III SA/Po 808/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy /-/ W. Długaszewska W dniu [...] Z. T. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] o odmowie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok [...]. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2008r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący Z. T. wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu pisma skarżący wskazał, że już przedstawił swoją sytuację majątkową w piśmie złożonym w Sądzie, które podtrzymuje. Podkreślił również, że nie ma obecnie żadnych dochodów i tylko spłaca długi, które zaciągnął przed otrzymaniem dotacji z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wobec wniesienia w niniejszej sprawie sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 kwietnia 2008r. odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy utraciło moc, a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, podlegał rozpoznaniu przez Sąd na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z konkubiną i pełnoletnią córką. Zajmuje dom o powierzchni 100m². Posiada grunty rolne o powierzchni [...] ha. Nie określił wysokości osiąganego dochodu. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień i udokumentowania przekazanych informacji złożył pisemne oświadczenie. Podał, że konkubina pozostaje na jego utrzymaniu i pomaga mu w gospodarstwie, a córka studiuje. Miesięczny koszt utrzymania rodziny określił na około [...] zł. (w tym [...] zł. dla córki na studia). Wnioskodawca podał, że ma 20 sztuk trzody chlewnej oraz zasianych [...] ha żyta i [...] ha pszenicy. Oświadczył również, że posiada ciągnik (rok produkcji 1964) o wartości około [...] zł. i samochód osobowy marki Opel o wartości około [...] zł. Ponadto wskazał, że nie posiada aktualnie żadnych dochodów, bo spłaca długi – zaciągnął kredyt w wysokości [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek Z. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy przewidziana w powołanym art. 246 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ma więc ona wyjątkowy charakter i w związku z tym powinna być stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż skarżący nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (FZ 478/2004, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Dodatkowo należy zaznaczyć, iż strona ubiegająca się o prawo pomocy powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04 niepubl.). Powyższe prowadzi do konkluzji, że ciężar wykazania wniosku spoczywa na wnioskodawcy, który powinien należycie uzasadnić i uprawdopodobnić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżący ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie nie podał jakie osiąga dochody w skali miesięcznej lub rocznej. Wnioskodawca złożył jedynie oświadczenie o stanie swojego gospodarstwa rolnego i miesięcznych wydatkach. Podkreślenia wymaga fakt, że w oparciu wyłącznie o dane dotyczące wydatków, bez posiadania wiedzy co do osiąganych przez skarżącego dochodach, Sąd nie jest w stanie prawidłowo ocenić sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Ponadto skarżący nie powołał w sprzeciwie żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby udzielenie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zaznaczyć przy tym należy, że oświadczenie skarżącego, iż aktualnie nie ma żadnych dochodów, bo spłaca długi jest wewnętrznie sprzeczne, gdyż spłacając długi skarżący musi dysponować jakimiś środkami pieniężnymi. Skoro skarżącego stać na spłatę rat kredytu, to nie sposób, żeby korzystał on z pomocy Państwa - a faktycznie z pomocy pozostałych obywateli. Zobowiązania komercyjne nie mogą bowiem mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami na rzecz Skarbu Państwa. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd doszedł do wniosku, iż w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec powyższego Sąd - na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a – orzekł jak w sentencji postanowienia. /-/ W. Długaszewska D.W.d