III SA/Po 856/17

PostanowienieWSA w Poznaniu2018-11-07

Skład orzekający: Małgorzata Górecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która nie posiada rachunku bankowego, można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych), mimo że jej statut przewiduje możliwość pozyskiwania środków z różnych źródeł, w tym składek członkowskich?
Ratio decidendi
Osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej nie można przyznać prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy sama pozbawia się możliwości pozyskiwania środków z posiadanych źródeł przychodu, np. poprzez brak posiadania rachunku bankowego, na który powinny być wpłacane składki członkowskie. Brak aktywnego działania w celu zdobycia środków na pokrycie kosztów postępowania uniemożliwia przyznanie prawa pomocy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku X o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) w postępowaniu ze skargi Y na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Wcześniej sąd odmówił dopuszczenia X do udziału w sprawie jako uczestnika. Wniosek o prawo pomocy złożony na urzędowym formularzu został przez starszego referendarza sądowego odmówiony, ponieważ strona nie wykazała wystarczających starań w celu zdobycia środków na pokrycie kosztów, w szczególności nie posiadała rachunku bankowego, na który powinny wpływać składki członkowskie.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 20 września 2018 r. odmawiające przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 7 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku X o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Y na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadne postanawia : utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 20 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 29 marca 2018 roku (k. [...] akt sądowych), odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika X. W zażaleniu od powyższego orzeczenia [...] zażądało zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony na urzędowym formularzu i z tego względu pozostawiono go bez rozpoznania (k. [...] akt sądowych). Przy sprzeciwie, [...] złożyło, na urzędowym formularzu, kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (wniosek z dnia [...] roku, k. [...] akt sądowych). W uzasadnieniu sprzeciwu wyjaśniono, że kolejny wniosek o prawo pomocy złożony został z uwagi na brak rozpoznania zażalenia od postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu ponowionego wniosku wskazano, że działalność [...] jest finansowana wyłącznie ze składek członkowskich. [...]nie posiada majątku, nie ma dochodów, nie korzysta z dotacji i nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie wskazano rachunku bankowego [...]. Zarządzeniem z dnia [...] r. starszy referendarz sądowy wezwał [...] do uzupełnienia oświadczenia majątkowego pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o zgromadzony dotychczas materiał dowodowy. Postanowieniem z dnia 20 września 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił [...]przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie strona wniosła m. in. o rozpoznanie wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył, co następuje : Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. 2018, poz. 1302), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej winna wykazać w postępowaniu prowadzonym z wniosku o prawo pomocy, że podejmowała starania o zdobycie środków na poniesienie kosztów sądowych. Z dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania wynika, że[...] nie podejmuje aktywności w tym zakresie. Źródłem finansowania działalności X są składki członkowskie, dotacje, dochody z własnej działalności gospodarczej, dochody z ofiarności publicznej, darowizny od osób prawnych i fizycznych (§[...] statutu [...]). [...] liczy [...] członków. Obowiązkiem członków jest opłacanie składek członkowskich (§[...] statutu [...]). Jednak realizacja tego obowiązku członkowskiego jest niemożliwa, gdyż środki pieniężne niezależnie od ich pochodzenia wpłacać należy wyłącznie na konto bankowe (§[...] statutu [...]), a [...] nie posiada rachunku bankowego (oświadczenie majątkowe i wyjaśnienia k. [...] akt sądowych). Uznać należy wobec tego, że prawo pomocy nie może zostać przyznane stronie, która pozbawia się możliwości osiągania dochodu z posiadanych źródeł przychodu. Podkreślić przy tym należy, że wpis od zażalenia to [...] zł. [...] wniosło w sprzeciwie o rozpoznanie wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu, jednak podkreślić należy, że [...]złożyło na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (wniosek z dnia [...] roku, k. [...] akt sądowych) , tak więc sprzeciw może dotyczyć jedynie rozstrzygnięcia referendarza sądowego i tylko w tym zakresie Sąd dokonuje kontroli tego rozstrzygnięcia. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło