III SA/Po 816/19

Dnia 4 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2018 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z dnia [...] września 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. w sprawie odmowy przyznania M. K. płatności ONW strefa nizinna II i nałożenia sankcji w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że strona złożyła w dniu [...] maja 2018 r. wniosek o płatności na 2018 rok, deklarując działkę ewidencyjną [...] o powierzchni użytkowanej rolniczo wynoszącej 2,79 ha. W dniu [...] sierpnia 2018 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy dokonano kontroli, w trakcie której stwierdzono nieprawidłowości – na działce rolnej , gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawcę grupa upraw JPO TUZ na działce ewidencyjnej nr [...] na obszarze 2,79 ha stwierdzono nieużytek. Kontrolerzy zastosowali kod DR 52 tj. stwierdzono powiększenie zasięgu prowadzenia działalności rolniczej. W ramach kontroli wykonano fotografie. W uwagach protokołu kontroli wpisano, ze na całej działce stwierdzono chwasty wieloletnie zakrzaczenia, samosiejki drzew. Organ stwierdził, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ) płatność ONW przysługuje danemu rolnikowi, jeżeli m. in. posiada on na wybranym terenie kwalifikującym się do płatności ONW na dzień 31 maja użytki rolne o powierzchni łącznej minimum 1 ha oraz został mu nadany odpowiedni numer identyfikacyjny. Na danych działkach winna być prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013. Zdaniem organu odwoławczego, z przeprowadzonej kontroli wynika, że na skontrolowanej działce nie jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, która oznacza utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy. Organ II instancji wskazał, że stan faktyczny działki wynika z protokołu pokontrolnego oraz zdjęć wykonanych w trakcie kontroli. W tym kontekście bez znaczenia są przedstawione przez skarżącego faktury za usługę koszenia, albowiem nie potwierdzają one tego, że na działce zachowano wszystkie wymagane czynności agrotechniczne mające na celu utrzymanie przedmiotowej działki rolnej w stanie, dzięki któremu nadaje się ona do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K. zarzucił naruszenie : - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - art. 8 k.p.a. - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - art. 19 a ust. 1 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący wskazał, że na przedmiotowej działce od 2013 r. przynajmniej raz w roku do dnia 31 lipca jest wykonywany zabieg koszenia całej roślinności. Dokumentują to faktury załączone przez skarżącego do odwołania. Zabiegi agrotechniczne były w 2018 r. wykonywane w kwietniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Przy czym, w myśl art. 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wskazanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, a także decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania i to w stopniu uzasadniającym ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia z 13 marca 2015 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( Dz. U. z 2015 r., poz. 364) płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), dalej "rozporządzenie nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli: 1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie nr 1305/2013"; 2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (obszarach ONW), na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych: 1) na których jest: a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha; b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;2) położonych na obszarach ONW. Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010 r., Dz. U. poz. 219), wynoszącej nie więcej niż 300 ha. Stosownie do art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 za działalność rolniczą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy. Jak wynika z ustaleń dokonanych w przedmiotowej sprawie, M. K. złożył w dniu [...] maja 2018 r. wniosek o płatności na 2018 rok, deklarując działkę ewidencyjną [...] o powierzchni użytkowanej rolniczo wynoszącej 2,79 ha. W dniu [...] sierpnia 2018 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy dokonano kontroli, w trakcie której stwierdzono nieprawidłowości – na działce rolnej , gdzie zadeklarowana była przez wnioskodawcę grupa upraw JPO TUZ na działce ewidencyjnej nr [...] na obszarze 2,79 ha stwierdzono nieużytek. Kontrolerzy zastosowali kod DR 52 tj. stwierdzono powiększenie zasięgu prowadzenia działalności rolniczej. W ramach kontroli wykonano fotografie. W uwagach protokołu kontroli wpisano, ze na całej działce stwierdzono chwasty wieloletnie zakrzaczenia, samosiejki drzew. W oparciu o dokonane ustalenia, organ odmówił przyznania wnioskowanych płatności. Zdaniem Sądu, w ustalonych przez organy i przedstawionych w zaskarżonych decyzjach okolicznościach faktycznych sprawy, za zasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w szczególności odnoszące się do rozpatrzenia sprawy w oparciu jedynie o niektóre dowody, a nie całokształt materiału dowodowego, braku dostatecznej oceny dowodów przedstawionych w toku postępowania przez skarżącego, w konsekwencji brak przeprowadzenia wyczerpujących ustaleń faktycznych niezbędnych dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy. Jak wynika z uzasadnień decyzji organów obu instancji, w swoich ustaleniach organy oparły się wyłącznie na wynikach kontroli gospodarstwa, dokonanej w dniu [...] sierpnia 2018 r. Tymczasem, jak wynika z art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020; Dz. U. z 2017 r., poz. 562 ze zm.) w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy). W trakcie toczącego się postępowania administracyjnego M. K. wniósł o przeprowadzenie dowodu, m. in., z faktury VAT z dnia [...] lipca 2018 r., [...] sierpnia 2015 r. oraz [...] października 2013 r. na okoliczność wykonania na spornej działce konkretnych zabiegów agrotechnicznych. Skarżący załączył ponadto fotografie działki wykonane w 2018 r. oraz dokumenty potwierdzające wykonanie usługi agrotechnicznej koszenia działki. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie natomiast z art. 78 § 1 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wskazał jedynie, że przedstawienie faktur za koszenie nie jest wystarczającym potwierdzeniem, że na działce zostały zachowane wszystkie wymagane czynności agrotechniczne, mające na celu utrzymać zadeklarowaną działkę rolną w stanie, dzięki któremu nadaje się ona do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy. Uznając, że przedstawione faktury za wykonane zabiegi agrotechniczne nie są wystarczającym potwierdzeniem, że na działce zostały zachowane wszystkie wymagane czynności agrotechniczne, organ nie wyjaśnił, o jakie konkretnie zabiegi agrotechniczne chodzi, nie odniósł się do przedstawionych przez skarżącego zdjęć, nie wyjaśnił również, skąd wynika różnica w stanie działek utrwalonych na zdjęciach przedstawionych przez organ i tych dołączonych do akt sprawy przez skarżącego. Wątpliwości Sądu wynikają z faktu, na który wskazuje skarżący, że użytkowana przez niego działka nr [...] stanowi grunty orne, łąki trwałe, grunty zadrzewione i zakrzewione oraz rowy, co zostało stwierdzone przez organ w sprawie zakończonej decyzją dotycząca przyznania skarżącemu płatności na 2017 r. Jak podniósł skarżący, uwzględniając ustalenia poczynione w decyzji dotyczącej płatności bezpośrednich na 2017 r., dostosował do nich swój wniosek o przyznanie płatności na rok 2018. Mając na uwadze przedstawione wyżej wątpliwości, dotyczące poczynionych w przedmiotowej sprawie ustaleń, Sąd uznał, że niezbędne jest przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, uwzględniającego przedstawione przez skarżącego dowody, dla ustalenia, czy na przedmiotowej działce była prowadzona działalność rolnicza. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione powyżej uwagi, które stanowią wskazanie do dalszego postępowania. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325) orzekł jak w sentencji