III SA/Po 815/19

Dnia 4 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z dnia [...] września 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. w sprawie odmowy przyznania skarżącemu Jednolitej Płatności Obszarowej – 2018 i nałożenia sankcji w wysokości [...] zł oraz odmowy przyznania płatności za zazielenienie – 2018. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że strona złożyła w dniu [...] maja 2018 r. wniosek o płatności na 2018 rok, deklarując działkę ewidencyjną [...] o powierzchni użytkowanej rolniczo wynoszącej 2,79 ha. W dniu [...] sierpnia 2018 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy dokonano kontroli, w trakcie której stwierdzono nieprawidłowości - ustalono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Wykonano przy tym fotografie. Stwierdzono, m. in., wieloletnie zachwaszczenie, zakrzaczenia, drzewa – samosiejki. Organ wyjaśnił, że podstawą rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr [...], określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zdaniem organu odwoławczego, z przeprowadzonej kontroli wynika, że na skontrolowanej działce nie jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, która oznacza utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy. Organ II instancji wskazał, że stan faktyczny działki wynika z protokołu pokontrolnego oraz zdjęć wykonanych w trakcie kontroli. W tym kontekście bez znaczenia są przedstawione przez skarżącego faktury za usługę koszenia, albowiem nie potwierdzają one tego, że na działce zachowano wszystkie wymagane czynności agrotechniczne mające na celu utrzymanie przedmiotowej działki rolnej w stanie, dzięki któremu nadaje się ona do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K. zarzucił naruszenie : - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - art. 8 k.p.a. - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - art. 19 a ust. 1 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący wskazał, że na przedmiotowej działce od 2013 r. przynajmniej raz w roku do dnia 31 lipca jest wykonywany zabieg koszenia całej roślinności. Dokumentują to faktury załączone przez skarżącego do odwołania. Zabiegi agrotechniczne były w 2018 r. wykonywane w kwietniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Przy czym, w myśl art. 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wskazanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, a także decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania i to w stopniu uzasadniającym ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Podstawą prawną rozpoznania wniosku M. K. o przyznanie płatności był przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U z 2018 r. , poz. 1312 ), zgodnie, z którym jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Jak wynika z ustaleń dokonanych w przedmiotowej sprawie, M. K. złożył w dniu [...] maja 2018 r. wniosek o płatności na 2018 rok, deklarując działkę ewidencyjną [...] o powierzchni użytkowanej rolniczo wynoszącej 2,79 ha. W dniu [...] sierpnia 2018 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy dokonano kontroli, w trakcie której stwierdzono nieprawidłowości polegające na zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej, stwierdzono, m. in., wieloletnie zachwaszczenie, zakrzaczenia, drzewa – samosiejki, co udokumentowano wykonanymi fotografiami. W oparciu o dokonane ustalenia, organ odmówił przyznania wnioskowanych płatności, przyjmując, ze powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie prowadzonego postępowania wyniosła 0,00 ha Zdaniem Sądu, w ustalonych przez organy i przedstawionych w zaskarżonych decyzjach okolicznościach faktycznych sprawy, za zasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w szczególności odnoszące się do rozpatrzenia sprawy w oparciu jedynie o niektóre dowody, a nie całokształt materiału dowodowego, braku dostatecznej oceny dowodów przedstawionych w toku postępowania przez skarżącego, w konsekwencji brak przeprowadzenia wyczerpujących ustaleń faktycznych niezbędnych dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy. Jak wynika z uzasadnień decyzji organów obu instancji, w swoich ustaleniach organy oparły się wyłącznie na wynikach kontroli gospodarstwa, dokonanej w dniu [...] sierpnia 2018 r. Tymczasem, jak wynika z art. 3 ust. 2 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W trakcie toczącego się postępowania administracyjnego M. K. wniósł o przeprowadzenie dowodu, m. in., z faktury VAT z dnia [...] lipca 2018 r., [...] sierpnia 2015 r. oraz [...] października 2013 r. na okoliczność wykonania na spornej działce konkretnych zabiegów agrotechnicznych. Skarżący załączył ponadto fotografie działki wykonane w 2018 r. oraz dokumenty potwierdzające wykonanie usługi agrotechnicznej koszenia działki. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie natomiast z art. 78 § 1 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wskazał jedynie, że przedstawienie faktur za koszenie nie jest wystarczającym potwierdzeniem, że na działce zostały zachowane wszystkie wymagane czynności agrotechniczne, mające na celu utrzymać zadeklarowaną działkę rolną w stanie, dzięki któremu nadaje się ona do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy. Uznając, że przedstawione faktury za wykonane zabiegi agrotechniczne nie są wystarczającym potwierdzeniem, że na działce zostały zachowane wszystkie wymagane czynności agrotechniczne, organ nie wyjaśnił, o jakie konkretnie zabiegi agrotechniczne chodzi, nie odniósł się do przedstawionych przez skarżącego zdjęć, nie wyjaśnił również, skąd wynika różnica w stanie działek utrwalonych na zdjęciach przedstawionych przez organ i tych dołączonych do akt sprawy przez skarżącego. Wątpliwości Sądu wynikają z faktu, na który wskazuje skarżący, że użytkowana przez niego działka nr [...] stanowi grunty orne, łąki trwałe, grunty zadrzewione i zakrzewione oraz rowy, co zostało stwierdzone przez organ w sprawie zakończonej decyzja dotycząca przyznania skarżącemu płatności na 2017 r. Jak podniósł skarżący, uwzględniając ustalenia poczynione w decyzji dotyczącej płatności bezpośrednich na 2017 r., dostosował do nich swój wniosek o przyznanie płatności na rok 2018. Mając na uwadze przedstawione wyżej wątpliwości, dotyczące poczynionych w przedmiotowej sprawie ustaleń, Sąd uznał, że niezbędne jest przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, uwzględniającego przedstawione przez skarżącego dowody, dla ustalenia, czy na przedmiotowej działce była prowadzona działalność rolnicza. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione powyżej uwagi, które stanowią wskazanie do dalszego postępowania. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325) orzekł jak w sentencji