III SA/Po 816/20

Dnia 29 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie WSA Tomasz Świstak WSA Izabela Paluszyńska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2021 roku sprawy ze skargi M. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za [...], [...] i [...] 2020 roku oddala skargę Dnia [...] sierpnia 2020r. M. O. (dalej: skarżący) wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] (dalej: organ) o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec – maj 2020r. zwracając się o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Podał, że wniosek o zwolnienie został złożony w skrzynce podawczej ZUS i dopiero po terminie do jego złożenia zauważył, że wniosek nie został zarejestrowany. Decyzją z dnia [...] września 2020r. sygn. [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] na podstawie art. 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020r., poz. 266 ze zm.) odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec, kwiecień i maj 2020r. W uzasadnieniu decyzji organ powołując się na treść art. 31 zo ust. 1 oraz art. 31 zp ust. 1 ustawy z 2 marca 2020r. podał, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek płatnik przekazuje do ZUS nie później niż do [...] czerwca 2020r. Organ podał, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie wskazał ani dokładnej ani przybliżonej daty złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Organ wyjaśnił, że wszystkie dokumenty złożone do skrzynki podawczej znajdującej się w siedzibie ZUS były rejestrowane na bieżąco, również w czasie, gdy z powodu pandemii czasowo została wyłączona bezpośrednia obsługa klientów w poszczególnych jednostkach. Skrzynka podawcza, udostępniona klientom w związku z czasowym wyłączeniem bezpośredniej obsługi klientów była pod stałym nadzorem a dokumenty złożone przez klientów skrzynki podlegały rejestracji i obsłudze w takim samym trybie jak te złożone osobiście lub przesłane pocztą. Organ podał, że gdyby taki wniosek został złożony do skrzynki, jego wpływ zostałby odnotowany w systemie informatycznym a sam wniosek podjęty do obsługi. Zdaniem organu nie zaszły przesłanki do uznania, że przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od płatnika. Do [...] czerwca 2020r. wniosek skarżącego o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiące marzec, kwiecień, maj 2020r. nie został prawidłowo zgłoszony do ZUS a wniosek o zwolnienie złożony [...] sierpnia 2020r. jest wnioskiem złożonym po obowiązującym terminie. W związku z tym skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec – maj 2020r. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący podał, że złożenie wniosku po terminie nie nastąpiło z jego winy a z uwagi na działanie biura rachunkowego, które wnioski składało do skrzynek podawczych i trudno poświadczyć, że taki wniosek został złożony w terminie do ZUS. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2020r. odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres marzec, kwiecień, maj 2020r. W uzasadnieniu organ podał, że terminy wskazane w art. 47 ust. 1 jak i termin określony w art. 31 zq ust. 3 to terminy materialne a nie proceduralne. Zatem art. 58 k.p.a do przywrócenia terminu nie ma w tym wypadku zastosowania. Termin ten nie podlega przywróceniu. Odnosząc się do wskazanego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy działania biura rachunkowego organ podał, że biuro rachunkowe składając wniosek RDZ w dniu [...] sierpnia 2020r. miało pełną świadomość, że składa je po terminie. Biuro rachunkowe nie przedstawiło żadnych dowodów, które potwierdzałyby fakt złożenia wniosku do skrzynki odbiorczej w ZUS. Zdaniem organu, w tym przypadku nie zaszła szczególna okoliczność, która powodowałaby zasadność zmiany stanowiska ZUS w tej sprawie. Organ podał, że upoważnienie biura rachunkowego do składania w imieniu skarżącego dokumentów nie zwalnia go z odpowiedzialności. W terminowo wniesionej skardze skarżący podał, że sprawy ZUS prowadzi mu biuro rachunkowe, które tłumaczy, że nie złożenie w terminie wniosków RDZ wynikało z przekonania, że taki wniosek już wcześniej był złożony do skrzynki ZUS. Ponadto biuro rachunkowe wyjaśniło, że w natłoku i zamieszaniu związanym z różnymi wnioskami składanymi do ZUS i do Urzędu Pracy w związku z pandemią mogło spowodować przeoczenie przy obsługiwaniu ponad 200 firm. Skarżący podał, że czuje się pokrzywdzony i składa skargę na negatywne rozpatrzenie jego wniosku RDZ złożonego [...] sierpnia 2020r. to jest po terminie ale z przekonaniem, że taki wniosek już wcześniej był złożony o zwolnienie z opłacania składek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Podał, że argumenty podniesione w skardze nie mogą stanowić podstawy do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, ponieważ upoważnienie biura rachunkowego nie zwalnia skarżącego z obowiązku terminowego składania dokumentów do ZUS, a termin określony w art. 31 zq ust. 3 ustawy jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Niniejsza sprawa na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 121 P.p.s.a została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (wniosek skarżącego k. 23 i stanowisko organu k. 29 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zostały bowiem naruszone przepisy prawa materialnego ani przepisy postępowania. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020.1842 – dalej ustawa z 2 marca 2020r.). W przepisach art. 31 zo i n. ustawy przewidziano zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotów zatrudniających nie więcej niż 49 osób. Zgodnie z art. 31zp ust. 1 wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r. W niniejszej sprawie skarżący wniosek o zwolnienie z opłacania składek złożył po w/w terminie, bo [...] sierpnia 2020r. W takiej sytuacji nie można organowi stawiać zarzutu braku zastosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego związanych z pouczaniem czy wzywaniem do uzupełnienia braków wniosku. Przed upływem w/w terminu do złożenia wniosku nie zostało bowiem wszczęte postępowanie uzasadniające stosowanie tych przepisów. Z uwagi na złożenie wniosku dopiero [...] sierpnia 2020r., przed [...] czerwca 2020r. nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia z opłacania należnych za marzec – maj 2020r. składek. Skarżący w składanych pismach, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czy w skardze w ogóle nie wskazał w jakim terminie wniosek został złożony do skrzynki podawczej. W takiej sytuacji nie można organowi zarzucić, że nie wyjaśnił, czy i do kiedy wnioski składane były do skrzynki podawczej, czy istniała możliwość zagubienia wniosku. Podkreślić należy, że jak wynika z danych powszechnie dostępnych – strona internetowa ZUS (www.zus.pl), ZUS od dnia [...] maja 2020 r. przywrócił standardową obsługę klientów w placówkach ZUS, zachęcając jedynie do załatwiania spraw w ZUS "bez wychodzenia z domu", przez elektroniczny portal Platformy Usług Elektronicznych. Od tego dnia przez ponad miesiąc ( do [...] czerwca 2020r.) skarżący, czy reprezentujące go biuro podawcze miało możliwość złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek otrzymując potwierdzenie złożenia tego wniosku. Z twierdzeń skarżącego zawartych w składanych pismach nie wynikało, że wniosek do skrzynki podawczej został złożony przed [...] maja 2020r. a wręcz w skardze wskazywał na możliwość przeoczenia złożenia wniosku w terminie. Z tych względów skarga okazała się nieuzasadniona i na podstawie art. 151 p.p.s.a podlegała oddaleniu w całości. Należy zwrócić uwagę, że po wydaniu zaskarżonych decyzji od [...] grudnia 2020r. obowiązuje art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust., 2 ustawy z 2 marca 2020r. ( zmiana: Dz.U. 2020.2255), zgodnie z którym organ zawiadomi skarżącego o uchybieniu terminu do dokonania przez stronę czynności kształtującej jego prawo ( złożenie wymaganych wniosków i dokumentów), wyznaczając termin do przywrócenia terminu do ich złożenia. Przepis ten wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. I choć wszedł w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia ( i po wydaniu zaskarżonej decyzji) to obejmuje zdarzenia, które miały "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został ogłoszony od dnia [...] marca 2020r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020.491). Ponadto przepis ten przywrócenie terminu nie uzależnia od wykazania winy strony w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku. Winien więc znaleźć zastosowanie wobec skarżącego.