III SA/Po 815/15

Dnia 13 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi J. C., K. C., S. C., M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zgody na lokalizację zjazdu z drogi wojewódzkiej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących kwotę 257,- (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 roku odmówił J. C., K. C., S. C. i M. C. wydania zgody na lokalizację zjazdu z drogi wojewódzkiej nr [...] w B. na działkę o nr ewid. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z uchwały nr XXX/185/2000 Rady Miasta i Gminy Buk z dnia 24 października 2000 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów przyległych do obwodnicy miasta B. na odcinku drogi od ul. [...] do ul. [...] wynika, że dostępność komunikacyjna została ustalona w §19 ust. 4 powyższej uchwały oraz na rysunku planu z drogi oznaczonej symbolem 3KDUs (ulica dojazdowa bez przelotu) i dalej drogą KUZ (ulica zbiorcza). Organ administracji publicznej podkreślił, że droga nr [...] charakteryzuje się wysokim natężeniem ruchu. Średnia liczba przejeżdżających pojazdów w ciągu doby wynosi 8520 i wielkość ta posiada tendencję wzrostową. W ocenie organu administracji publicznej wnioskowany zjazd przyczyni się do zagrożenia bezpieczeństwa ruchu na drodze nr [...]. Zdaniem organu z §9 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie wynika, że należy ograniczać liczbę zjazdów na drogach klasy G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2014 roku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne dokonane przez Wojewódzki Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...]. Strona skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 stycznia 2015 roku, sygn. akt III SA/Po 329/14 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że wyrażenie zgody na lokalizację zjazdu, bądź jej odmowa, następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia, jednak wybór ten powinien wynikać z wszechstronnego i obiektywnego rozważenia okoliczności faktycznych sprawy. Decyzja - z uwagi na jej uznaniowość - powinna spełniać wszystkie przesłanki unormowane w art. 107 Kpa, ze szczególnym uwzględnieniem i opisaniem elementów pozytywnych oraz negatywnych skutkujących wydaniem decyzji określonej treści. Zdaniem Sądu organ II instancji nie poczynił żadnych szerszych ustaleń w zakresie okoliczności wpływu budowy spornego zjazdu w aspekcie przyczynienia się do realnego pogorszenia bezpieczeństwa ruchu na drodze nr [...]. Organ administracji publicznej powinien wnikliwie zbadać położenie spornej działki, jej odległość od innych zjazdów, jak i inne elementy (np. przeznaczenie działki) mogące mieć wpływ na wydanie decyzji. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie posiadało całej dokumentacji stanowiącej załącznik do wniosku z dnia 25 czerwca 2013 roku, gdyż organ pierwszej instancji zwrócił skarżącym dokumentację obejmującą projekt zjazdu z opisem technicznym. Organ II instancji ograniczył się praktycznie do wskazania, że droga nr [...] charakteryzuje się wysokim natężeniem ruchu, a średnia liczba przejeżdżających przez tę drogę pojazdów w ciągu doby wynosi 8520 i ma tendencję wzrostową. Sąd wskazał również, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego posiada znaczenie w zakresie sposobu zagospodarowania przestrzennego na danym obszarze. Jednakże w aspekcie ewentualnej zgody (lub jej braku) na lokalizację zjazdu zapisy planu zagospodarowania przestrzennego nie mogą być rozstrzygające, gdyż skutkowałoby to bezprzedmiotowością zarówno regulacji art. 29 ustawy o drogach publicznych, jak i kompetencji organów administracji publicznej w zakresie stosowania przepisów prawa i wydawanych na podstawie tych przepisów decyzji administracyjnych. Sąd zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ dokonał wnikliwego zbadania możliwości udzielenia zgody (lub jej odmowy) na projektowany zjazd oraz udzielił wyczerpujących wyjaśnień odnośnie tego, czy przedmiotowy zjazd może w istotny sposób wpłynąć na realne zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym na drodze nr [...] w okolicach działki skarżących. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ponownie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie zgodny na lokalizację zjazdu z drogi wojewódzkiej nr [...] w B. na działkę o nr ewid. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i zapadła po wyczerpującym zbadaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ odwoławczy w całości podziela ustalenia faktyczne zarządcy drogi. Wnioskowany przez stronę zjazd z drogi wojewódzkiej powodowałby istotne zagrożenie w ruchu pieszych i pojazdów poruszających się tą drogą oraz wyjeżdżających z obu przedmiotowych działek (nieruchomości wnioskodawców). Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że zasada bezpieczeństwa w ruchu drogowym determinuje wszelkie poczynania dotyczące inżynierii drogowej. Zasada ta może wpływać na uprawnienia w swobodnym korzystaniu z własności nieruchomości. Wskazując na art. 140 Kodeksu cywilnego organ podkreślił, że strona (właściciel nieruchomości) nie może kwestionować uprawnień zarządcy drogi do rozstrzygania czy w konkretnej sprawie wykonanie zjazdu będzie zagrażało bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Zlokalizowanie zjazdu z drogi nr [...] na działki strony postępowania zmniejszałoby bezpieczeństwo w ruchu drogowym, gdyż droga ta charakteryzuje się bardzo dużym natężeniem ruchu (8,5 tys. pojazdów na dobę) i ma tendencję wzrostową. Ponadto na drogach klasy G, do których zaliczona jest droga wojewódzka nr [...], należy ograniczać liczbę i częstość zjazdów poprzez zapewnienie dojazdu z dróg niższych klas, szczególnie dla terenów przeznaczonych pod zabudowę - §9 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 02 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowania. W rozpatrywanym przypadku wprowadzenie na krótkim odcinku obwodnicy, pomiędzy rozbudowanym zjazdem do marketu, a skrzyżowaniem typu rondo, dodatkowego zjazdu doprowadzi do dezorientacji kierowców, a tym samym do zagrożenia bezpieczeństwa i spowolnienia ruchu. W sprawie nie zachodzi sytuacja braku innej możliwości dojazdu do nieruchomości wnioskodawców, gdyż obsługa komunikacyjna nieruchomości może być zapewniona poprzez drogę zbiorczą i dojazdową oraz jej połączenia z drogą nr [...]. J. C., K. C., S. C. oraz M. C., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, ponownie skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucili: - naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez wydanie decyzji w sposób dowolny bez wyjaśnienia stanu faktycznego; - naruszenie art. 29 ust. 4 ustawy o drogach publicznych w zw. z §9 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie poprzez błędne ich zastosowanie polegające na braku wnikliwego uzasadnienia zagadnienia bezpieczeństwa w ruchu oraz na bezpodstawnym uznaniu, iż interpretacja ww. przepisów nakazuje bezwzględnie ograniczyć liczbę zjazdów na drogach klasy G, - art. 7, art. 77, art. 107 §3 Kpa, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym co do faktycznego zagrożenia bezpieczeństwa, - art. 141 §4 i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zbagatelizowanie wskazań zawartych w wyroku o sygn. akt III SA/Po 329/14. Skarżący stoją na stanowisku, że organ nie dokonał wyjaśnienia jaki wpływ na poziom bezpieczeństwa w ruchu drogowym ma proponowany zjazd. Organ zignorował wskazania zawarte w wyroku z dnia 21 stycznia 2015 roku o sygn. akt III SA/Po 329/14 i nie określił, które elementy projektu stoją w sprzeczności z obowiązującym prawem. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że obecnie manewr skręcania na nieruchomość skarżących odbywa się z głównego pasa ruchu. Pojazdy muszą całkowicie wstrzymać ruch na tym pasie, gdyż nie ma ani prawoskrętu, ani lewoskrętu. Organ bez pogłębionej analizy przyjął, że proponowany zjazd negatywnie wpłynie na poziom bezpieczeństwa ruchu na danym odcinku drogi powołując jedynie przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Taka ogólnikowa argumentacja powoduje, że organ przekroczył dopuszczalne granice uznania administracyjnego. Sam fakt, że zjazd miałby łączyć nieruchomość skarżących z drogą klasy G nie przesądza o niedopuszczalności zlokalizowania takiego zjazdu. W żaden sposób nie została udokumentowana argumentacja organu, że przeciwko budowie zjazdu przemawia sąsiedztwo ze zjazdem do marketu "A". Skarżący wnioskowali o budowę zjazdu w kierunku Buk-Poznań na dodatkowym pasie ruchu, a więc bez wykorzystania istniejącej infrastruktury. Zdaniem skarżących, według przedłożonego projektu, zjazd na ich nieruchomość odbywałby się płynnie poprzez usunięcie samochodu z drogi nr [...] na pas zjazdu, a nie w sposób wymuszający całkowite wstrzymanie ruchu i skręt na drogę zbiorczą prowadząca do działki skarżących. W ich ocenie takie rozwiązanie przyczynia się do poprawy płynności ruchu drogowego, a tym samym do poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym. W ocenie Skarżących organ powinien powołać dokumentację projektową i przeanalizować proponowane rozwiązania pod kątem organizacji projektowanego ruchu drogowego w tym rejonie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. 2013, poz. 260 ze zm.) budowa lub przebudowa zjazdu należy do właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległych do drogi, po uzyskaniu, w drodze decyzji administracyjnej, zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację zjazdu. Zezwolenie na lokalizację zjazdu określa miejsce lokalizacji zjazdu i jego parametry techniczne – art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych. Ze względu na wymogi wynikające z warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne, zarządca drogi może odmówić wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu - art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych. Istotą ustanowienia kompetencji rozstrzygania sprawy indywidualnej w drodze decyzji administracyjnej jest, między innymi, załatwienie sprawy mające na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli – art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267 ze zm.). Przy załatwianiu spraw pozostawionych przez przepisy uznaniu administracyjnemu organ załatwia sprawę w sposób pozytywny dla strony, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i leży to w prawnych możliwościach organu administracji publicznej. Na gruncie spraw dotyczących lokalizacji zjazdu z drogi publicznej przyjmuje się, że organ nie może wydać zgody na lokalizację zjazdu, który powodowałaby zwiększenie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jeśli zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ uwzględnia słuszny interes obywatela do granic kolizji z interesem społecznym, to zasada "zwiększenia zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym" nie może stanowić prawidłowej podstawy dla odmowy zgody na lokalizację zjazdu, wówczas gdy projektowane rozwiązanie pozostaje, co najmniej nieistotne z punktu widzenia zwiększenia zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a w szczególności wówczas, gdy może usprawnić ruch drogowy. Kwestia "zwiększenia zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym" powinna być przedmiotem wnikliwego postępowania wyjaśniającego i powinna zostać rozstrzygnięta indywidualnie, czyli w odniesieniu do okoliczności faktycznych konkretnego, indywidualnego, przypadku. Prawidłowa realizacja obowiązków procesowych określonych w art. 107 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego wymaga, aby uzasadnienie decyzji zawierało wskazanie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych załatwianej sprawy indywidualnej. Ponadto w sprawie o lokalizację zjazdu z drogi publicznej uzasadnienie decyzji powinno obejmować wyjaśnienie zasadności ewentualnej odmowy wyrażenia zgody na lokalizację zjazdu, która jest niczym innym, jak oceną planowanego przedsięwzięcia, w której organ administracji publicznej przedstawia spodziewane skutki planowanej inwestycji dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Strona postępowania w sprawie o lokalizację zjazdu z drogi publicznej ma zatem słuszne, oparte na prawie procesowym, oczekiwanie wobec organu administracji publicznej, co do realizacji wskazanych powyżej obowiązków. Tego rodzaju oczekiwań strony postępowania nie można klasyfikować, jako zachowań mających na celu kwestionowanie samodzielnych uprawnień organów administracji publicznej. Zaskarżona decyzja nie sprostała powyższym wymogom procesowym. O wykonaniu obowiązku uwzględnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności indywidualnej sprawy (art. 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego) nie stanowi: - powołanie treści przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, - powołanie treści planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie przewidzianego w tym planie połączenia nieruchomości wnioskodawców z drogą nr [...], - przytoczenie danych dotyczących natężenia ruchu oraz spodziewanych tendencji w tym zakresie. Wskazane powyżej okoliczności nie były przeszkodą dla pozytywnego załatwienia wniosku właściciela nieruchomości zabudowanej samoobsługowym sklepem "A". Odmowne załatwienie wniosku skarżących jedynie na podstawie wskazanych powyżej argumentów nie realizuje konstytucyjnych standardów wynikających z zasady proporcjonalności oraz zasady równości wobec prawa - art. 31 ust. 3 oraz art. 32 §1 i §2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02 kwietnia 1997 roku (Dz. U. 1997r. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Wydanie dwóch różnych rozstrzygnięć, co do lokalizacji zjazdu na drogę kategorii G z istniejącym w pobliżu skrzyżowaniem typu rondo, przy tożsamych uwarunkowaniach w zakresie natężenia ruchu i tożsamym skomunikowaniu obu nieruchomości z drogami publicznymi, a przy tym ze wskazaniem na funkcjonujący zjazd z drogi nr [...] do pobliskiego sklepu samoobsługowego, wymaga szczegółowej analizy zaproponowanych przez skarżących rozwiązań komunikacyjnych w ruchu drogowym. Z uzasadnienia skarżonej decyzji, uzasadnienia decyzji organu I instancji, a także z akt sprawy, nie wynikają powody dla zróżnicowania rozstrzygnięć - załatwionego odmownie żądania skarżącego oraz załatwionego pozytywnie żądania właściciela nieruchomości zabudowanej samoobsługowym sklepem "A". Przy czym uwarunkowania powołane w celu uzasadnienia decyzji odmownej są tożsame dla skarżących, jak i dla właściciela nieruchomości zabudowanej sklepem samoobsługowym. Niedostatek uzasadnienia w tym zakresie spowodowany jest, jak słusznie przyznała strona, brakiem oceny dokumentacji projektowej. Załatwienie kontrolowanej sprawy mające na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w ocenie Sądu, wymaga głębszej indywidualizacji okoliczności faktycznych sprawy obejmującej szczegółowe odniesienie się do proponowanych przez wnioskodawców rozwiązań. W tego rodzaju sprawach organ jest związany wnioskiem strony w zakresie wskazania miejsca lokalizacji zjazdu i jego ukształtowania, co powinno być precyzyjnie wskazane już na wstępie postępowania. W konsekwencji jest rzeczą oczywistą, że wymagana jest ocena dopuszczalności lokalizacji zjazdu wskazanej przez stronę w projekcie. Wszelkie wątpliwości, które ujawniają się przy ustaleniach faktycznych organu, a materiałem procesowym przedłożonym przez stronę muszą być wyjaśnione. W przeciwnym razie nie sposób uznać, że ustalenie podstawy faktycznej jest prawidłowe. A w ocenie Sądu nie jasnym jest czy zagrożenie bezpieczeństwa zwiększy się wyłącznie z powodu natężenia ruchu, czy też kolejnego zjazdu. Dyspozycja art. 29 ust. 4 u.p.d.p. nie zakazuje przecież lokalizacji zjazdu, ale z uwagi na wymogi bezpieczeństwa ruchu drogowego poleca ograniczenie ich liczby. W ocenie Sądu, niezbędne jest określenie zagrożeń dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym jakie niesie ze sobą realizacja projektu komunikacji drogowej przedłożonego przez wnioskodawców i porównanie ich z zagrożeniami powodowanymi obsługą komunikacyjną nieruchomości skarżących z drogą nr [...] poprzez drogę zbiorczą. Sąd podziela stanowisko skarżących, że wynikający z przepisów prawnych cel w postaci ograniczania liczby zjazdów na drogach klasy G nie stanowi wystarczającej podstawy do wydania decyzji o odmowie zgody na lokalizację zjazdu. O tym czy konkretny zjazd będzie negatywnie wpływał na poziom bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie rozstrzygają przepisy prawa, lecz okoliczności faktyczne indywidualnej sprawy, projektowane rozwiązania komunikacyjne. Z tego względu konieczna jest trzystopniowa indywidualizacja uzasadnienia decyzji odmownej. Po pierwsze organ musi wskazać wymogi wynikające z warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne. Po drugie określić spodziewany wpływ odstąpienia od tych wymogów dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz porównać ten hipotetyczny stan z aktualnie funkcjonującymi rozwiązaniami komunikacyjnymi. Decyzja, która zostanie uzasadniona w taki sposób pozwoli ocenić, czy przy rozstrzyganiu sprawy organ uwzględnił interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z uwagi na powyższe organy załatwiający kontrolowaną sprawę powinien wyraźnie wyeksponować i porównać zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jakie niesie ze sobą rozwiązanie obejmujące manewr skręcania z głównego pasa ruchu (wstrzymanie ruchu i skręt na drogę zbiorczą prowadzącą do działki skarżących) oraz rozwiązanie proponowane przez wnioskodawców, które w ich ocenie obejmuje płynne usunięcie samochodu z drogi nr [...] na pas zjazdu prowadzący do działki wnioskodawców. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dokonało oceny projektowanego rozwiązania w aspekcie zwiększenie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym względem aktualnie istniejących rozwiązań komunikacyjnych. Wadliwość zaskarżonej decyzji wyraża się także w tym, że w toku postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławczego nie dokonało ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Decyzja organu odwoławczego ogranicza się do akceptacji stanowiska organu I instancji i to w sytuacji, gdy to stanowisko nie ocenia projektowanej obsługi komunikacyjnej nieruchomości wnioskodawców. Uwzględniając powyższe Sąd uznał za konieczne usunięcie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...]. Zaskarżona decyzja oraz decyzja pierwszoinstancyjna naruszają art. 7, art. 77 oraz art. 107 §3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 29 ust. 4 ustawy o drogach publicznych, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku stosownie do art. 200 i art. 205 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które obejmują wynagrodzenie radcy prawnego (określone zgodnie z §14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2013, poz. 490 ze zm.) oraz kwotę opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.