III SA/Po 84/16
PostanowienieWSA w Poznaniu2016-04-20
Skład orzekający: Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych podlega umorzeniu, jeśli strona skarżąca jest z mocy prawa zwolniona z ponoszenia tych kosztów?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega umorzeniu, gdy strona skarżąca jest z mocy art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W takiej sytuacji brak jest interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie, a prowadzenie postępowania jest zbędne. Prawo pomocy może być jednak przyznane w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.Stan faktyczny
A. K. złożyła skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczącą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Sąd stwierdził, że skarżąca jest z mocy prawa zwolniona z kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, co skutkuje umorzeniem postępowania w tym zakresie. Rozpoznano natomiast wniosek o ustanowienie pełnomocnika, uznając go za uzasadniony ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawczyni.Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono dla A.K. radcę prawnego. 2. Umorzono postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 kwietnia 2016 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek postanawia 1. ustanowić dla A.K. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w P., 2. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Pismem z dnia 7 marca 2016 roku A. K. złożyła wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a na wezwanie Sądu przesłała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
Z informacji zawartych we wniosku wynika, że A.K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych nieruchomości, ani oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych), a także żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000,00 zł (np. pojazdów, maszyn, biżuterii). Wnioskodawczyni posiada natomiast mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz miejsce postojowe w hali garażowej (wystawione na licytację). A.K. obecnie pozostaje bezrobotna i utrzymuje się z zasiłków w łącznej wysokości [...] zł. We wniosku oświadczyła, że nie opłaca czynszu za mieszkanie, a opłaty za energię oraz koszty leków pokrywa MOPR. Dodatkowo wnioskodawczyni uzasadniła swój wniosek złym stanem zdrowia, który wymaga leczenia szpitalnego.
Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 1270), dalej jako "P.p.s.a.", nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie lub bezczynność z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W rozpoznawanej sprawie A.K. wniosła skargę na decyzję w przedmiocie ubezpieczeń społecznych. W przypadku złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy (obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych) należy uwzględnić, że w świetle przytoczonego przepisu wnioskodawczyni jest zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Strona nie ma interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie. Nie ciąży bowiem na niej obowiązek poniesienia kosztów sądowych. W tej sytuacji prowadzenie postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne i podlega ono umorzeniu w myśl art. 249a P.p.s.a.
W niniejszej sprawie rozpoznaniu podlega zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Zgodnie z przepisami art. 245 §1 i §3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt. 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z informacji zgromadzonych w sprawie wynika, że jednoosobowe gospodarstwo domowe, jakie prowadzi wnioskodawczyni jest obecnie utrzymywane wyłącznie z zasiłków z pomocy społecznej w wysokości [...] zł. Zły stan zdrowia wnioskodawczyni dodatkowo niekorzystnie wpływa na jej bieżącą sytuację. Wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W konsekwencji za uzasadniony należy uznać wniosek A.K. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postaci radcy prawnego.
Wobec powyższego na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 249a oraz art. 239 pkt 1 lit e, a także w związku z art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło