III SA/Po 801/16

Dnia 29 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z [...] marca 2016 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( Dz. U. z 2015 r. poz. 349 ) § 19 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania , wypłaty oraz zwrotu pomocy na operacje typu " Premie dla młodych rolników "w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 ( dz. U. 2015 r. poz. 982 z zm. ) o odmowie przyznania B. S. pomocy finansowej W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono następujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Wnioskiem z dnia 17 września 2015 r. strona wniosła o przyznanie pomocy finansowej w ramach powyższego programu. Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w tym dniu, wniosek o przyznanie pomocy składa się do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce położenia gospodarstwa (§ 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020; Dz. U. z 2015 r., poz. 982, zwanego dalej "nowym rozporządzeniem"). Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia pomoc finansowa na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem, jest przyznawana osobie fizycznej, która rozpoczęła urządzanie gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, z późn. zm.), zwanego dalej "gospodarstwem", przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, lecz nie wcześniej niż w okresie 12 miesięcy przed dniem złożenia tego wniosku. Zgodnie z § 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia uznaje się, że osoba fizyczna rozpoczęła urządzanie gospodarstwa, jeżeli stała się właścicielem gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha. Jeżeli urządzanie gospodarstwa rozpoczyna osoba niepełnoletnia - okres 12 miesięcy, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jest liczony od dnia uzyskania przez tę osobę pełnoletniości. Wnioskodawca nabył własność gospodarstwa w 1998 r. na podstawie umowy darowizny, a pełnoletność uzyskał [...] lipca 2013 r. Zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami urządzanie gospodarstwa rozpoczął w dniu uzyskania pełnoletności - [...] lipca 2013 r. Organ wyjaśnił ,że w zaistniałym stanie faktycznym brak jest podstaw do przyznania pomocy, ponieważ od rozpoczęcia urządzania gospodarstwa ([...] lipca 2013 r.) do złożenia wniosku (17 września 2015 r.) upłynęło więcej niż 12 miesięcy. Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia okoliczność, że w świetle obowiązującego w dniu uzyskania pełnoletności przez wnioskodawcę rozporządzenia Ministra i Rolnictwa z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 200, poz. 1443 ze zm.), zwanym dalej "starym rozporządzeniem", za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej - w przypadku osób, które nabyły gospodarstwo przed ukończeniem 18 roku życia i kontynuowały naukę - uważa się dzień zakończenia lub zaprzestania nauki, jednakże najpóźniej dzień ukończenia 26 roku życia. Regulacja ta nie obowiązywała w dniu złożenia wniosku, a samo jego złożenie nie jest obowiązkowe (udział w programach pomocowych jest fakultatywny). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nowe rozporządzenie wydano 13 lipca 2015 r., podczas gdy skarżący uzyskał pełnoletniość dwa lata wcześniej. W dniu wydania nowego rozporządzenia skarżący gospodarował dłużej niż 12 miesięcy, stąd nie mógł wniosku złożyć w terminie. Skarżący wskazał, że zgodnie ze starym rozporządzeniem, obowiązującym w dniu ukończenia przez skarżącego 18 roku życia, za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej uznawano w przypadku osób, które nabyły gospodarstwo przed ukończeniem 18 roku życia i kontynuowały naukę, dzień zakończenia lub zaprzestania nauki, jednakże najpóźniej dzień ukończenia 26 roku życia, pod warunkiem, że wnioskodawca nie miał przerw w nauce, a w przypadku kontynuowania nauki na uczelni - podjęcie nauki nastąpiło w roku uzyskania świadectwa dojrzałości lub świadectwa maturalnego. Okoliczność kontynuowania nauki nie była w ogóle badana przez organ administracji, a na podstawie przepisów starego rozporządzenia skarżący nabył skuteczne prawo domagania się przyznania pomocy, gdyż nie rozpoczął prowadzenia działalności rolniczej bezpośrednio po ukończeniu 18 roku życia, lecz dopiero po zakończeniu nauki, co nastąpiło w 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela w całości argumentację organu odwoławczego w zakresie ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Zasadne jest stanowisko organu odwoławczego co do kluczowej w sprawie kwestii, że do ustalenia - na potrzeby rozpoznania wniosku - daty rozpoczęcia przez skarżącego urządzania gospodarstwa mają zastosowanie przepisy nowego, a nie starego rozporządzenia. Udział w programach pomocowych finansowanych ze środków Unii Europejskiej nie jest bowiem obowiązkowy. Jeżeli dany podmiot decyduje się na złożenie wniosku o przyznanie pomocy, mają zastosowanie przepisy rozporządzenia regulującego zasady jej przyznawania na dany okres (tu: 2014-2020), w tym - określające datę rozpoczęcia urządzania gospodarstwa. Nie mają w tym kontekście znaczenia dla rozstrzygnięcia przepisy starego rozporządzenia, wiążące dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej (w przypadku osób, które nabyły gospodarstwo przed ukończeniem 18 roku życia i kontynuowały naukę) z dniem zakończenia lub zaprzestania nauki. Stosownie do obowiązujących w dniu złożenia wniosku uregulowań nowego rozporządzenia (§ 2 ust. 1 pkt 1) pomoc finansowa na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem, jest przyznawana osobie fizycznej, która rozpoczęła urządzanie gospodarstwa przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, lecz nie wcześniej niż w okresie 12 miesięcy przed dniem złożenia tego wniosku. Z kolei zgodnie z § 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia uznaje się, że osoba fizyczna rozpoczęła urządzanie gospodarstwa, jeżeli stała się właścicielem gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha. Jeżeli urządzanie gospodarstwa rozpoczyna osoba niepełnoletnia - okres 12 miesięcy, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jest liczony od dnia uzyskania przez tę osobę pełnoletniości. Nie było sporne, że skarżący nabył własność gospodarstwa w 1998 r., pełnoletność uzyskał [...] lipca 2013 r. Skoro tak, to w tym dniu rozpoczął urządzanie gospodarstwa. Nie było tez sporne, że wniosek złożono 17 września 2015 r. Nie ma więc podstaw do przyznania pomocy, ponieważ od rozpoczęcia urządzania gospodarstwa ([...] lipca 2013 r.) do złożenia wniosku (17 września 2015 r.) upłynęło więcej niż 12 miesięcy (ponad 25 miesięcy). Wskazane wyżej ograniczenie w zakresie przyznania pomocy dla młodych rolników na podstawie nowego rozporządzenia, dotyczące maksymalnej długości okresu między rozpoczęciem urządzania gospodarstwa a złożeniem wniosku, jest spójne z art. 17 ust. 5 i art. 19 ust. 4 tiret 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r.). Zgodnie z pierwszym z powyższych przepisów wsparcie może być przyznawane młodym rolnikom rozpoczynającym działalność po raz pierwszy jako kierujący gospodarstwem rolnym w odniesieniu do inwestycji mających na celu spełnienie norm unijnych mających zastosowanie do produkcji rolnej, w tym norm dotyczących bezpieczeństwa pracy. Takie wsparcie może zostać udzielone maksymalnie na 24 miesiące od daty rozpoczęcia działalności. Z kolei drugi z powyższych przepisów stanowi, że w przypadku młodych rolników otrzymujących wsparcie na mocy art. 19 ust. 1 lit. a) pkt (i) [tzn. na rozpoczęcie działalności gospodarczej] plan biznesowy musi przewidywać, że młody rolnik spełnia wymogi art. 9 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w odniesieniu do definicji rolników aktywnych zawodowo w terminie 18 miesięcy od daty rozpoczęcia działalności. Prawodawca ma swobodę w określeniu niedyskryminacyjnych kryteriów niezbędnych do przyznania pomocy w ramach danego programu. W zakresie środków finansowych dostępnych na podstawie starego rozporządzenia (na lata 2007-2013) inaczej określono dzień rozpoczęcia działalności rolniczej (uwzględniając kontynuację nauki), niż to ma miejsce, jeżeli chodzi o dzień urządzania gospodarstwa, w nowym rozporządzeniu, w odniesieniu do środków finansowych na lata 2014-2020, które nie uzależnia zajścia danego zdarzenia (rozpoczęcia urządzania gospodarstwa) od kontynuacji nauki. Nieustalenie przez organ, kiedy skarżący zakończył naukę, w świetle powyższych uregulowań nowego rozporządzenia nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia. Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).