczo. Treść zeznań świadka ... pozostaje bowiem w sprzeczności z informacjami wynikającymi z pism, na które powołał się organ I instancji i zeznaniami pracowników GSP .... Nadto należy zaznaczyć, że przeprowadzona kontrola dotyczyła realizacji warunków umowy dzierżawy. Nie wykonano w trakcie kontroli żadnej dokumentacji fotograficznej. Sprawozdanie z kontroli nie zostało doręczone beneficjentce. Okoliczności te powodują, że szczególnie wnikliwie należało ocenić również pozostałe zgromadzone w sprawie dowody. Niewątpliwie zatem, wątpliwości te należy wyjaśnić, a przynajmniej dokonać oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, tak aby ocena ta poddawała się kontroli Sądu.
Ponadto, uzasadniając odmowę przyznania ... płatności na 2008 r. organ powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wskazał także, że gospodarstwo ... zostało podzielone w sposób sztuczny, umożliwiający ominięcie progów procentowych obniżek i najbardziej korzystny pod względem wysokości możliwych do uzyskania przez wnioskujących dopłat. Zdaniem organu, ... stworzyła sztuczne warunki uzyskania pomocy, dokonując podziału dużego gospodarstwa rolnego na dwa mniejsze. Z analizy akt administracyjnych, jak i samego uzasadnienia organu I instancji w żaden sposób nie wynika jednak, aby z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji , znajdującego się w aktach sprawy i powołanego w wydanych przez ten organ rozstrzygnięciach, wynikały okoliczności dotyczące podziału gospodarstwa beneficjentki. Organ I instancji w żaden sposób nie wyjaśnił, na jakiej podstawie uznał, że skarżąca dokonała podziału własnego gospodarstwa na mniejsze części.
Wprawdzie organ wskazuje w decyzji na składane w latach 2007 – 2011 wnioski przez ... i ..... Jednakże w żaden sposób nie wyjaśnia to i nie uzasadnia stanowiska organu, że zachodzą uzasadnione podstawy do twierdzenia, ze skarżąca stworzyła sztuczne warunki uzyskania pomocy w celu uzyskania maksymalnych płatności. Zdaniem Sądu, z decyzji organu I instancji nie sposób w istocie wywieść, jakie konkretnie okoliczności zadecydowały o wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji z dnia 13 lutego 2009 r., nr ..., w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i następnie o odmowie przyznania tych płatności.
Rozstrzygniecie organu I instancji nie posiada wszystkich elementów przewidzianych w art. 107 k.p.a. Brak w nim zarówno uzasadnienia faktycznego, które winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej jak i uzasadnienia prawnego, które powinno określać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
Wskazanych wyżej uchybień, w tym wątpliwości w zakresie ustaleń stanu faktycznego dotyczących braku prawidłowego użytkowania działek rolnych przez skarżącą, nie wyjaśnił również organ odwoławczy, koncentrując się wyłącznie na okolicznościach dotyczących podziału gospodarstwa przez skarżącą i uznając, że organ I instancji rzetelnie przeprowadził postępowanie w wyniku, którego stwierdzono tworzenia sztucznych warunków przez ....
Jak wskazano wyżej, z materiału dowodowego zgromadzonego i ocenionego przez organ I instancji, który legł u podstaw decyzji z dnia 10 stycznia 2014 r., nr ... nie wynikają okoliczności dotyczące ewentualnego sztucznego podziału gospodarstwa ..., które organ uznał za uzasadniające odmowę przyznania skarżącej płatności na 2008 r. Całe postępowanie dowodowe w tym zakresie przeprowadzone zostało dopiero przez organ odwoławczy, co wynika z zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie postępowanie odwoławcze oznacza konieczność ponownego zbadania merytorycznego sprawy administracyjnej, w tym celu organ może przeprowadzić również uzupełniające postępowanie dowodowe lub zlecić przeprowadzenie określonych czynności dowodowych organowi I instancji. Jednakże, zupełny brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie przez organ I instancji, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym. Niewątpliwie narusza to bowiem zasadę dwuinstancyjności, wynikającą z art. 15 k.p.a., której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. W takim przypadku organ drugiej instancji ma tylko kompetencje kasacyjne, co oznaczał koniczność przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nie sposób również w tym przypadku podzielić stanowiska organu odwoławczego, zawartego w odpowiedzi na skargę, że doszło wyłącznie do rozszerzenia argumentacji w uzasadnieniu orzeczenia drugoinstancyjnego.
Organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie przyznania określonego wsparcia finansowego zobowiązane są stać na straży praworządności, jak również zobowiązane są w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co wynika z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( tekst jedn. Dz. . z 2012 r. poz. 1164 ).
Jak wskazano wyżej, procedowanie w trybie wznowienia postępowania, winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, przeprowadzone w postępowanie, w szczególności brak oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, dotyczącego okoliczności związanych z zarzucanym stronie skarżącej brakiem prawidłowego użytkowania działek rolnych, co było powodem wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego, uchylenia dotychczasowej decyzji jak i odmowy przyznania płatności, jak również brak prawidłowego postępowania w zakresie okoliczności związanych z podziałem gospodarstwa skarżącej, czyni zasadnym uznanie, że organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, co stanowi podstawę do uchylenia przez sąd wskazanych wyżej decyzji.
Jednocześnie należy wskazać, że z uwagi na wskazane wyżej uchybienia w przeprowadzonym przez organy postępowaniu przedwczesne byłoby odniesienie się do merytorycznych zarzutów zawartych w skardze, które wiążą się z oceną kontrolowanej sprawy, co do jej istoty.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazanie do dalszego postępowania.
Uznając zatem, że zarówno zaskarżona decyzja Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c , art. 135 i art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło