III SA/Po 788/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych /-/ M. Kosewska W dniu [...] M. O. wniósł skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów. Postanowieniem z dnia 12 marca 2008r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu przyznał skarżącemu M. O. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia uczestnicy postępowania A. i H. A. wnieśli sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu uczestnicy wskazali, że w [...]r. wydzierżawili skarżącemu dwie działki o łącznej powierzchni [...] ha na okres 10 lat. Podnieśli, iż skarżący pomimo faktycznego nieuprawiania tych gruntów otrzymywał dopłaty z ARiMR. Uczestnicy podali, że ze względu na ich bardzo zły stan zdrowia i wymaganą operację wzroku postanowili sprzedać tę ziemię i pieniądze przeznaczyć na leczenie. Jednak skarżący nie zamierza oddać im dzierżawionych gruntów. Wskazali, że skarżący ma samochód, dwa ciągniki, a jego dochód w kwocie [...] zł. na osobę został zaniżony celowo. Podnieśli, iż jego konkubina pobiera świadczenia z opieki nie ze względu na niskie dochody, ale jako matka samotnie wychowująca dzieci. W ocenie wnoszących sprzeciw nie można być biednym posiadając [...] ha, a pobierając pieniądze z ARiMR trzeba mieć konto, gdyż Agencja płaci przelewem. Wobec wniesienia w niniejszej sprawie sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 marca 2008r. przyznające skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych utraciło moc, a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podlegał rozpoznaniu przez Sąd na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z I. Z. i pięciorgiem ich dzieci w wieku szkolnym. Mieszkają w domu o powierzchni 150 m². Podał ponadto, że prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Roczny przychód określił na kwotę około [...] zł. Dodatkowo otrzymuje dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie - rocznie około [...] zł. Oświadczył, że żona otrzymuje zasiłek rodzinny na pięcioro dzieci, miesięcznie [...] zł. Z kolei miesięczne wydatki określił na kwotę [...] zł. Wnioskodawca wskazał ponadto, że posiada samochód marki [...] rok produkcji 1987 oraz dwa ciągniki. Zaznaczył, że nie posiada rachunków bankowych firmowych, jak i dewizowych. Ma natomiast kredyt w wysokości [...] zł. za który nabył gospodarstwo rolne. W odpowiedzi na zarządzenie z dnia 15 kwietnia 2008r. skarżący złożył pismo z dnia [...]r. W uzasadnieniu pisma skarżący podał, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem samochodu wynoszą [...] zł., a miesięczny rachunek za telefon – około [...] zł. Z kolei termin spłaty kredytów i wysokość rat wynosi – V. 2008r. – [...] zł., I. 2009r. – [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Natomiast stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja przyznania prawa pomocy przewidziana w powołanym art. 246 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ma więc ona wyjątkowy charakter i w związku z tym powinna być stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż skarżący nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (FZ 478/2004, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca oświadczył, że uzyskuje roczny dochód w wysokości około [...] zł., co stanowi w przeliczeniu na jednego członka rodziny około [...] zł. Jest to niewątpliwie kwota nieduża. Z drugiej jednak strony skarżący wskazał, iż posiada dwa ciągniki i samochód, na którego miesięczne utrzymanie wydaje [...] zł. Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącego Sąd wziął pod uwagę - co podnosił skarżący – konieczność dowozu dzieci do szkoły. Jednak zasady doświadczenia życiowego wskazują, że podana miesięczna kwota eksploatacji samochodu znacznie przekracza koszty potrzebne na dowóz dzieci do szkoły. Zatem skarżący chcąc dochodzić swoich praw przed sądem, mógłby w ciągu jednego miesiąca poczynić oszczędności w zakresie korzystania z samochodu. Dodatkowo podkreślić należy, że oświadczenie skarżącego, iż nie posiada on rachunków bankowych nie zasługuje na danie mu wiary. Skoro wnioskodawca spłaca kredyt w banku i otrzymuje dopłaty od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, to musi posiadać konto w banku. Ponadto sam fakt spłacania kredytu świadczy, iż skarżący posiada środki pieniężne, gdyż po przeliczeniu, miesięczna rata spłaty kredytu wynosi około [...] zł. W konsekwencji stwierdzić należy, że skoro skarżącego stać na spłatę rat kredytu, to nie sposób, żeby korzystał on z pomocy Państwa - a faktycznie z pomocy pozostałych obywateli. Zobowiązania komercyjne nie mogą bowiem mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący, aby uiścić koszty sądowe – wpis w kwocie [...] zł. - jest w stanie poczynić oszczędności w swoich wydatkach, może także wnioskować o odroczenie terminu płatności jednej z rat spłaty kredytu. Należy również zaznaczyć, iż strona ubiegająca się o prawo pomocy powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04 niepubl.). Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd doszedł do wniosku, iż w niniejszej sprawie sytuacja majątkowa skarżącego pozwala mu na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie [...] zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego należało orzec - na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a - jak w sentencji postanowienia. /-/ M. Kosewska D.W.d