III SA/Po 807/09

Dnia 17 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2009 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007 o d d a l a s k a r g ę /-/M. Ławniczak /-/W. Długaszewska /-/M. Kosewska WSA/wyr. 1 – sentencji wyroku M. w dniu 16 maja 2007 r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 r. W złożonym wniosku zadeklarował do płatności działki ewidencyjne położone w gminie ... o numerach ... oraz działki położone w gminie ... o numerach ... . Wniosek powyższy obejmował: 1) pakiet "Rolnictwo ekologiczne"- w ramach wariantów: uprawy rolnicze bez certyfikatu zgodności (S02a01) realizowany na obszarze 17,99 ha, trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności (S02b01) na obszarze 88,71 ha oraz 2) pakiet "Utrzymanie łąk ekstensywnych" w ramach wariantu: półnaturalne łąki dwukośne (P01b) zrealizowany na powierzchni 88,71 ha. W dniu 20 lipca 2007 r. M. przedłożył w Biurze Powiatowym Umowę zawartą z Jednostką Certyfikującą oraz Poświadczenie objęcia gospodarstwa planem kontroli w rolnictwie ekologicznym z dnia 03 lipca 2007 r. W odniesieniu do zadeklarowanych działek przeprowadzona została kontrola, w wyniku której stwierdzono, że działki ewidencyjne nr ... zadeklarowane zostały przez innego producenta - B. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 27 listopada 2007 r. odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez M. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję o uchyleniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 23 czerwca 2009 r. ponownie odmówił M. przyznania wnioskowanej płatności na rok 2007. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 07 sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał na zeznania skarżącego złożone na rozprawie administracyjnej, z których wynika, że od kwietnia były wykonywane takie zabiegi jak bronowanie, oranie i sianie. Jednak zbioru dokonała B. Dla łąk skarżący wykonał koszenie po 1 lipca, zbiór pokosu z braku zbioru ok. 4 ha z powodu podmokłego terenu, brak możliwości wjazdu maszynami. Skarżący wykonał również sadzenie ziemniaków pod koniec kwietnia, ale zbioru we wrześniu dokonała B. Jak ustalił organ, skarżący nie zawierał żadnych umów na wykonywanie usług rolniczych, ponieważ wszystkie zabiegi wykonywał samodzielnie. B. w swoich zeznaniach wskazała na zabiegi agrotechniczne wykonywane na spornych gruntach, podnosząc, iż częściowo zlecała wykonywanie usług B. B. wskazała również, że nie posiada innych gruntów rolnych, niż grunty sporne. Jak uznał organ stanowisko B. zostało potwierdzone w zeznaniach świadków ... . Organ I instancji dokonał przesłuchania świadków zawnioskowanych przez skarżącego. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podnosząc zarzut naruszenia: - przepisów ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; - ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej - przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 §1 oraz art. 80 kpa; Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1289) oraz art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie organy administracji, w wyniku przeprowadzonej weryfikacji wniosku o przyznanie płatności, ustaliły, że zadeklarowane działki o numerach ewidencyjnych ... zadeklarowane zostały również przez innego producenta - B. Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności: zeznań skarżącego, M. oraz świadków , a także dokumentów, w tym: faktur VAT, umów kupna-sprzedaży, nakazów płatniczych, pisma Komisariatu Policji z dnia 28 marca 2008r., postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 28 grudnia 2007 r., organy ustaliły, że skarżący nie uprawiał spornych gruntów. Szczegółowe warunki udzielenia pomocy finansowej w ramach Działania 4 Wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt zostały określone w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 174, poz. 1809 ze zm.). Paragraf §2 ust. 1 i 2 rozporządzenia określa, iż płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych oraz zobowiąże się do realizacji pakietów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Za działalność rolniczą, o której mowa w ust. 1, uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego lub fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Zgodnie z §3 ust. 1 pkt. 1 płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gruntów rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska, a w przypadku a w przypadku pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 2, użytkowanych również jako sady. Organy zatem prawidłowo wywiodły, że z przepisów tych wynika, iż warunkiem przyznania płatności rolnośrodowiskowych jest posiadanie gruntów rolnych i użytkowanie ich zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Obydwa te warunki muszą być spełnione, aby można było mówić o spełnieniu przesłanek do udzielenia wsparcia z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Tytułem uprawniającym do uzyskania płatności jest posiadanie gospodarstwa rolnego. Pojęcia "posiadanie" przepisy prawa wspólnotowego nie precyzują. Na gruncie prawa krajowego istotę posiadania wyjaśnia art. 336 kodeksu cywilnego. Według tego przepisu posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo na cudzą, rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie oznacza zatem stan faktyczny, którego istotą jest fizyczne władztwo nad rzeczą z zamiarem władania rzeczą dla siebie. Posiadaczem nie jest tzw. dzierżyciel, który "włada rzeczą za kogo innego (art. 338 kodeksu cywilnego). Posiadaczem samoistnym lub zależnym może być również osoba nie mająca żadnego tytułu prawnego do posiadania (np. która samowolnie zawładnęła cudzą. rzeczą). Przymiot posiadacza ma również osoba władająca rzeczą w złej wierze. W odniesieniu do spraw o przyznanie płatności do działek rolnych przesłanka posiadania działki rolnej nie może być więc rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego, z którego wynika to posiadanie (vide wyroki NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07 oraz z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt II GSK 311/08). Gospodarstwo rolne, do którego przyznawana jest pomoc w postaci płatności może więc także znajdować się w posiadaniu samoistnym właściciela bądź w posiadaniu innej osoby, w tym posiadacza zależnego. Gospodarstwo takie może być również przedmiotem współposiadania, zarówno samoistnego, jak i zależnego (np. współposiadanie przez małżonków, współposiadanie wspólników spółki cywilnej, współposiadanie współwłaścicieli). Podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest ten posiadacz gruntów rolnych, który faktycznie użytkuje (prowadzi działalność rolniczą) te grunty (por. wyrok NSA z 18 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 436/07), Sam status właściciela (współwłaściciela) nie stanowi jeszcze o uprawnieniu do uzyskania płatności. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 28 grudnia 2007 r. wydanego na wniosek o zabezpieczenie wniosku o podział majątku wspólnego - złożony wniosek dotyczył m.in. zakazania pozostałym uczestnikom postępowania, w tym B., zakazania uprawy gruntów wchodzących w skład spadkowego gospodarstwa. Uzasadniając wniosek M. podniósł, że uprawa gruntów ornych przez B. jest niezgodna z dobrą praktyka rolniczą, ponieważ zboże jest flancowane a nie siane, wykaszane są tylko łąki o lepszej jakości a opryski przeciwko perzowi wykonywane w sposób nadmierny. Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu postanowienia, nie uwzględniając wniosku w tej części, wszyscy uczestnicy postępowania jako spadkobiercy E. są upoważnieni do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o dział spadku do używania wchodzącego w skład masy spadku gospodarstwa rolnego. Przedstawiona przez M. negatywna ocena jakości prowadzonych prac polowych przez pozostałych uczestników postępowania nie została poparta żadnym dowodem, a wnioskodawczyni ... jednoznacznie zaprzeczyli, by wykonywane przez nich prace rolne były prowadzone w sposób nieprawidłowy, czy tez odbiegający od zasad prawidłowego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Nie potwierdzono twierdzenia skarżącego o rzekomym wtargnięciu przez B. na działki rolne i zebrania siana bez zgody skarżącego, co skarżący podnosił w toku postępowania. Z pisma Komisariatu Policji wynika, że M. nie zgłaszał żadnej interwencji. Przeprowadzone przez organy postępowanie wykazało, iż skarżący nie użytkuje spornych gruntów. Nie ma w sprawie znaczenia, że część faktur wystawiona została na D. nie na B. W każdym, bowiem przypadku oznacza to tylko tyle, że określonych w fakturze prac nie wykonał skarżący. Jak słusznie zatem organy przyjęły, wskazując na ustalone w trakcie kontroli różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności a stwierdzoną w trakcie kontroli, a przekraczającą 20% zatwierdzonego obszaru dla danej grupy upraw, istniała podstawa do wykluczenia skarżącego od przyznania wnioskowanej płatności. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, wobec czego orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia .2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/ M. Ławniczak /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska