III SA/Po 847/12

Dnia 2 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] czerwca 2012 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi Cz. D. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia [...] listopada 2011r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98 poz. 1071, ze zm.) – dalej zwaną k.p.a. w związku z § 16 oraz § 19b ust. 4 i § 11 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.Nr 109, poz. 750 ze zm.) – dalej zwanego rozporządzeniem oraz § 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2009r. w sprawie podziału środków PROW na lata 2007-2013 (Dz.U.Nr 48 poz. 388 ze zm.) odmówił M. G. przyznania renty strukturalnej. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że M. G. w dniu [...] września 2010r. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Wniosek ten został zweryfikowany, określono zapotrzebowanie na środki dla wniosku i przyznano punkty na podstawie kryteriów określonych w § 19 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007r. cytowanego wyżej. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., doręczonym stronie 27 grudnia 2010r. stwierdził spełnienie niezbędnych warunków do uzyskania renty strukturalnej. W pouczeniu do niniejszego postanowienia zawarto informację odnośnie dziesięciomiesięcznego terminu na przekazanie gospodarstwa rolnego, zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej i złożenia w Biurze Powiatowym ARiMR dokumentów potwierdzających dokonanie powyższych czynności. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011r., doręczonym w dniu 25 sierpnia 2011r. skierowanym do strony organ pierwszej instancji przekazał informację, że termin na przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności mija [...] września 2011r. i że jest to termin materialno-prawny, a więc niepodlegający przywróceniu w przypadku jego uchybienia. Organ wyjaśnił, że z uwagi na upływ terminu 9 miesięcy od dnia otrzymania przez wnioskodawcę postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej, ze względu na niezłożenie przez niego dokumentów świadczących o przekazaniu gospodarstwa rolnego oraz o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej odmówił przyznania renty strukturalnej. W odwołaniu od powyższej decyzji M. G. podniósł, że "programy dotyczące rozwiązań w sektorze rolniczym są niespójne i niezgodne czasowo, jako, że otrzymałem obietnicę, że syn mój P. G. uzyska prawo do przejęcia gospodarstwa jako następca, co gwarantuje też Konstytucja RP". Decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008r. Nr 98 poz. 634 ze zm.) oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007r. Nr 64 poz. 427 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i podzielając ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji wskazał, że w myśl § 6 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia warunek przekazania gospodarstwa uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonki, jak również przedmiotem ich współwłasności. Odwołując się do treści § 19 b ust. 4 rozporządzenia Dyrektor ocenił, że organ I instancji zasadnie przyjął, że wnioskodawca nie spełnił wszystkich warunków do otrzymania renty strukturalnej, gdyż w terminie 9 miesięcy od otrzymania postanowienia nie wykonał obowiązków – przekazania gospodarstwa, zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej i przedłożenia dowodów potwierdzających te okoliczności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. M. G. podniósł, że uchybienie terminu zaistniało bez jego winy, jako że przeciągnięcie w czasie odbyło się poza wpływem składającego skargę. W jego ocenie istotnym aspektem jest to, że dla Agencji przywrócenie terminu nie wywołuje ujemnych skutków. Wyjaśnił, że zwrócił się do Agencji z zapytaniem czy gospodarstwo rolne może przekazać synowi P. G., na co otrzymał odpowiedź pozytywną. Przekazanie gospodarstwa nie nastąpiło w terminie ze względu na opóźnienie w wydaniu decyzji przez urzędników. W opinii strony stosowanie terminów zawitych godzi w zasadę sprawiedliwości i równości wobec prawa. Tryb przyznawania rent strukturalnych jest zbyt sformalizowany, co zdaniem strony czyni niepotrzebne komplikacje, jest nieczytelny dla przeciętnego obywatela. Zdaniem skarżącego spełnił on wszystkie warunki do uzyskania renty strukturalnej. Podniósł, że decyzja organu drugiej instancji jest nieważna, gdyż została wydana z naruszeniem trzymiesięcznego terminu zawitego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153 poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie w/w ustaw Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] listopada 2011r. odpowiadają prawu. Materialnoprawną podstawą decyzji organów administracji w rozpatrywanej sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.Nr 109 poz. 750 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.Nr 64 poz. 427). Przepisy powołanego rozporządzenia określają nie tylko przesłanki przyznania renty strukturalnej, ale też warunki i tryb postępowania w tych sprawach. Odnośnie trybu postępowania w sprawach o przyznanie renty strukturalnej, zauważyć należy, że zgodnie z § 3 rozporządzenia, renty strukturalne są przyznawane w danym województwie według kolejności ustalonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przy zastosowaniu kryteriów wyboru wniosków o przyznanie renty strukturalnej, o których mowa w § 19 ust. 5-8 i § 19 a ust. 1-6. Prezes Agencji w terminie 7 dni od dnia otrzymania informacji od dyrektora oddziału regionalnego Agencji o kolejności przysługiwania rent strukturalnych w sposób określony w § 19 a ust. 1 – 6 rozporządzenia, podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej, administrowanej przez Agencję, informację o kolejności wnioskodawców, którym będzie przysługiwała renta w poszczególnych województwach, która zawiera imiona i nazwiska wnioskodawców (§ 19 a ust. 8 rozporządzenia). Z kolei w terminie 20 dni od podania tej informacji (jeżeli wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-4 5 § 11 oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonych w § 4 pkt 5, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem albo właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika) kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu warunków (§ 19 b ust. 1 rozporządzenia). W dalszej kolejności wnioskodawca, stosownie do § 19 b ust. 4 rozporządzenia, w terminie 9 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia powinien przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej oraz przedłożyć do biura powiatowego Agencji dowody potwierdzające przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, w przypadku przejęcia gospodarstwa przez następcę również kopię planu rozwoju gospodarstwa, o którym mowa w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. g). Przesłanki przyznania renty strukturalnej określa § 4 rozporządzenia, zgodnie z którym rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zwanym dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: 1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. 2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym" 3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną: a) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu b) nie posiadał zaległości w opłaceniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników; 4) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 5) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6 ha a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim i świętokrzyskim – co najmniej 3 ha; w przypadku gospodarstw rolnych położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za województwo, w którym jest położone gospodarstwo rolne, uznaje się województwo, w którym jest położona większa część użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa 6) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, mając na uwadze wskazane przepisy zdaniem Sądu zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z § 4 oraz § 19 b ust. 4 rozporządzenia. Skarżący jako wnioskodawca otrzymał postanowienie kierownika biura powiatowego określone § 19 b ust. 1 rozporządzenia o spełnieniu warunków do otrzymania renty strukturalnej. Bezsporne jest to, że postanowienie zostało doręczone w dniu [...] grudnia 2010r., a więc terminem wynikającym z § 19 b ust. 4 rozporządzenia upływał 27 września 2011r. W treści tego postanowienia zawarto pouczenie, z którego wynikały dla skarżącego jako osoby ubiegającej się o rentę strukturalną warunki i obowiązki do spełnienia. W szczególności w pkt 2 pouczenia zawarto informację o 9-miesięcznym terminie biegnącym od dnia doręczenia postanowienia na przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej i do złożenia w tym zakresie dokumentacji potwierdzającej przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Następnie do skarżącego zostało wystosowane pismo informujące o upływającym terminie do przekazania gospodarstwa, oraz z pouczeniem, że termin 9 miesięcy jest terminem materialnoprawnym i niewykonanie w tym terminie obowiązku dostarczenia dokumentów będzie skutkowało wydaniem decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej. Wobec nie przekazania gospodarstwa rolnego, nie zaprzestanie działalności rolniczej i nie przedstawienie wymaganych dokumentów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej zasadnym było wydanie decyzji o odmowie przyznania skarżącemu renty strukturalnej. Prawidłowo organy przyjęły, że termin 9 miesięcy przewidziany na dokonanie wyżej opisanych czynności wynikający z ust. 4 § 19 b rozporządzenia jest terminem materialno-prawnym. Przepis § 19 b ust. 4 rozporządzenia nie ustanawia co prawda odrębnej przesłanki przekazania gospodarstwa rolnego, ale wskazuje, że przekazanie gospodarstwa rolnego, zaprzestanie działalności rolniczej powinno mieć związek z ubieganiem się o rentę strukturalną, a więc jest to termin do wykonania obowiązków o charakterze materialnym, wskazanych w pkt 5 i 6 § 4 rozporządzenia jako warunków do spełnienia dla uzyskania renty strukturalnej. Dokonana przez skarżącego korekta wniosku, przyjęta przez organ skutkowała jedynie po stronie organu oceną wykonania obowiązków przekazania gospodarstwa na rzecz osoby wskazanej w korekcie. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozstrzygając o kosztach postępowania miał na uwadze art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 19 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.Nr 103 poz. 1348 ze zm.).