III SA/Po 858/09

Dnia 21 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Szymon Widłak ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych o d d a l a s k a r g ę /-/Sz. Widłak /-/B. Koś /-/M. Kosewska Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rogoźnie decyzją nr [...] wydaną na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ), art. 53 i art. 71a rozporządzenia Komisji WE Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady WE Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141, str. 18) w zw. z § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. Nr 44, poz. 265 ze zm. ) oraz art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345, str. 1) i art. 104 kpa – odmówił J.G. przyznania jednolitej płatności obszarowej za 2008 rok i nałożył sankcję w wysokości 1085,79 zł, która będzie potrącana z płatności z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku, w którym stwierdzono niezgodności oraz odmówił mu przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych za 2008 rok, nakładając sankcję w wysokości 861,82 zł, która będzie potrącana z płatności z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku, w którym stwierdzono niezgodności. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu J.G. złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. W toku postępowania ustalono, iż zadeklarowana przez wnioskodawcę działka nr [...], obręb Ludomy, gmina Ryczywół o powierzchni całkowitej 3,45 ha i powierzchni gruntów rolnych – 3,20 ha nie widnieje w ewidencji gruntów i budynków. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień w tym zakresie, wnioskodawca podał, że działka nr [...] istnieje nadal w ewidencji gruntów, z czego teren zabudowany stanowi powierzchnia 2700 m2, a pozostałą część stanowi grunt orny. Jednocześnie załączył pismo z dnia 7 grudnia 2004 r. informujące o przeprowadzeniu okazania granic działki nr [...]/2 i [...]/1 z działkami sąsiednimi, z którego wynika, że już w grudniu 2004 r. działka ewidencyjna nr [...] była podzielona na działki nr [...]/1 i [...]/2. W związku z tym, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił istnienia działki nr [...] aktualnymi dokumentami, błąd odnośnie zadeklarowanej działki nr [...] został uznany przez organ jako świadome i zamierzone działanie wnioskodawcy. Powierzchnia działek zadeklarowana we wniosku i kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 11 ha, a powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła 7,80 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli wynosi 41,03 %, wobec czego odmówiono jednolitej płatności obszarowej i nałożono sankcje finansowe na podstawie art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. UE L nr 345 z 20.11.2004r., str. 1 ze zm. ). Z kolei powierzchnia działek zadeklarowana we wniosku i kwalifikowana do uzupełniającej płatności obszarowej wynosiła 8,49 ha, a powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej – 5,29 ha. Ze względu wyliczoną procentową różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną, która wynosi 60,49 %, odmówiono również uzupełniającej płatności obszarowej i nałożono sankcje finansowe w oparciu o art. 53 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE nr L 141 z 30.04.2004r., str. 18 ze zm. ). Po rozpatrzeniu odwołania J.G. od powyższej decyzji Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i ocenę prawną. Organ odwoławczy podkreślił, że J.G. od 2005 roku we wnioskach o przyznanie płatności do gruntów rolnych deklaruje nieistniejącą już działkę ewidencyjną nr [...]. Z włączonego do akt sprawy pisma Kierownika Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Obornikach z dnia 11 czerwca 2008 r. wynika, że działka nr [...] w [...] nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków, została podzielona na działki [...]/1 i [...]/2 na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Wągrowcu z dnia 28 kwietnia 1998 r., sygn. akt I Ns 15/97; operat z podziału przyjęto do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [..] r. i tego dnia wprowadzono zmianę w bazie ewidencji gruntów i budynków. Z dołączonych do pisma wypisów z rejestru gruntów wynika, że współwłaścicielem działki ewidencyjnej nr [...]/1 o powierzchni 0,27 ha jest J. G., a właścicielem działki ewidencyjnej nr [...]/2 o powierzchni 3,18 ha jest A.S.. Natomiast J. G. pomimo trzykrotnego wezwania (z dnia 25 marca 2009 r., 21 maja 2009 r. i 15 czerwca 2009 r.) do przedstawienia dowodów potwierdzających użytkowanie działki rolnej B i B1 położonych na dawnej działce nr [...], nie wykazał, że jest faktycznym użytkownikiem tych działek w 2008 roku. Organ odwoławczy zaakcentował, że już w 2005 r. J.G. został po raz pierwszy poinformowany o nieprawidłowościach w deklaracji działki ewidencyjnej nr [...], co oznacza, że w 2008 r. producent rolny świadomie zadeklarował nieistniejąca działkę. Wniosek o płatności za rok 2008 był więc nieprawidłowy pod względem faktycznym w dniu jego złożenia, a wnioskodawca nie wykazał, że nie jest winny nieprawidłowości, wobec czego organ nie znalazł podstaw do zastosowania wyjątku od stosowania obniżek i wyłączeń przewidzianego w art. 68 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu powołał się na oznaczenie działki nr [...] m.in. w wypisie z rejestru gruntów z dnia 20 lutego 1998 r. Ponadto, powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego w Wągrowcu z dnia 28 kwietnia 1998 r., sygn. akt I Ns 15/97, z którego wynika oznaczenie działek [...]/1 i [...]/2 podniósł, że powinien zostać zwolniony z nałożonych sankcji, gdyż nie ponosi winy za powstanie uchybień w oznaczeniach. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143 b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003. Natomiast stosownie do art. 7 ust. 2 powyższej ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw (chmielu, roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin) położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Przesłanką warunkującą uzyskanie powyższych płatności jest wobec tego posiadanie ( użytkowanie ) danego gruntu rolnego, a nie bycie jego właścicielem. Posiadanie jest przy tym stanem faktycznym a nie prawnym, wobec czego wnioskodawca winien skutecznie udowodnić nie prawo własności do danej nieruchomości, a fakt władania nią, nawet w przypadku tzw. bezumownego korzystania z gruntu. Należy także podkreślić, że w postępowaniu administracyjnym wszczynanym na wniosek strony o przyznanie płatności decyzja wydawana jest w oparciu o deklaracje faktycznych powierzchni przez nią użytkowanych. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w trakcie kontroli spowodować może nie tylko odmowę przyznania płatności, lecz również konieczność zastosowania określonych sankcji finansowych. W niniejszej sprawie J.G. złożył wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej, deklarując do płatności m.in. działkę nr [...] położoną w obrębie [...] o powierzchni całkowitej 3,45 ha i powierzchni gruntów rolnych na działce – 3,20 ha. W toku prowadzonego postępowania organ stwierdził jednak nieprawidłowości w odniesieniu do tej działki polegające na braku owej działki w ewidencji gruntów. Z prawidłowo poczynionych i niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń organu wynika, że działka nr [...] w obrębie [...] została podzielona na działki [...]/1 i [...]/2 na podstawie postanowienia Sądu [...]. Operat z podziału przyjęto do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] r. i w tym dniu wprowadzono zmianę w bazie ewidencji gruntów i budynków (zob. pismo Kierownika Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z dnia 11 czerwca 2008 r. – k. 11 akt adm.). Współwłaścicielami działki ewidencyjnej nr [...]/1 o powierzchni 0,27 ha są J.G. R.G., a właścicielem działki ewidencyjnej nr [...]/2 o powierzchni 3,18 ha jest A.S., co wynika z wypisu z rejestru gruntów według stanu na dzień 10 czerwca 2008 r. (zob. k. 12 i 13 akt adm.). Pomimo tego skarżący domagał się przyznania płatności także do działki nr [...], powołując się na nieaktualne w chwili składania wniosku wypisy z ewidencji gruntów oraz odpisy KW i nie dokonał korekty wniosku w tym zakresie nawet po stwierdzeniu nieprawidłowości przez organ, co uprawnia przyjęcie, że błędne zadeklarowanie działki nr [...] we wniosku o płatności było świadome i zamierzone przez skarżącego. Jednocześnie skarżący nie wykazał, że faktycznie użytkuje grunty rolne na dawnej działce [...], pomimo trzykrotnego wezwania organu odwoławczego w tym zakresie. Powyższe musiało zatem skutkować wykluczeniem – jak wykazano – nieistniejącej działki nr [...] z płatności do gruntów rolnych. Ponieważ – jak wykazano powyżej, różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a obszarem zatwierdzonym wynikała z nieprawidłowości popełnionych przez skarżącego umyślnie (celowo), a jednocześnie przekraczała ona 20 % obszaru stwierdzonego, organy administracji obu instancji zasadnie odmówiły przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej, nakładając przy tym sankcje finansowe na podstawie art. 138 ust. 2 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. oraz art. 53 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Wyjątki od stosowania obniżek i wyłączeń zawarte są w art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym organ nie stosuje sankcji, gdy dany rolnik dostarczył informacje zgodne z faktami lub może udowodnić, że wina nie leży po jego stronie. Inna okolicznością zwalniającą od zastosowania sankcji jest powiadomienie przez rolnika o nieprawidłowościach we wniosku – przed powiadomieniem go o zamiarze przeprowadzenia kontroli oraz przed poinformowaniem go o wcześniej wykrytych we wniosku nieprawidłowościach. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania powyższego zwolnienia od nałożenia sankcji finansowych. Wniosek nie był bowiem prawidłowy pod względem faktycznym i skarżący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych. Sporna działka nr [...] nie istniała bowiem w chwili składania przez skarżącego wniosku o płatności. Okoliczność ta była skarżącemu znana, gdyż sam powoływał się zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i sądowego na dokumenty, w tym w szczególności postanowienie Sądu Rejonowego w Wągrowcu z dnia 28 kwietnia 1998 r. czy pismo geodety z dnia 7 grudnia 2004 r., z których wynikał podział przedmiotowej działki. Ponadto – jak wskazał organ odwoławczy, już we wcześniejszych latach, począwszy od 2005 r. skarżący był informowany przez organ o nieprawidłowościach dotyczących działki nr [...], którą skarżący deklarował do płatności. Jednocześnie – jak wynika ze zgromadzonego materiału, skarżący jest jedynie współwłaścicielem jednej z działek wyłonionych w wyniku podziału dawnej działki nr [...], a przy tym nie wykazał faktycznego użytkowania gruntów znajdujących się na dawnej działce nr [...]. W tym kontekście nie ulega wątpliwości, że podanie przez skarżącego nieprawidłowych danych dotyczących działki nr [...] we wniosku o płatności było świadome i zawinione przez skarżącego. Ponadto skarżący nie informował organu - przed poinformowaniem go przez organ o stwierdzonych nieprawidłowościach - o nieprawidłowościach we wniosku w tym zakresie i nie dokonał zmiany wniosku w odniesieniu do spornej działki, co również wyłącza możliwość odstąpienia od zastosowania sankcji. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). /-/S. Widłak /-/B. Koś /-/M. Kosewska T.M.d