III SA/Po 809/14

Dnia 18 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka - Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi X w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] stycznia 2014 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wniosku X w P. na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obejmujących należności z tytułu zaległości w opłacaniu [...] wobec J. P. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał próby zajęć rachunków bankowych. Zastosowane środki egzekucyjne okazały się nieskuteczne . Ponadto tytuły wykonawcze były wielokrotnie przydzielane celem zajęcia majątku ruchomego należącej do zobowiązanej. W toku podjętych czynności we [...] 2011 r. dokonano licytacji zajętego kina domowego wraz z zestawem głośników. Ruchomość sprzedano w drodze licytacji publicznej, jednak uzyskana kwota pokryła jedynie częściowo koszty egzekucyjne powstałe w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano również zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej. Z informacji uzyskanej od pracodawcy wynika, że J. P. zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę na pełen etat jednakże z najniższym wynagrodzeniem ustawowym, które wolne jest od potrąceń. Organ egzekucyjny w celu ustalenia majątku zobowiązanej wystąpił również w trybie art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z zapytaniem do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Y, Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej oraz do X czy zobowiązana figuruje jako prowadząca działalność gospodarczą. Z X uzyskano informację, iż J. P. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Q. W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego P. skierował wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego K. o przeprowadzenie czynności egzekucyjnych w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez ww. dłużnika celem ewentualnego zajęcia majątku ruchomego. Ze spisanego protokołu o stanie majątkowym w miejscu prowadzenia działalności wynika, że zobowiązana prowadzi salon fryzjerski, a na wyposażeniu zakładu znajdują się drobne urządzenia tj. suszarki, nożyczki, maszynki. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego P. stwierdził, że zobowiązana nie posiada majątku, z którego możliwa byłaby skuteczna egzekucja przy zastosowaniu środków egzekucyjnych wymienionych w dziale II ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym z uwagi na fakt, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie ustalono składników majątkowych, do których można by skierować skuteczną egzekucję organ egzekucyjny postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., działając na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej. Ponadto organ nadzoru wskazał, iż informacje o majątku zobowiązanej tj. uzyskiwane wynagrodzenie na podstawie umowy o pracę, a także fakt prowadzenia działalności gospodarczej może zostać wykorzystana przez wierzyciela przy ponownym wszczęciu egzekucji i dochodzeniu należności pieniężnych, bowiem w tym zakresie wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym nie tylko do wszczęcia ale również do prowadzenia egzekucji. W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. X wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I Instancji. Zdaniem skarżącego organ nadzoru wydając zaskarżone postanowienie dokonał błędnej analizy stanu faktycznego przedmiotowej sprawy co wiąże się z naruszeniem ważnego interesu publicznego X. W treści skargi wierzyciel wnosi o kontynuowanie postępowania egzekucyjnego bowiem zobowiązana prowadzi działalność gospodarczą i zatrudnia [...] pracowników, zatem wątpliwym jest czy z racji prowadzonej działalności gospodarczej nie osiąga dochodów. Ponadto stwierdzenie Dyrektora IS w zaskarżonym postanowieniu, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego nie pozbawia wierzyciela możliwości dochodzenia należności przez własne organy przy ponownym wszczęciu egzekucji zdaniem wierzyciela jest jedynie próbą przesunięcia ustawowego obowiązku prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji kiedy Naczelnik Urzędu Skarbowego P. nie wyczerpał wszystkich możliwości w celu ujawnienia składników majątkowych zobowiązanej. Zaniechanie to jest nie tylko niezgodne z literą prawa, ze względu na niepełną realizację ustawowych kompetencji, ale także narusza ważny interes publiczny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. w niósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się niezasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Postawą umorzenia postępowania egzekucyjnego wdrożonego na wniosek X był przepis art. 59 § 2 Ustawy z 17 czerwca 1966r. o Postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012r. poz. 1015 ze zm.), stanowiący, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Spór między stronami sprowadza się do prawidłowości dokonanej przez organ egzekucyjny oceny, czy zachodzi przesłanka o którym mowa w tym przepisie, jak też, że nie są możliwe dalsze skuteczne czynności egzekucyjne wobec zobowiązanej. Umorzenie postępowania egzekucyjnego pozostaje zależne od uznania organu egzekucyjnego (P. Pietrasz, komentarz do art. 59 u.p.e.a., w Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz pod red. D.R. Kijowskiego, LEX 2010). Organ ten powinien jednak kierować się dyrektywą celowości postępowania egzekucyjnego. W związku z tym ustalenie, że zobowiązana nie posiada majątku, w stosunku do którego możliwa byłaby egzekucja, powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Rozwiązanie to chroni wierzyciela przed ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, jeżeli nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego. Nie ulega wątpliwości, że organ egzekucyjny czynnie realizował obowiązek dochodzenia należności, przy czym w sposób częściowo skuteczny doprowadził do licytacji zajętych ruchomości. Organy egzekucyjne podjęły co stanu majątkowego zobowiązanej konkretne ustalenia, którym dały każdorazowo wyraz w protokołach podejmowanych czynności. Tak też w postępowaniu dokonano licytacji zajętego kina domowego wraz z zestawem głośników. Ruchomość sprzedano w drodze licytacji publicznej, przy czym uzyskana kwota pokryła jedynie częściowo koszty egzekucyjne. Dokonano również zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej jednakże okazało się, iż otrzymuje ona wynagrodzenie, które z uwagi na kwotę wolne jest od potrąceń. Informacje z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Y, Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej oraz z X wskazały, że zobowiązana nie posiada majątku, z którego można by skutecznie przeprowadzić egzekucję. Jak wynika z protokołu o stanie majątkowym w miejscu prowadzenia działalności – zakładu fryzjerskiego - wynika, że zobowiązana nie posiada majątku, z którego – przy uwzględnieniu także wyłączeń z art. 8 ust. 1 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - można by skutecznie przeprowadzić egzekucję. Sąd podziela jednocześnie argumentację Organu II instancji, że dokonując oceny istnienia przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie może opierać się na hipotetycznym założeniu, że w przyszłości zobowiązana może osiągnąć dochód lub dysponować innym majątkiem. Istnienie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny ocenia bowiem na podstawie dokonanych ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej zobowiązanego na dzień podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę działania podejmowane przez organ egzekucyjny oraz ich wynik należy uznać, że w dniu wydania zaskarżonego postanowienia istniały podstawy do przyjęcia, że prowadzone postępowanie jest bezskuteczne i w związku z tym należy je umorzyć na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Warto także podnieść, iż ewentualne zmiany stanu faktycznego świadczące o ujawnieniu majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, umożliwiające prowadzenie egzekucji, mogą prowadzić do ponownego wszczęcia egzekucji. Bowiem umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a., nie zamyka ostatecznie wierzycielowi możliwości dochodzenia należności. Na podstawie art. 61 u.p.e.a., w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Norma wyrażona w tym przepisie stanowi zatem zabezpieczenie interesów wierzyciela na wypadek, gdyby po umorzeniu postępowania egzekucyjnego uległ zmianie stan faktyczny w ten sposób, że wyjdą na jaw okoliczności świadczące o istnieniu majątku zobowiązanego, umożliwiającego prowadzenie egzekucji. Ubocznie należy też wskazać, że X posiada własne kompetencje do prowadzenia postępowania egzekucyjnego i związane z tym uprawnienia organu do uzyskiwania istotnych dla sprawy wiadomości faktycznych. Zatem zaprzestanie prowadzenia egzekucji przez Urząd Skarbowy nie pozbawia X możliwości czynnego dochodzenia swych należności. Konkludując, w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie rację miały organy obu instancji, które swoim działaniem nie naruszyły prawa. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.