III SA/Po 828/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w dniu 06 września 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosków o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi x na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009 r.; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący x wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k.10-11). Postanowieniem z dnia [...] roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy (k. 23-25). Wniosek nie został uwzględniony, albowiem Skarżący, pomimo wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, nie przekazał informacji, które pozwalałyby dokonać jednoznacznej oceny jego sytuacji majątkowej. Wnioskodawca nie wniósł sprzeciwu. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu Skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego (k. 34). Po wezwaniu do usunięcia braków formalnych wniosek został złożony na urzędowym formularzu (k. 38-40). W trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Skarżący ponownie został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego (k. 43). Postanowieniem z dnia [...] roku referendarz sądowy po raz kolejny odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy (k. 52-55). W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że oświadczenie majątkowe Wnioskodawcy nie pozwala sformułować oceny, co do zasadności żądania przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw, w którym podniósł, że spełnia warunki uzyskania prawa pomocy, bowiem sam nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca oświadczył, że "(...) nie osiąga jakichkolwiek dochodów; dach nad głową posiada wyłącznie dzięki uprzejmości siostry i paru znajomych; niedojada, a jego organizm na przestrzeni ostatniego roku uległ znacznemu wyniszczeniu". Postanowieniem z dnia [...] roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy (k. 73). Sąd uznał, że oświadczenie majątkowe x, także po kolejnym wezwaniu strony do uzupełnienia tego oświadczenia (k. 64), jest niewystarczające do przeprowadzenia oceny zdolności płatniczych Skarżącego. Sąd wyjaśnił, że twierdzenia Wnioskodawcy o braku dochodów, braku dachu nad głową, czy też braku środków na zakup żywności, nie korespondują z jego wcześniejszymi oświadczeniami wskazującymi, że Skarżący posiada wykształcenie rolnicze i wykonuje ten zawód; jest bezczynszowym dzierżawcą gospodarstwa rolnego o pow. 142ha, a ponadto pracuje naukowo, i jak to wynika z przedłożonej umowy dzierżawy, jest właścicielem firmy R. Fakt prowadzenia działalności gospodarczej potwierdzają także informacja w sprawie podatku od nieruchomości (wskazuje ona, że grunt o pow. 500m² oraz budynki o pow. 216m² związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej) oraz wpis na stronie internetowej C – internetowa baza firm z regionu. Postanowieniem z dnia [...] roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Wnioskodawcy (k. 88). Pismem z dnia 20 września 2010 roku Wnioskodawca został wezwany do wykonania zarządzenia Sądu z dnia 25 stycznia 2010 roku, czyli do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100zł, w terminie 7 dni, od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy; zażądał zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie 100zł. Oświadczenie majątkowe nie zawierało ani danych ani dokumentów już wcześniej żądanych od Wnioskodawcy (k. 101). Postanowieniem [...] roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę (k. 109). W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że x nie uiścił wpisu od skargi w zakreślonym terminie. Postanowienie zostało doręczone Skarżącemu w dniu 28 października 2010 roku (k.115). W piśmie z dnia 04 listopada 2010 roku Skarżący zażądał przywrócenia wszelkich terminów związanych z prowadzonym postępowaniem, a w szczególności przywrócenia terminu do przedłożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący ponownie podniósł, że jego sytuacja finansowa jest tragiczna i zażądał przyznania prawa pomocy (k. 116). Na mocy zarządzenia Sądu z dnia 17 listopada 2010 roku odnotowano wniosek o przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi (k. 118). Jednocześnie zobowiązano Skarżącego do przedłożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na załączonym urzędowym formularzu (k.119) oraz do określenia przyczyn uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi (k. 120). Postanowieniem z dnia [...] roku Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi (k .131). W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że brak środków na uiszczenie wpisu od skargi nie jest przeszkodą, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Ponadto brak środków na uiszczenie kosztów sądowych jest przesłanką uzasadniająca przyznanie prawa pomocy i nie może skutecznie usprawiedliwiać wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 04 listopada 2010 roku pozostawiono bez rozpoznania (zarządzenie referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2011 roku, k. 150), gdyż Skarżący przedłożył wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu po upływnie terminu zakreślonego na usunięcie tego braku (korespondencja z wnioskiem o prawo pomocy w prawem przewidzianej formie została złożona w placówce pocztowej w dniu 20 grudnia 2010 roku). W piśmie z dnia 07 marca 2011 roku Skarżący zażądał uchylenia postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi (k. 142). Natomiast w dniu 12 maja 2011 roku złożył sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania (k. 157). Do sprzeciwu załączono wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (k.159). Pismem z dnia 06 lipca 2011 roku Sąd ponownie (porównaj, k. 63) zobowiązał Wnioskodawcę do uzupełnienia oświadczenia majątkowego w terminie 10 dni od dnia otrzymania wezwania poprzez: - złożenie zeznań podatkowych za lata 2009 i 2010, ewentualnie przedłożenie za ten okres zaświadczenia właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości przychodu i kosztach jego uzyskania, - udokumentowanie wysokości przychodu za rok 2011, - przedłożenie spisu posiadanych rachunków bankowych oraz przedłożenie wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe wykonane od dnia 01 stycznia 2011r., - złożenie pisemnego oświadczenia o wszystkich posiadanych pojazdach podlegających obowiązkowi rejestracji, - wykazanie, że Wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a w przypadku dalszego jej wykonywania określenie rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej poprzez wykazanie wysokości przychodów i kosztów jego uzyskania, liczby zatrudnianych pracowników (umowa o dzieło, zlecenia, umowa o pracę) oraz posiadanego majątku w tym także na podstawie umów najmu, dzierżawy czy leasingu, - wykazanie, że Wnioskodawcza zakończył wykonywanie działalności rolniczej, a w przypadku dalszego jej prowadzenia: udokumentowanie kosztów jej prowadzenia za rok 2010 i 2011, określenie rozmiaru produkcji rolnej w latach 2009, 2010 oraz udokumentowanie wielkość przychodu ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych w latach 2009 i 2010 oraz wielkość przychodu uzyskanego w 2011 roku, - udokumentowanie wysokości i celu zaciągniętych kredytów, a także miesięcznych obciążeń kredytowych (wysokość raty kredytowej), - udokumentowanie wysokości aktualnie egzekwowanych należności; przedłożenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz protokołów z ostatnio dokonanych czynności egzekucyjnych. Pomimo upływu zakreślonego terminu Wnioskodawca nie wykonał skierowanego do niego wezwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z uwagi na wielokrotne ponawianie przez Skarżącego wniosków o przyznanie prawa pomocy wyjaśnić należy, że przedmiot niniejszego rozstrzygnięcia obejmuje ocenę zasadność żądania przyznania prawa pomocy począwszy od dnia 04 listopada 2010 roku (pismo procesowe strony, k. 116), czyli dotyczy zwolnienia od opłat i wydatków wymagalnych w tej dacie oraz ewentualnych dalszych kosztów sądowych. W konsekwencji przedmiotem rozpoznawanego żądania nie jest kwestia zwolnienia Skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Postępowanie w zakresie zwolnienia od tej opłaty zostało prawomocnie zakończone orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2010 roku. Skutki prawne wynikające z braku uiszczenia tej opłaty określa postanowienie o odrzuceniu skargi. Na obecnym etapie postępowania Skarżący nie ma obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty, albowiem w dniu 22 lutego 2011 roku nieprawomocnie orzeczono o odmowie przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Rozpoznając sprawę na skutek wniesienia sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku o prawo pomocy bez rozpatrzenia Sąd uznał, że żądanie przyznania prawa pomocy na urzędowym formularzu zostało złożone z uchybieniem terminu określonego w art. 257 w zw. z art. 49 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami i administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Wnioskodawca odebrał wezwanie w dniu 06 grudnia 2010 roku (k.122), a wypełniony formularz wniosku złożył w placówce pocztowej w dniu 20 grudnia 2010 roku (k.130). Z tego względu do żądania przyznania prawa pomocy z dnia 04 listopada, zgodnie z art. 257 p.p.s.a., znajdował zastosowanie rygor pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Zważyć jednak należy, że uchybienie terminowi na przedłożenie wniosku o prawo pomocy w prawem przewidzianej formie, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie wiąże się z uchybieniem ustawowego terminu do uiszczenia opłaty sądowej. W konsekwencji merytoryczne rozpoznanie żądania, które otrzymało prawem wymaganą formę z uchybieniem ustawowego terminu, nie będzie prowadzić do obejścia rygoru odrzucenia środka prawnego w rozumieniu art. 230 §3 p.p.s.a. Z tych względów Sąd uznał, że żądanie przyznania prawa pomocy, które otrzymało prawem wymagana formę w dacie 20 grudnia 2010 roku, podlega ocenie merytorycznej i obejmuje przede wszystkim wpis od zażalenia (pismo z dnia 07 marca 2011 roku, k.142), które zostało wniesione w terminie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Dokonując merytorycznej oceny zgłoszonego żądania wyjaśnić należy, że kolejne oświadczenia majątkowe Skarżącego (urzędowy formularz przedłożony w dniu 20 grudnia 2010r. oraz urzędowy formularz z dnia 12 maja 2011r., k. 126-128 oraz k. 159-161) nadal nie pozwalają na przeprowadzenie oceny jego zdolności płatniczych. W okolicznościach niniejszej sprawy zapewnienia Skarżącego o jego trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej nie zostały wykazane. Twierdzenia Wnioskodawcy o złej sytuacji finansowej, braku dochodów, utracie zdolności kredytowej, czy też pozostawaniu na utrzymaniu siostry i znajomych, nie korespondują z jego oświadczeniami, dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy oraz treścią wpisów w bazach danych internetowych, które wskazują, że Skarżący posiada wykształcenie rolnicze i wykonuje ten zawód; jest bezczynszowym dzierżawcą gospodarstwa rolnego o pow. 142ha, a ponadto pracuje naukowo, działa we władzach W, i jak to wynika z przedłożonej umowy dzierżawy oraz wpisów na stronach internetowych, jest właścicielem dwóch firm: R oraz RA. Fakt prowadzenia działalności gospodarczej potwierdzają także informacja w sprawie podatku od nieruchomości (wskazuje ona, że grunt o pow. 500m² oraz budynki o pow. 216m² związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej). Pomimo kolejnego wezwania (k.172), doręczonego w dniu 13 lipca 2011 roku, Wnioskodawca nie przedłożył, ani dodatkowych wyjaśnień, ani żądanych dokumentów. Skoro Wnioskodawca ponownie uchylił się od wykonania obowiązku przedłożenia dokumentów pozwalających określić jego sytuację majątkową, to uzasadnione jest stanowisko, że jego oświadczenie majątkowe jest niewystarczające dla stwierdzenia w sposób wiarygodny i rzetelny przesłanek do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Podkreślić należy, że to na Wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu braku możliwości uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Strona, która wybiórczo prezentuje dane mające potwierdzać jej sytuację majątkową, uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej, a przez to tworzy uzasadnione podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (porównaj postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 roku sygn. akt I FZ 287/08, LEX nr 494242). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 §1 i §2, art. 246 §1 pkt 1 i 2 oraz art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.