III SA/Po 80/24

Dnia 10 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 8 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia oddala skargę Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ" lub "GITD"), decyzją z 8 grudnia 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] (dalej: "strona" lub "skarżący") utrzymał w mocy decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "[...]WITD" lub "organ I instancji") z 12 lipca 2022 r. o nr [...] o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. W dniu 22 kwietnia 2022 r. w miejscowości R., na autostradzie A1 zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...], którym kierował Z. S.. Wykonywał transport drogowy samochodu zastępczego marki [...] o nr rej. [...] na lawecie, w imieniu przedsiębiorcy M. S., z P. do G., na zlecenie A. P.. W trakcie kontroli Z. S. okazał jedynie ksero wypisu nr 1 z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne wydane M. S.. Przebieg kontroli utrwalono w protokole kontroli nr [...] Decyzją z 12 lipca 2022 r. [...]ITD, powołując się na przepis art. 92a ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 180 ze zm. dalej "u.t.d.") nałożył karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia tj. za naruszenie określone pod lp. 1.1. zał. nr 3 do u.t.d. W toku postępowania organ uzyskał informację z firmy [...], że transportowany samochód zastępczy był własnością [...] sp. z o.o. sp.k. oraz że ww. samochód został wypożyczony 10 kwietnia 2022 r. nieodpłatnie A. P. na czas naprawy samochodu marki [...] w celu weryfikacji nagłej usterki. Na potwierdzenie powyższego spółka [...] nadesłała dokumenty tj. zlecenie naprawy samochodu [...] oraz fakturę wystawioną przez spółkę [...] w związku ze zleceniem naprawy. A. P. nie złożył wyjaśnień w sprawie, pomimo wezwania. Skarżący również nie złożył wyjaśnień. Organ ustalił nadto w Biurze ds. Transportu Drogowego, że M. S. nie przyznano zezwolenia na wykonywanie transportu drogowego, a jedynie wydano zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne. W odwołaniu od decyzji organu I instancji M. S. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisu art. 3 ust. 2 pkt 4 u.t.d. poprzez ustalenie, że odwołujący powinien dysponować zezwoleniem na wykonywanie transportu drogowego, gdy tymczasem w sprawie powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 3 ust. 2 pkt 4 u.t.d. W ocenie odwołującego przedmiotowy przejazd był przejazdem na potrzeby własne, do którego mają zastosowanie przepisy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. W sprawie miał bowiem miejsce przejazd pojazdem pomocy drogowej, który związany był z usuwaniem skutków awarii . W piśmie z 27 czerwca 2023 r. pełnomocnik strony podtrzymał zarzuty odwołania i wniósł o odstąpienie od nałożenia kary wskazując, że strona była przekonana, iż zezwolenie na wykonywanie transportu drogowego nie było wymagane. Niemniej jednak strona uzyskała takie zezwolenie w dniu 5 lipca 2022 r. W decyzji z 8 grudnia 2022 r. organ odwoławczy stwierdził, że strona wykonywała zarobkowo krajowy transport drogowy rzeczy bez posiadania ważnych uprawnień i tym samym organ I instancji zasadnie nałożył karę pieniężną na podstawie lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. Organ II instancji wskazał, iż przedmiotowy przewóz nie był przewozem na potrzeby własne, w związku z czym nie została spełniona przesłanka z art. 4 ust. 4 pkt 3 u.t.d. GITD wskazał również, że na mocy art. 189a § 2 pkt 1ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. t.j. z 2023 r. poz. 775 ze zm. dalej "k.p.a.") w sprawie nie znajduje zastosowania regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. Kary pieniężne nakładane są bowiem na podstawie przepisów u.t.d., a zatem organ nie miał możliwości miarkowania kary. Nadto organ zauważył, że w sprawie nie znajdują również zastosowania przepisy art. 189e oraz 189f k.p.a. dotyczące odstąpienia od nałożenia kary. Kwestie te bowiem zostały uregulowanie odrębnie w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom działu IV k.p.a. W ocenie organu odwoławczego organ I Instancji zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane ze sprawą, przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, a rozstrzygnięcie oparł na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli dokonując jego wszechstronnej oceny. Organ stwierdził także, że nie można mówić o znikomym charakterze naruszenia dlatego twierdzenia strony o odstąpieniu przez organ od nałożonej kary organ uznał jako bezzasadne. W skardze wniesionej do tut. Sądu skarżący domagał się uchylenia decyzji organu II, jak i I instancji oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił: - naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 3 ust. 2 pkt 4 u.t.d. poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że strona powinna posiadać zezwolenie na wykonywania zawodu przewoźnika drogowego w sytuacji, gdy do przewozu wykonywanego przez stronę znajdują zastosowanie przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego; - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, art.7, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. oraz art. 189f k.p.a. poprzez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych oraz art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, jak również art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, gdy waga zarzucanego naruszenia była znikoma. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są dotknięte wadami prawnymi, które uzasadniałyby ich uchylenie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł (ust. 3 u.t.d.). W kontrolowanej sprawie zasadniczy spór pomiędzy stronami dotyczył oceny przewozu wykonywanego przez przedsiębiorcę w dniu 22 kwietnia 2022 r., a mianowicie czy zgodnie ze stanowiskiem organu przedsiębiorca wykonywał tego dnia transport drogowy rzeczy (samochodu zastępczego na lawecie), do którego znajdują zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym, czy też zgodnie ze stanowiskiem skarżącego wykonywał wówczas transport na potrzeby własne w ramach usuwania skutków awarii pojazdem pomocy drogowej, do którego znajdują zastosowanie przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. W myśl przepisu art. 4 pkt 4 u.t.d., niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne) oznacza każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo stwierdziły w oparciu o ww. przepis, że przedmiotowy przewóz nie był przewozem na potrzeby własne w rozumieniu ww. przepisu. Przede wszystkim należy wskazać, że dla uznania przewozu za przejazd na potrzeby własne konieczne jest spełnienie wszystkich enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 4 pkt 4 u.t.d. przesłanek. Organ prawidłowo stwierdził, że w kontrolowanej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 4 pkt 4 lit. c) u.t.d. Przewożony na lawecie samochód zastępczy marki [...] o nr rej. [...] nie był własnością kontrolowanego przedsiębiorcy. Z materiału dowodowego zebranego przez organ w sprawie wynika bowiem bezsprzecznie, że pojazd ten stanowił własność [...] sp. z o.o. sp.k. i został wypożyczony przez [...] w posiadanie A. P. na czas naprawy jego samochodu. Nie można zatem stwierdzić, że przewożony na lawecie pojazd był własnością przedsiębiorcy lub też, że został przez niego sprzedany, kupiony, wynajęty, wydzierżawiony wyprodukowany, przetworzony lub naprawiony. Użyty w przepisie art. 4 pkt 4 lit. c) u.t.d. spójnik rozłączny "lub" oznacza, że wystarcza spełnienie jednej z tych cech. W kontrolowanej sprawie natomiast przedsiębiorca nie spełnił żadnej z nich. W sytuacji natomiast, gdy w trakcie wykonywania transportu jeden z warunków wymienionych w art. 4 pkt 4 u.t.d. nie został spełniony, należało zakwalifikować wykonywany przewóz jako krajowy transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.t.d. tj. jako podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 4 pkt 3 u.t.d. określenie to obejmuje również: a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4,b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy, c) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób. Prawidłowo również organy oceniły w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że nie należy zgodzić się ze stanowiskiem organu zgodnie z którym przedmiotowy przewóz był wykonywany zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 pkt 4 u.t.d. W myśl tego przepisu do przewozów drogowych wykonywanych w ramach usuwania skutków awarii lub wypadków pojazdami pomocy drogowej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Z prawidłowo dokonanych ustaleń faktycznych organu wynika jednoznacznie, że w dniu kontroli drogowej 22 kwietnia 2024 r. Z. S. wykonywał w imieniu przedsiębiorcy M. S. transport drogowy rzeczy (samochodu zastępczego na lawecie). Organ prawidłowo ustalił, że do awarii samochodu [...], będącego własnością A. P. doszło wcześniej tj. w dniu 10 kwietnia 2024 r. Wówczas to w związku ze zleceniem przez A. P. naprawy samochodu przez [...] w G., A. P. otrzymał samochód zastępczy [...]. W dniu kontroli drogowej 22 kwietnia 2024 r. skarżący wykonywał natomiast na zlecenie A. P. transport drogowy rzeczy tj. samochodu zastępczego na lawecie do G. w celu jego zwrotu [...] i odbioru samochodu stanowiącego własność A. P.. Nie może być zatem mowy o tym, że w dniu kontroli drogowej przedsiębiorca wykonywał w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 4 u.t.d. przewóz drogowy w ramach usuwania skutków awarii. Skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zobowiązał się jedynie przewieźć na zlecenie A. P. przedmiotowy pojazd z punktu nadania do punktu odbioru. Organ słusznie zauważył, że pojazd zatrzymany do kontroli był wprawdzie pojazdem pomocy drogowej, jednakże z okoliczności faktycznych sprawy i materiału dowodowego zebranego w sprawie w postaci dowodów: z protokołu kontroli, z zeznań świadka Z. S. (kierowcy), dokumentów tj. zlecenie naprawy, faktury na naprawę pojazdu, pisemnych wyjaśnień spółki [...] dotyczących samochodu zastępczego wynika jednoznacznie, że przewóz wykonywany w dniu 22 kwietnia 2022 r. nie był bezpośrednio związany z usuwaniem skutków awarii. Organ odwoławczy uznał zatem prawidłowo, że w przedmiotowej sprawie skarżący wykonywał transport drogowy nie posiadając zezwolenia na wykonywanie przewoźnika drogowego, w związku z tym zasadnie wymierzył skarżącemu karę pieniężną w kwocie 12.000 zł (lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d.). Zgodnie bowiem z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. W przypadku przewozu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 4 u.t.d. musi wystąpić związek czasowo - przestrzenny pomiędzy awarią a przewozem wykonywanym pojazdem pomocy drogowej. Podstawowym celem takiego przewozu jest bowiem usunięcie skutków niespodziewanego zdarzenia na drodze, wywołanego awarią pojazdu lub innym zdarzeniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2019 r. II GSK 603/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 lutego 2020 r. III SA/Po 865/19 , wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 22 lutego 2023 r. III SA/Po 1201/22, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem w kontrolowanej sprawie organ prawidłowo ocenił, że nie wystąpił związek czasowo - przestrzenny pomiędzy awarią a przewozem wykonywanym przez skarżącego pojazdem pomocy drogowej. W związku z powyższym zarzut naruszenia przepisu art. 3 ust. 2 pkt 4 u.t.d. nie zasługiwał na uwzględnienie. Organ nadto prawidłowo wskazał, że uzyskanie przez skarżącego zezwolenia na przewóz rzeczy po przeprowadzonej kontroli nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Stan faktyczny został bowiem ustalony przez organ na czas przeprowadzonej kontroli. Nie miały zatem znaczenia później podjęte przez stronę działania w zakresie nabycia wymaganych przepisami u.t.d. uprawnień. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu skutecznie kwestionującego prawidłowość dokonanych przez organy ustaleń faktycznych. O ile bowiem na organach ciąży obowiązek udowodnienia faktów związanych z naruszeniem przez stronę przepisów o transporcie drogowym, to bez przedstawienia przez stronę dowodów mogących podważyć ustalenia organów, nie jest możliwe przyjęcie twierdzeń co do braku podstaw uznania jej odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2017 r., II GSK 756/16, CBOSA). Prawidłowe było także stanowisko organów, że w kontrolowanej sprawie nie znalazły zastosowania przepisy art. 189a § 1 k.p.a. i art. 189f k.p.a. regulujące przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, gdyż kwestie te zostały uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Reguła kolizyjna z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisem odrębnym. Uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych w art. 189a § 2 K.p.a. jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa K.p.a. Skoro bowiem art. 92b ust. 1 u.t.d. odrębnie reguluje wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika, a art. 92c ust. 1 u.t.d. pozostałe przypadki wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika, oznacza to że reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym. (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2022 r. II GSK 740/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 19 sierpnia 2022 r. III SA/Po 1720/21, CBOSA). Zgodzić należy się również ze stanowiskiem organów, że w sprawie nie znalazły zastosowania przepisy art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., art. 189e k.p.a. i art. 189f k.p.a., gdyż przepis art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d. w sposób sztywny określa wysokość kar, w związku z czym nie ma możliwości ich miarkowania. Organy zasadnie również stwierdziły, że nie ziściły się przesłanki odstąpienia od nałożenia kary przewidziane w u.t.d. nie można bowiem mówić o znikomym charakterze naruszenia w sytuacji gdy przewóz wykonywany był bez wymaganego zezwolenia. Na przedsiębiorcy jako na profesjonalnym podmiocie wykonującym działalność gospodarczą spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności przy jej wykonywaniu. Prawidłowo organ wskazał zatem, że świadomą decyzją strony było podjęcie i wykonywanie zlecenia polegającego na przewozie lawetą pojazdu stanowiącego własność innego przedsiębiorstwa bez posiadania stosownych ku temu uprawnień. W związku z powyższym w ocenie Sądu zaskarżone decyzje są prawidłowe. Organ nie przekroczył przy wymierzaniu kar maksymalnego ich pułapu określonego w art. 92a ust. 3 u.t.d. Wnioski decyzji znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym zebranym w sposób wynikający z przepisów prawa procesowego. Sąd nie dopatrzył się również w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym okoliczności potwierdzających zarzuty skargi o naruszeniu art.6, art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu zgromadzony przez organ materiał dowodowy był wystarczający dla ustalenia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) orzekł, jak w sentencji wyroku.