III SA/Po 808/09

Dnia 25 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Barbara Koś ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 20 lipca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. oddala skargę II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) r.pr. R. K. – pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu kwotę [...] ([...] ) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. /-/ B. Koś /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia 24 kwietnia 2009 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051), art. 50 ust. 3, art. 51 ust. 2, art. 68 ust. 1, art. 71 a Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE L Nr 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.), w zw. z § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz 265 ze zm.) oraz art. 138 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach go rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE L Nr 345 z 20.11.2004 r. str. 1 ze zm.) i art. 104 kpa Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił R. R. przyznania płatności na rok 2008, w tym jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin oraz uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 15 maja 2008 r. R. R. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008, w którym zadeklarował do płatności działki ewidencyjne nr [...], [...] leżące w województwie wielkopolskim, powiat [...], gmina W., obręb K., działki o numerach: [...], [...], [...] leżące w województwie wielkopolskim, powiat [...], gmina W., obręb W. oraz działkę nr [...] leżącą w województwie wielkopolskim, powiat [...], gmina W., obręb P. W dniu 22 lipca 2008 r. wnioskodawca przesłał korektę do wniosku. Podczas weryfikacji wniosku pod względem jego kompletności i zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych ujawniono braki formalne wniosku. Pismem z dnia 9 stycznia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował R. R. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w części z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych – brak podpisu na załączniku graficznym dla działki ewidencyjnej nr [...]. W dniu 1 grudnia 2008 r. przeprowadzono kontrolę administracyjną, w wyniku której ujawniono błędy we wniosku dotyczące działek nr [...] i [...], które nie znajdowały się w ewidencji gruntów. W związku z powyższym wezwano producenta rolnego do złożenia wyjaśnień, w odpowiedzi na które R. R. podał, że działki nr [...] i [...] istnieją i istniały na dzień złożenia wniosku, przedkładając szereg dokumentów, w tym w szczególności: informacje z rejestru gruntów, postanowienia sądowe dotyczące podziału nieruchomości, akt notarialny rep. A nr [...] z dnia 25.11.1997 r., akt notarialny rep. A nr [...] z dnia 18.05.1994 r., postanowienie Państwowego Biura Notarialnego w T. z dnia 15.02.1971 r., skrócony odpis KW nr [...] z dnia 11.02.1992 r., skrócony odpis Kw nr [...] z dnia 11.02.1992 r. Organ uznał, że dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę nie stanowiły dowodów przemawiających za istnieniem działki nr [...] i [...]. Na podstawie informacji z rejestru gruntów, protokołów granicznych i wykazów zmian gruntowych organ ustalił, że R. R. nie jest obecnie właścicielem działek nr nr [...] i [...], lecz działek o numerach: [...], [...] i [...] powstałych w wyniku podziału działki nr [...] (który nastąpił w dniu 9.05.1985 r.) oraz działek o numerach: [...] (droga), [...] i [...] powstałych w wyniku podziału działki nr [...] (który nastąpił w dniu 12.09.2003 r.). W ocenie organu zgromadzone dokumenty potwierdzają jedynie fakt istnienia spornych działek w przeszłości, tj. przed złożeniem wniosku o płatności. Organ podkreślił, że nie kwestionuje rzeczywistego posiadania przez R. R. gruntów wskazanych we wniosku ani utrzymywania ich w dobrej kulturze rolnej, a jedynym powodem odmowy przyznania dopłat jest niezgodność danych zawartych we wniosku z komputerową bazą danych prowadzoną m.in. w oparciu o dane geodezyjne. Organ wskazał przy tym w szczególności na treść art. 12 ust. 1 lit. d) rozporządzenia Komisji WE Nr 796/2004, który stanowi, że treść pojedynczego wniosku o przyznanie płatności powinna zawierać wszystkie informacje niezbędne do ustalenia uprawnień do otrzymania pomocy, w tym m.in. szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych znajdujących się w gospodarstwie. Przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty nie mogły zostać uznane za dowody przemawiające za istnieniem działki [...] i [...], wobec czego obie działki zostały wykluczone z płatności, co spowodowało zawyżenie powierzchni użytkowanej rolniczo. W ramach jednolitej płatności obszarowej powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku wynosiła [...] ha, a powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej – [...] ha. Procentowa różnica w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w wyniku kontroli administracyjnej wynosi więc 131,18 %, wobec czego odmówiono powyższej płatności na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE Nr 1973/2004. W ramach uzupełniającej płatności obszarowej powierzchnia działek zadeklarowana we wniosku wynosiła [...] ha, a powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej – [...] ha. Procentowa różnica w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli administracyjnej wynosi więc 157,35 %, w związku z czym odmówiono przyznania tejże płatności w oparciu o art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE Nr 796/2004. W ramach płatności zwierzęcej powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku wynosiła [...] ha, a powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej – [...] ha. W związku z tym, że wnioskodawca nie spełnia warunku do przyznania jednolitej płatności obszarowej, odmówiono również przyznania płatności zwierzęcej zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ odstąpił natomiast od nałożenia sankcji na podstawie art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE Nr 796/2004, który stanowi, że obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym, uwzględniając, że organ nie kwestionował faktu użytkowania przez R. R. działek rolnych, a jedynie prawidłowość zadeklarowanej przez niego numeracji spornych działek oraz ich powierzchni. W odwołaniu od powyższej decyzji R. R. wniósł o jej uchylenie i przyznanie mu należnych płatności, zarzucając szereg błędów i nieścisłości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu decyzją z dnia 20 lipca 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono dodatkowo, że R. R. w odpowiedzi na wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku odmówił uzupełnienia podpisu na załączniku graficznym dotyczącym działki nr [...], w związku z czym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo pozostawił wniosek bez rozpoznania w części dotyczącej tej działki. Natomiast twierdzenia odwołującego o "sfałszowanych" załącznikach graficznych są zdaniem organu bezpodstawne, gdyż w przypadku, gdy wnioskodawca nie zgadza się z przebiegiem granic działek ewidencyjnych, nanosi na nim w odpowiedni sposób poprawki oraz potwierdza je własnoręcznym podpisem, przez co też zachowuje wymogi formalne wniosku. Powołując się na treść art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 12 ust. 1 lit. d) rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku płatności bezpośrednich rolnik co roku podaje aktualne dane dotyczące działek ewidencyjnych zgodne z ewidencją gruntów i budynków oraz składa oświadczenie o powierzchni działek rolnych (upraw) faktycznie przez niego użytkowanych w danym roku, natomiast płatność przysługuje do powierzchni gruntów rolnych użytkowanych na dzień 31 maja danego roku. Zatem w przypadku jakichkolwiek zmian w ewidencji gruntów i budynków stosowne zmiany powinny zostać naniesione na formularz wniosku. Postępowanie o przyznanie płatności zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest bowiem postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek zainteresowanego, a organ nie ma podstaw do rozstrzygania sprawy w zakresie wykraczającym poza żądanie wnioskodawcy, jak również jego modyfikacji na podstawie własnego uznania. W związku z powyższym organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż zebrane w sprawie dokumenty potwierdzają jedynie fakt istnienia spornych działek w przeszłości, natomiast na dzień złożenia wniosku działki te uległy podziałowi. W konsekwencji z uwagi na niezgodność danych we wniosku z komputerową bazą danych prowadzoną m.in. w oparciu o dane geodezyjne, o której wnioskodawca był wielokrotnie informowany w toku postępowania, działki te zostały wykluczone z płatności, co z kolei spowodowało zawyżenie powierzchni użytkowanej rolniczo, a w rezultacie odmowę przyznania płatności. Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu I instancji odnośnie odstąpienia od zastosowania w niniejszej sprawie sankcji w oparciu o art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przyznanie stosownych dopłat wraz z odsetkami oraz odszkodowania za poniesione straty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 25 marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu wnosił i wywodził jak w skardze, a ponadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, które nie zostały opłacone nawet w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem. W wyniku tejże kontroli, zgodnie z art. 145 § 1 pkt a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszeń prawa Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w niniejszej sprawie R. R. deklarował we wniosku o płatności działki nr nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], przy czym w odniesieniu do działki nr [...] pozostawiono wniosek bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie, pomimo stosownego wezwania, jego braków formalnych polegających na braku podpisu na załączniku graficznym dotyczącym przedmiotowej działki. w ocenie Sądu takie rozwiązanie było korzystne dla skarżącego, ponieważ umożliwiało rozpoznanie wniosku w odniesieniu do pozostałych zgłoszonych w nim działek, a działka nr [...] nie była również uwzględniana w ogólnej powierzchni gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku, co prowadziło do stwierdzenia odpowiednio mniejszej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Istota sporu w sprawie sprowadzała się natomiast do ustaleń w zakresie prawidłowości oznaczenia zgłoszonych przez skarżącego we wniosku działek nr nr [...] i [...]. Podczas weryfikacji wniosku na skutek kontroli administracyjnej organy stwierdziły bowiem, że powyższe działki nie figurują w ewidencji gruntów. W związku z powyższym skarżący został wezwany do złożenia wyjaśnień w tym zakresie. Natomiast skarżący w odpowiedzi oświadczył, że powyższe działki istnieją, powołując się na szereg dokumentów w szczególności w postaci odpisów z ksiąg wieczystych, wypisów z rejestru gruntów i postanowień sądowych dotyczących podziału nieruchomości. Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że organy prawidłowo stwierdziły, iż żaden z tych dokumentów nie świadczy o istnieniu przedmiotowych działek na dzień złożenia wniosku, lecz jedynie w okresie wcześniejszym. Z kolei z informacji uzyskanych przez organ I instancji z rejestru gruntów, protokołów granicznych i wykazów zmian gruntowych wynika, że działka nr [...] w dniu 9 maja 1985 r. uległa podziałowi na działki nr nr [...], [...] i [...], a działka nr [...] w dniu 12 września 2003 r. została podzielona na działki nr nr [...], [...] i [...]. Jednocześnie organy nie kwestionowały faktu posiadania przez skarżącego tychże działek powstałych w wyniku podziału działek rolnych nr nr [...] i [...], ani utrzymywania ich zgodnie z normami. Pomimo takiego stanu rzeczy, skarżący nie zmienił jednak deklaracji w zakresie oznaczenia zgłoszonych do płatności działek rolnych. W konsekwencji organy prawidłowo wykluczyły działki nr [...] i [...] z obszarów kwalifikujących się do płatności. Należy bowiem zwrócić uwagę, że stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051) przyznanie płatności do gruntów rolnych następuje na wniosek producenta rolnego, a więc w oparciu o dane zadeklarowane we wniosku, które powinny być poprawne pod względem faktycznym i prawnym. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 1 lit. d) rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE L Nr 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.) treść pojedynczego wniosku o przyznanie płatności powinna zawierać wszystkie informacje niezbędne do ustalenia uprawnień do otrzymania pomocy, w tym m.in. szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych znajdujących się w gospodarstwie. Powyższe oznacza wymóg deklarowania działek rolnych zgodnie z ich aktualnymi oznaczeniami ewidencyjnymi, co znajduje wyraz również w treści z treści formularza wniosku o płatności. Wynika to również z § 3 ust. 2 pkt 1 b) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 269), stosownie do którego wnioski o przyznanie płatności zawierają również oświadczenia o powierzchni działek ewidencyjnych, obejmujące w szczególności dane z ewidencji gruntów i budynków: nazwę obrębu ewidencyjnego, numer obrębu ewidencyjnego, numer arkusza mapy, numer działki ewidencyjnej i powierzchnię całkowitą działki ewidencyjnej. Organy administracji nie mogą zatem z urzędu uwzględnić działek nie zadeklarowanych we wniosku, co w niniejszej sprawie oznacza, że organy nie mogły przyznać płatności do działek powstałych w wyniku podziału działek nr nr [...] i [...], pomimo niekwestionowania faktu ich rolniczego wykorzystywania przez skarżącego, ponieważ te nowowopowstałe działki nie zostały przez niego zgłoszone do płatności. Skoro zaś skarżący pomimo ujawnionych przez organy nieprawidłowości w oznaczeniu ewidencyjnym działek, podtrzymał pierwotną deklarację działek nr nr [...] i [...], powyższe musiało skutkować wykluczeniem tychże działek z płatności jako nieistniejących, a w konsekwencji odmową przyznania płatności na rok 2008 z uwagi na to, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej przekraczała 30 % zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach go rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE L Nr 345 z 20.11.2004 r. str. 1 ze zm.) – w przypadku jednolitej płatności obszarowej oraz na podstawie art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004. Skutkiem zaś braku podstaw do przyznania jednolitej płatności obszarowej musiała być również odmowa przyznania płatności zwierzęcej stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Bezzasadne było przy tym powoływanie się przez skarżącego na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Po 323/07 i III SA/Po 324/07, gdyż niezależnie od tego, że zostały one wydane w sprawach dotyczących płatności za inne okresy gospodarcze (2005 rok), powodem uchylenia decyzji organów administracji w tym przedmiocie było zasadniczo nierozważenie całego materiału dowodowego. W następstwie zaś tychże wyroków zostały wydane nowe decyzje, mocą których skarżącemu ponownie odmówiono przyznania płatności i to również z uwagi na niewłaściwe oznaczenie zadeklarowanych działek rolnych, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokami z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Po 27/09 i III SA/Po 28/09 oddalił skargi R. R. na te decyzje. Pozostałe powołane w skardze dokumenty, podobnie jak inne dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych, również nie dowodzą, że oznaczenia ewidencyjne działek nr nr [...] i [...] zadeklarowane we wniosku o płatności są aktualne na dzień jego złożenia. Należy także zaznaczyć, że organy, pomimo nieprawidłowego oznaczenia przez skarżącego działek zadeklarowanych we wniosku, które zostały wykluczone z płatności odstąpiły od zastosowania sankcji wieloletnich w oparciu o art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004, a rozstrzygnięcie w tym zakresie jako korzystne dla skarżącego nie wymaga dalszych rozważań. Mając powyższe na uwadze, należało oddalić skargę jako bezzasadną, o czym orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono w pkt II sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy w zw. z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). /-/ B. Koś /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych - Olszanowska