III SA/Po 806/09

Dnia 17 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2009 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania o d d a l a s k a r g ę /-/M. Ławniczak /-/W. Długaszewska /-/M. Kosewska WSA/wyr. 1 – sentencji wyroku M. w dniu 16 maja 2007 r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007 r. W złożonym wniosku zadeklarował do płatności działki ewidencyjne położone w gminie K. o numerach ... oraz działki położone w gminie K. o numerach ... . W odniesieniu do zadeklarowanych działek przeprowadzona została kontrola, w wyniku której stwierdzono, że działki ewidencyjne nr ... zadeklarowane zostały przez innego producenta - B. W dniu 24 stycznia 2008 r. M. złożył korektę wniosku oraz oświadczenie, że jest użytkownikiem gruntów rolnych i ww. działek ewidencyjnych oraz, że grunty te uprawia i zgłasza do dopłat rolniczych od 2004 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 27 listopada 2008 r. odmówił M. przyznania wnioskowanej płatności na rok 2007 oraz nałożył sankcję w wysokości ... zł. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 13 lutego 2009 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia 6 maja 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ponownie odmówił M. przyznania wnioskowanej płatności na rok 2007 oraz nałożył sankcję w wysokości ... zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przyczyną odmowy przyznania płatności oraz nałożenia sankcji była niezgodność (zawyżenie) pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej. Powierzchnia zgłoszona we wniosku wynosiła 106,7 ha, zaś powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła 69,99 ha. Organ wskazał na art. 16 ust. 3 i 6 rozporządzenia komisji (WE) nr 1975/2008 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 386 z 33.12.2006, str. 74), zgodnie z którym, jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 %, rolnik jest wykluczany z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. M. wniósł do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzucił, że organ l instancji oparł się wyłącznie na dowodach niekorzystnych dla odwołującego. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 7 sierpnia 2009 r., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał na zeznania skarżącego złożone na rozprawie administracyjnej, z których wynika, że od kwietnia wykonywane były na spornych gruntach zabiegi bronowania, orania i siania. Jednak zbioru dokonała B. Dla łąk skarżący wykonał koszenie po 1 lipca, zbiór pokosu nie był jednak możliwy z powodu podmokłego terenu, brak możliwości wjazdu maszynami. Skarżący wykonał również sadzenie ziemniaków pod koniec kwietnia, ale zbioru we wrześniu również dokonała B. Jak ustalił organ, skarżący nie zawierał żadnych umów na wykonywanie usług rolniczych, ponieważ wszystkie zabiegi, jak wskazywał, wykonywał samodzielnie. B. w swoich zeznaniach wskazała na zabiegi agrotechniczne wykonywane na spornych gruntach, podnosząc, iż częściowo zlecała wykonywanie usług B. B. zeznała również, że nie posiada innych gruntów rolnych, niż grunty sporne. Organ uznał, że stanowisko B. zostało potwierdzone zeznaniami świadków ... . M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podnosząc zarzut naruszenia: - rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17.04.2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania poprzez odmówienie skarżącemu takiego wsparcia; - przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 kpa oraz art. 95 § 1 kpa poprzez niewyjasnienie stanu faktycznego oraz danie wiary zeznaniom zainteresowanym wynikiem sprawy świadkom oraz przyjęcie wyjaśnień B. oraz nieuwzględnienie zeznań świadka ... . Nadto brak przeprowadzenia dowodu z akt sprawy spadkowej. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, w odpowiedzi na skargę, podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1289) oraz art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie organy administracji, w wyniku przeprowadzonej weryfikacji wniosku o przyznanie płatności, ustaliły, że zadeklarowane przez M. działki o numerach ewidencyjnych ... zadeklarowane zostały również przez innego producenta - B. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w szczególności: zeznań skarżącego, M. oraz świadków , a także dokumentów, w tym: faktur VAT, umów kupna-sprzedaży, nakazów płatniczych, pisma Komisariatu Policji z dnia 28 marca 2008r., postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 28 grudnia 2007 r., organy ustaliły, że skarżący nie uprawiał spornych gruntów. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, zgodnie z § 2 - obowiązującego w dacie wydania decyzji - rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007, Nr 68, poz. 448) - płatność przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 23 września 2003 r. Powołany zaś przepis rozporządzenia rady (WE) stanowi, że rolnik oznacza osobę fizyczną lub prawną, bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty (...) oraz które prowadzą działalność rolniczą. W dalszych definicjach zawartych w art. 2 rozporządzenia Rady (WE) określono pojęcia "gospodarstwo" i "działalność rolnicza". Zgodnie z art. 2 lit. b gospodarstwo to "wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego państwa członkowskiego". Natomiast według definicji z art. 2 lit. c działalność rolnicza oznacza "produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 5". Już z treści tych przepisów prawa wspólnotowego wynika więc, że rolnik to osoba, która prowadzi faktycznie gospodarstwo rolne, wykonując na nim czynności stanowiące działalność rolniczą. Konieczne jest zatem, żeby osoba taka faktycznie posiadała gospodarstwo rolne, a nie tylko posiadała tytuł prawny własności. Potwierdzeniem tego są uregulowania zawarte we wskazanej wyżej ustawie z dnia 7 marca 2007 r. i rozporządzeniu wykonawczym, które posługują się pojęciem "posiadanie" (art. 18 ustawy, §§ 6,7,9 ust. 2 rozporządzenia). Istotę posiadania na gruncie prawa krajowego wyjaśnia art. 336 kodeksu cywilnego. Według tego przepisu posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo na cudzą, rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie oznacza zatem stan faktyczny, którego istotą jest fizyczne władztwo nad rzeczą z zamiarem władania rzeczą dla siebie. Posiadaczem nie jest tzw. dzierżyciel, który "włada rzeczą za kogo innego (art. 338 kodeksu cywilnego). Posiadaczem samoistnym lub zależnym może być również osoba nie mająca żadnego tytułu prawnego do posiadania (np. która samowolnie zawładnęła cudzą. rzeczą). Przymiot posiadacza ma również osoba władająca rzeczą w złej wierze. W odniesieniu do spraw o przyznanie płatności do działek rolnych przesłanka posiadania działki rolnej nie może być więc rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego, z którego wynika to posiadanie (vide wyroki NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07 oraz z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt II GSK 311/08). Gospodarstwo rolne, do którego przyznawana jest pomoc w postaci płatności może więc także znajdować się w posiadaniu samoistnym właściciela bądź w posiadaniu innej osoby, w tym posiadacza zależnego. Gospodarstwo takie może być również przedmiotem współposiadania, zarówno samoistnego, jak i zależnego (np. współposiadanie przez małżonków, współposiadanie wspólników spółki cywilnej, współposiadanie współwłaścicieli). Przepisy ustawy o przyznawaniu płatności ONW także przewidują taką sytuację, stanowiąc w art. 18 ust. 2, że jeżeli grunt stanowi przedmiot współposiadania, "pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę". Nadmienić przy tym należy, że z tym uregulowaniem skorelowane są unormowania w art. 12 ust. 4-6 cyt., wyżej ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów (...), zgodnie z którymi tylko jeden współposiadacz podlega wpisowi do ewidencji i tylko jemu nadaje się numer identyfikacyjny , stanowiący przesłankę przyznania płatności, a do wniosku o wpis dołącza się pisemną zgodę współposiadaczy. Nie ulega zatem wątpliwości, w świetle wskazanych wyżej przepisów, że o pomoc finansową na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania może ubiegać się rolnik, który wykaże, że w istocie taką działalność rolniczą na danym obszarze prowadzi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 436/07, podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest ten posiadacz gruntów rolnych, który faktycznie użytkuje te grunty (prowadzi działalność rolniczą). Sam status właściciela (współwłaściciela) nie stanowi jeszcze o uprawnieniu do uzyskania płatności. Przeprowadzone przez organy postępowanie wykazało zaś, iż skarżący nie użytkował spornych gruntów. Z tego też względu, wbrew stanowisku skarżącego, nie mają znaczenia w rozpatrywanej sprawie okoliczności takie jak to, w czyim posiadaniu jest inwentarz żywy oraz sprzęt rolniczy. Z ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym wynika, że sporne grunty użytkowała B., która nie posiadała innych gruntów poza gruntami spornymi , na których wykonywała wskazane w postępowaniu administracyjnym zabiegi agrotechniczne, częściowo zlecając ich wykonywanie B. Stanowisko B. zostało potwierdzone zeznaniami świadków B. Poza zeznaniami świadków, organ wskazał również na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 28 grudnia 2007 r. wydane na wniosek M. o zabezpieczenie wniosku o podział majątku wspólnego - złożony wniosek dotyczył m.in. zakazania pozostałym uczestnikom postępowania, w tym B., uprawy gruntów wchodzących w skład spadkowego gospodarstwa. Uzasadniając wniosek M. podniósł, że uprawa gruntów ornych przez B. jest niezgodna z dobrą praktyką rolniczą, ponieważ zboże jest flancowane, a nie siane, wykaszane są tylko łąki o lepszej jakości, a opryski przeciwko perzowi wykonywane w sposób nadmierny. Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu wskazanego postanowienia, nie uwzględniając wniosku w tej części, wszyscy uczestnicy postępowania jako spadkobiercy E. są upoważnieni do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o dział spadku do używania wchodzącego w skład masy spadku gospodarstwa rolnego. Przedstawiona przez M. negatywna ocena jakości prowadzonych prac polowych przez pozostałych uczestników postępowania nie została poparta żadnym dowodem, a wnioskodawczyni B. jednoznacznie zaprzeczyli, by wykonywane przez nich prace rolne były prowadzone w sposób nieprawidłowy, czy też odbiegający od zasad prawidłowego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Już z powyższego zatem wynika, że organy administracji w sposób prawidłowy dokonały oceny ustaleń faktycznych w rozpatrywanej sprawie, gdyż sam skarżący w postępowaniu, zakończonym wskazanym wyżej postanowieniem, przyznał, że sporne grunty użytkuje B. W przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym nie potwierdzono również twierdzenia skarżącego o rzekomym wtargnięciu przez B. na działki rolne i zebraniu siana bez zgody skarżącego. Z pisma Komisariatu Policji wynika, że M. nie zgłaszał żadnej interwencji. Tym samym , sam skarżący przyznał, że zbioru zboża i ziemniaków ze spornych gruntów dokonała B. Ma zatem rację organ, oceniając zeznania skarżącego, który twierdził, że nie widział pracującej B., ani innej osoby, która mogłaby na jej zlecenie wykonywać zabiegi agrotechniczne na spornych gruntach, jako sprzeczne ze sobą. Wskazać również należy, że nie ma w sprawie znaczenia, co podnosi skarżący, że część faktur za wykonane prace wystawiona została na D., a nie na B. W każdym, bowiem przypadku oznacza to tylko tyle, że określonych w fakturze prac nie wykonał skarżący i nie były one wykonywane na jego rzecz. Ponadto, co wynika z materiału zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie, M. nie posiadał zgody współposiadaczy spornych gruntów na ubiegania się o przyznanie płatności. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał, iż prawidłowo organy zastosowały art. 16 ust. 3 i 6 rozporządzenia komisji (WE) nr 1975/2008 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 386 z 33.12.2006, str. 74), zgodnie z którym, jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 %, rolnik jest wykluczany z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia .2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/M.Ławniczak /-/W.Długaszewska /-/ M.Kosewska T.M.d