III SA/Po 857/11

Dnia 28 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 sierpnia 2011 roku nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...],-zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Zawiadomieniami z dnia 20 czerwca 2007 r. nr NE/7221-1/EN/07 i NE/7221 -3/EN/07 Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia nieruchomości KW [...] i KW [...] stanowiących własność Z. P., wszczynając tym samym wobec niego egzekucję administracyjną. Pismem z dnia 5 stycznia 2011 r. organ egzekucyjny zawiadomił zobowiązanego o terminie opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, wyznaczonym na dzień 26 stycznia 2011 r. W dniu 26 stycznia 2011 r. ukończony został opis i oszacowanie wartości nieruchomości poprzez sporządzenie przez organ egzekucyjny trzech protokołów opisu i oszacowania wartości nieruchomości (jeden dla nieruchomości KW [...] i dwa dla nieruchomości KW [...] - oddzielnie dla każdej z dwóch działek składających się na nieruchomość). Protokoły zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 4 lutego 2011 r. wraz z pismem z dnia 1 lutego 2011 r. (k. 264), w którym pouczono, iż zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości mogą być wnoszone w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania. W omawianym piśmie organ dodatkowo stwierdził, że ponieważ czynność opisu i oszacowania miała miejsce w dniu 26 stycznia 2011 r., termin do wniesienia zarzutów ostatecznie upływa w dniu 10 lutego 2011 r. Pismem z dnia 9 lutego 2011 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 10 lutego 2011 r., Z. P. zgłosił zarzuty do opisu i oszacowania wartości obydwu nieruchomości. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2011 r. nr [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, po merytorycznym rozpatrzeniu zarzutów, odmówił ich uwzględnienia. Pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 21.06.2011) Z. P. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uwzględnienie zarzutów lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2011 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 18 i art. 110 u § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w całości i oddalił zarzuty z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia organ powołał treść art. 110u § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Wskazał ponadto, że stosownie do art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Przenosząc powyższe regulacje na grunt rozpatrywanej sprawy organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego ukończył opis i oszacowanie wartości nieruchomości będących przedmiotem postępowania egzekucyjnego w dniu 26 stycznia 2011 r., bowiem w tym dniu zostały sporządzone i podpisane trzy protokoły z przedmiotowych czynności. Z akt sprawy wynika, że zobowiązany prawidłowo został zawiadomiony o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości (w czynnościach nie uczestniczył), a protokoły z opisu i oszacowania zostały mu doręczone w dniu 4 lutego 2011 r. Zarówno zawiadomienie o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, jak i protokoły opisu i oszacowania wartości nieruchomości zawierały prawidłowe pouczenia o prawie i terminie do złożenia zarzutów. Biorąc pod uwagę powyższe, organ ustalił, że w niniejszej sprawie 14-dniowy termin do złożenia zarzutów, liczony zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a., upłynął z dniem 9 lutego 2011 r. Zobowiązany wniósł zarzuty w dniu 10 lutego 2011 r. (w tym dniu nadał zarzuty w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego), a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Organ odwoławczy zauważył, że zobowiązany nie wnosił o przywrócenie terminu. Pomimo to organ egzekucyjny rozpatrzył zarzuty merytorycznie, wydając w tym zakresie postanowienie z dnia 13 czerwca 2011 r. uznające zarzuty za bezzasadne, czym naruszył art. 110 u § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że terminowość zgłoszenia zarzutów powinna podlegać badaniu i ocenie organu egzekucyjnego w pierwszej kolejności, a skutkiem stwierdzenia, że terminowi uchybiono, powinno być wydanie postanowienia o odmowie uwzględnienia zarzutów w oparciu o tę właśnie przesłankę, bez merytorycznego badania zasadności zarzutów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. P. wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzucając naruszenie prawa tj. art. 8 i art. 9 k.p.a. Zobowiązany podniósł, że pismem z dnia 1 lutego 2011 r. stanowiącym pismo przewodnie do przesłanego mu protokołu opisu i oszacowania nieruchomości Naczelnik Urzędu Skarbowego pouczył go, że termin na wniesienie zarzutów do tych czynności upływa w dniu 10 lutego 2011 r. W ocenie skarżącego niesłusznie zatem organ odwoławczy zarzuca mu uchybienie terminu do wniesienie zarzutów, albowiem jeżeli ono faktycznie nastąpiło, to na skutek błędnego pouczenia w tym zakresie przez organ I instancji. Dlatego też nie może on z tego powodu ponosić negatywnych konsekwencji, skoro działał zgodnie z udzielonym mu pouczeniem. Na potwierdzenie powyższego zobowiązany powołał się na zasady postępowania administracyjnego tj. prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej oraz zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie Organ przyznał, iż faktycznie w piśmie z dnia 1 lutego 2011 r. wskazano, że termin wniesienia zarzutów upływa w dniu 10 lutego 2011 r. Jednaka zaznaczył, iż w doręczonym skarżącemu – zawiadomieniu z dnia 5 stycznia 2011 r. o terminie opisu i oszacowania nieruchomości oraz w protokołach opisu i oszacowania nieruchomości, zawarto prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia zarzutów. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na art. 112 k.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Wskazał przy tym na stanowisko prezentowane w orzecznictwie, iż zasada wyrażona w art. 112 k.p.a. ma faktycznie szerszy zasięg i odnosi się do różnych sytuacji prawnych strony. Organ zaznaczył jednak, że strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, stąd niedopuszczalne było rozpoznanie zarzutów wniesionych po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 110 u § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 8, art.9 i art. 112 kpa., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istota sporu sprowadza się do oceny zachowania przez skarżącego Z. P. terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zgodnie z art. 110u § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Przy czym, początek 14-dniowego terminu do wniesienia zarzutów liczony jest odmiennie aniżeli w odniesieniu do pozostałych czynności organu egzekucyjnego. Termin ten biegnie od dnia ukończenia opisu i oszacowania, przez który należy rozumieć sporządzenie i podpisanie protokołu z tej czynności (W. Grześkiewicz, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Lex 2010). Dodatkowo przy obliczaniu terminów, stosownie do art. 18 powołanej ustawy, znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Z kolei w § 5 powołanego przepisu ustawodawca wskazał zdarzenia mające wpływ na zachowanie terminu, stwierdzając w pkt 5, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. W niniejszej sprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. ukończony został opis i oszacowanie wartości nieruchomości , co zostało stwierdzone sporządzonymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego protokołami opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Poza sporem pozostaje okoliczność, że protokoły zostały doręczone skarżącemu w dniu 4 lutego 2011 r. W treści protokołów zawarto informacje o możliwości wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W piśmie przewodnim z dnia 1 lutego 2011 r. przesłanym wraz z protokołami, również zawarto pouczenie o możliwości wniesienie zarzutów do opisu i oszacowania w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania, wskazując jednocześnie, że termin do ich wniesienia ostatecznie upływa w dniu 10 lutego 2011 r. Bezsporne jest również, że pismem z dnia 9 lutego 2011 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 10 lutego 2011 r., zobowiązany złożył zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Rozstrzygając o istocie sporu należy wskazać na art. 112 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Słusznie organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę powołując się na stanowisko przyjęte w orzecznictwie zauważył, iż zasada wyrażona w art. 112 k.p.a. ma faktycznie szerszy zasięg i odnosi się do różnych sytuacji prawnych strony, co wynika z ogólnych zasad postępowania, w tym ze sformułowanej w art. 9 k.p.a. zasady udzielania stronom informacji. Stąd też, art. 112 kpa ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Nie ma jednak racji organ odwoławczy, że błędne pouczenie będzie stanowiło uzasadnienie przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, jeżeli strona zechce z tej możliwości skorzystać i złoży wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Ochrona interesów strony, zagwarantowana w artykule 112 k.p.a., polega na tym, że jeżeli strona, która wniesie środek zaskarżenia po upływie prawem przewidzianego terminu do dokonania danej czynności, jednakże z zachowaniem terminu podanego w pouczeniu przez organ pierwszej instancji, to wówczas należy przyjmować, że wniosła ona ten środek w terminie i w związku z tym nie ma też konieczności przywracania terminu do dokonania uchybionej czynności (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 452-453; A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 694, oraz wyrok NSA z dnia 20 lipca 2010r., syg. akt I OSK 840/10 )). W rozpatrywanej sprawie, co zarzucił skarżący, uchybienie terminu do wniesienia zarzutów nastąpiło na skutek błędnego pouczenia zawartego w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 1 lutego 2011r., wraz z którym doręczono skarżącemu wskazane wyżej protokoły, w którym wyraźnie wskazano, że termin do wniesienia zarzutów ostatecznie upływa w dniu 10 lutego 2011 r. Ma rację organ odwoławczy, że zarówno zawiadomienie o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, jak i protokoły opisu i oszacowania wartości nieruchomości zawierały prawidłowe pouczenie o prawie i terminie do złożenia zarzutów. Jednak wskazanie skarżącemu konkretnego dnia, w którym upływa ostatecznie termin do wniesienia zarzutów, szczególnie w sprawach, gdzie sposób liczenia takiego terminu jest skomplikowany, niewątpliwie wprowadziło skarżącego w błąd, co dostatecznie uzasadnia przyjęcie, że wniesione w dniu wskazanym przez organ, tj. w dniu 10 lutego 2011r. zarzuty, zostały wniesione w terminie. Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy uwzględni poczynione wyżej rozważania, przyjmując że zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości zostały wniesione w terminie, dokona merytorycznej kontroli zaskarżonego postanowienia organu I instancji z dnia 13 czerwca 2011 r. nr [...] Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.