III SA/Po 845/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Protokolant: sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2007r. przy udziale sprawy ze skargi G.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Sz. [...] z dnia [...]r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości wydana została z naruszeniem prawa o d d a l a s k a r g ę /-/M. Ławniczak /-/M. Kwiecińska /-/B. Sokołowska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Wnioskiem z dnia [...] roku G.O., wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zatwierdzenia ustalonych w toku postępowania rozgraniczeniowego, granic nieruchomości T.M., położonej na terenie wsi Ś. gmina Sz., która w ewidencji gruntów oznaczona była w trakcie rozgraniczenia nieruchomości jako działka nr [...]. Postępowanie to zakończono ostateczną decyzją kierownika Urzędu Rejonowego w Sz. nr [...] z dnia [...]r. W uzasadnieniu wniosku G.O. podała, że nie została powiadomiona o ww. postępowaniu rozgraniczeniowym. Wskazała również, iż powiadomienie jej o czynnościach postępowania było obowiązkiem organu w świetle obowiązujących przepisów prawa, a jednoosobowo wyrażona zgoda przez L.S., nie mogła stanowić podstawy, do zatwierdzenia zmiany przebiegu granicy działki [...] i [...]. Starosta Sz. decyzją z dnia [...] roku wydaną na podstawie art. 146 § 1 i 145 § 1 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000r.) odmówił wznowienia postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Sz. z dnia [...]r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż faktycznie G.O. w toku przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego została pominięta jako strona. Rozgraniczenie działek [...] i [...] na wniosek T. i Z. M. zostało dokonane [...]r. i zatwierdzone decyzją nr [...] z dnia [...]r. Uchylenie decyzji ze względu na to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, nie może jednakże nastąpić, ponieważ od daty doręczenia decyzji upłynęło 5 lat (art. 146 § 1 k.p.a.) G.O. odwołała się od wskazanej wyżej decyzji, podnosząc, że decyzja jest krzywdząca, pozbawia ją części masy spadkowej, nie uwzględnia dowodów przedłożonych przez odwołującą w postaci prawomocnych postanowień sądu powszechnego z klauzulą wykonalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856), art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 138 § 2 k.p.a. – ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż po wniesieniu podania przez stronę organ podejmuje określone czynności mające na celu zbadanie zachowania terminu do wniesienia podania. Od ustaleń tych zależy bowiem wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) lub decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Organ I instancji takich ustaleń nie poczynił zaś w aktach sprawy przekazanych Kolegium brak nawet postanowienia sądu, z którego wynikałoby, że G.O. jest spadkobierczynią byłych właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem rozgraniczeniowym. Od powyższych ustaleń zależy pierwszy etap postępowania, który rozstrzygnie o wznowieniu bądź odmowie wznowienia postępowania przez organ administracji państwowej, którego właściwość ustalić należy mając na względzie art. 150 § 1 i § 2 k.p.a. Starosta Sz. postanowieniem z dnia [...]r., wydanym na podstawie art. 150 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4, art. 147, art. 148 § 1 i art. 149 § 1 oraz na podstawie art. 65 § 1 w związku z art. 149 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071) wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zatwierdzenia ustalonych w toku postępowania rozgraniczeniowego granic nieruchomości T.M.. Ponadto Starosta Sz. na podstawie powyższego postanowienia przekazał sprawę Burmistrzowi Miasta i Gminy Sz. jako organowi właściwemu do rozpatrzenia sprawy. Burmistrz Miasta i Gminy Sz. decyzją z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 29 ust. 3, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r., Nr 100, poz. 1086) oraz art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1017) po rozpatrzeniu sprawy z wniosku G.O. o wznowienie postępowania stwierdził, iż decyzja rozgraniczeniowa Kierownika Urzędu Rejonowego w Sz. nr [...] z dnia [...]r. została wydana z naruszeniem prawa, wskazując jednakże jako przyczynę nie uchylenia tej decyzji okoliczność, że od dnia jej doręczenia stronom upłynęło 5 lat. W uzasadnieniu decyzji, Burmistrz Miasta i Gminy wskazał, iż rozpatrując sprawę w wyniku wznowienia postępowania ustalił, że nie można uchylić ostatecznej decyzji rozgraniczeniowej Kierownika Urzędu Rejonowego w Sz. nr [...] z dnia [...]r., albowiem w sprawie występują przesłanki określone w art. 146 § 1 K.p.a. zgodnie z którymi uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 kpa nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia tej decyzji upłynęło 5 lat. Przedmiotowa decyzja rozgraniczeniowa została doręczona stronom postępowania w [...] roku, a zatem od dnia jej doręczenia upłynęło 9 lat. G.O. odwołała się od wskazanej wyżej decyzji, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie decyzji rozgraniczeniowej wydanej przez Kierownika Urzędu Rejonowego w Sz. nr [...] z dnia [...]r. Zdaniem odwołującej się - skoro ww. decyzja nigdy nie została jej doręczona, to tym samym termin wskazany w art. 146 § 1 K.p.a. nie rozpoczął biegu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r., działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeks postępowania administracyjnego – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzja oparta została na treści art. 151 § 2 Kpa, zgodnie z którym w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, których mowa w art. 146 Kpa, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu, których jej nie uchylił. G.O. wniosła skargę na wyżej wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu żądając uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., a także orzeczenia co do istoty sprawy poprzez uchylenie decyzji rozgraniczeniowej wydanej przez Kierownika Urzędu Rejonowego w Sz. Nr [...] z dnia [...]r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Granicę postępowania wznowieniowego wyznacza ostateczna decyzja z dnia [...]r. o zatwierdzeniu ustalonych w postępowaniu rozgraniczeniowym granic, wydana przez Kierownika Urzędu Rejonowego w Sz.. Zgodnie z treścią art. 149 Kpa postanowienie o wznowieniu stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania przez właściwy organ co do przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia co do istoty. G.O. składając w dniu [...] roku wniosek o wznowienie postępowania wskazała jako podstawę wznowienia okoliczność wskazaną w art. 145 §1 pkt 4 Kpa. Kolejne pisma procesowe skarżącej składane w toku postępowania administracyjnego, a także skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jako przesłankę wznowienia postępowania wskazywały brak udziału skarżącej w całym ciągu czynności postępowania administracyjnego prowadzonych przez organ administracji publicznej . W uzupełnieniu odwołania z dnia [...] roku skarżąca wskazuje wprawdzie inną niż we wniosku o wznowienie przesłankę z art. 145 § 1pkt 1 Kpa, lecz jednocześnie uzasadnienie tegoż pisma zawiera nadal argumenty dotyczące wyłącznie braku udziału strony w prowadzonym postępowaniu rozgraniczeniowym. Poza sporem pozostaje fakt, iż w dacie wydania decyzji ostatecznej zatwierdzającej ustalone w toku postępowania rozgraniczeniowego granice nieruchomości trwało już postępowanie spadkowe po zmarłym T.S.. Już w dniu [...] roku na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Sz. (Sygn. [...]) G.O. wraz z bratem L.S. oraz matką M.S. nabyli spadek po T.S., który w dacie wydania decyzji rozgraniczeniowej figurował w księdze wieczystej jako właściciel działki o nr [...]. Następnie, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Sz. z dnia [...] roku (Sygn [...]) spadek po M.S. nabyła w całości G.O. i ostatecznie na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Sz. ( Sygn. [...]) z dnia [...] roku o dziale spadku, działkę o nr [...] przyznano na wyłączną własność G.O.. Rację ma więc skarżąca, iż została ona pozbawiona obrony praw w postępowaniu administracyjnym, a sam brak udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi powód dostateczny do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W tym zakresie organ rozpatrujący sprawę przyznał racje skarżącej , stwierdzając w zaskarżonej decyzji , w oparciu o treść art. 151 §2 w zw z art. 146 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z roku 2003 Nr 130 poz 1188 ), iż wydana ona została z naruszeniem prawa. Zaistniała przesłanka wznowienia w postaci faktu nie brania udziału przez stronę w postępowaniu, lecz jednocześnie wystąpiła przesłanka negatywna z art. 146 Kpa polegająca na upływie terminu dopuszczającego uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej. Jak wykazało postępowanie dowodowe, a fakt ten nie był przez strony kwestionowany G.O. wniosek o wznowienie postępowania złożyła w dniu [...] roku. Decyzja rozgraniczeniowa z dnia [...] roku doręczona została stronom postępowania w dniach od [...] do [...] roku. Do akt dołączono czytelne odpisy zwrotnych poświadczeń odbioru oraz przedmiotowej decyzji , która uprawomocniła się w dniu [...] roku. Upływ pięcioletniego terminu wskazanego w treści art. 146 § 1 Kpa biegnie od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie ( Wyrok NSA - OZ w Gdańsku z dnia 28 grudnia 1996 roku-sygn. II SA /Gd 766/96, niepublik.).Tym samym nie podlega kwestii, iż pomimo stwierdzonej w wyniku postępowania wznowieniowego wadliwości formalnej decyzji, nie może zostać ona uchylona z uwagi na upływ terminu pięcioletniego wskazanego w art 146 § 1 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G.O. podaje, iż skoro decyzja z dnia [...] roku nie została jej doręczona to nie biegnie termin wskazany w art. 146 § 1 Kpa. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, gdyż przepis ten stanowi jednoznacznie, iż upływ wskazanego terminu jest przesłanką negatywną uchylenia decyzji administracyjnej, bez względu na okoliczności i czas, w którym strona dowiedziała się o wydaniu decyzji ostatecznej. Takie rozwiązanie ustawowe jest wyrazem dążenia do zapewnienia stabilności stosunków prawnych ukształtowanych decyzją administracyjną, ich nienaruszalności, gdy przetrwały już pewien czas, jest zatem wyrazem kompromisu pomiędzy zasadą praworządności a zasadą trwałości decyzji administracyjnej, na rzecz zasady trwałości decyzji administracyjnej ( Komentarz do Kpa- B.Adamiak, J. Borkowski). W tym miejscu dodać należy, iż wprawdzie wydana decyzja nie eliminuje decyzji dotychczasowej, lecz stanowi podstawę do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym na drodze sądowej przed sądem powszechnym. Nie znajdują też uzasadnienia argumenty skarżącej ,iż jej brat L.S. był osobą, do której skierowano decyzję, nie będąc jednocześnie stroną postępowania rozgraniczeniowego. Otóż skarżąca sama przyznała, a także wynika to z akt sprawy iż w czasie trwania postępowania rozgraniczeniowego, jak i w dacie wydania decyzji ostatecznej przedmiotowa działka wchodziła w skład masy spadkowej, której spadkobiercami byli skarżąca i jej brat. Pomimo więc ewidentnego pominięcia jej jako strony postępowania, jej brat miał także interes prawny w prowadzonym postępowaniu. Rację natomiast należy przyznać skarżącej, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji winna zawierać wszelkie wymogi wskazane w treści artykułu 107 § 3 Kpa. Zdaniem Sądu zaskarżone decyzje zawierają niepełne uzasadnienie, bez wskazania znaczenia poszczególnych faktów w odniesieniu do konkretnej normy prawnej. W szczególności organy nie wskazały , czy decyzja ostateczna została doręczona, czy ogłoszona, komu i w jakim dniu, nie wskazał też, czy decyzja ostateczna pomimo wadliwości formalnej w całości pozbawiona była wadliwości materialnej. Niemniej pozostałą część uzasadnienia zawiera wystarczającą i adekwatną do rozstrzygnięcia sprawy argumentację, a w świetle art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenie decyzji nie jest dopuszczalne , gdy ponowna decyzja byłaby taka sama co do wyniku sprawy w rozumieniu art. 146 § 1 Kpa. Tylko bowiem naruszenie przepisów postępowania administracyjnego , jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Uwzględniając powyższe oraz całość zebranego materiału Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku ( Dz . U Nr 153, poz 1270 ze zmianami) – o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi. M. Ławniczak M. Kwiecińska B. Sokołowska