III SA/Po 859/17

Dnia 27 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę Uzasadnienie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 z późn. zm.); dalej: u.s.u.s. odmówił X umorzenia należności z tytułu: - składek na ubezpieczenie społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne oraz na FPiFGŚP z odsetkami i kosztami upomnienia w części finansowanej przez płatnika - należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą tj. na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy, z odsetkami i kosztami upomnienia W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...]r., uchylił decyzję z dnia [...] r. - w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika i orzekł o odmowie umorzenia tych należności, wskazując inne okresy i inną wysokość należnego zobowiązania - w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i orzekł o odmowie umorzenia tych należności, wskazując inne okresy i inną wysokość należnego zobowiązania. Organ wyjaśnił, że nie ma przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia, albowiem jest prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne i nie stwierdzono jego bezskuteczności z uwagi na brak składników majątkowych należących do zobowiązanego. Nie ma ponadto przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zobowiązany ma [...] lat, prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną , która według oświadczenia, osiąga dochód w kwocie [...] zł netto. Mają oni na utrzymaniu [...]dzieci ([...] lat ). Stałe wydatki ponoszone w gospodarstwie domowym z tytułu miesięcznych opłat strona oszacowała na kwotę [...] zł , koszty związane z zakupem leków [...] zł.. Organ ustalił również, że X posiada zobowiązania podatkowe w kwocie [...] zł, które spłaca w miesięcznych ratach po [...] zł. W toku postępowania zobowiązany oświadczył, że posiada samochód osobowy [...] z [...]r., komputer o wartości [...]zł. Uwzględniając przedstawione przez zobowiązanego dane, organ ustalił, że łączny dochód rodziny kształtuje się na poziomie ok. [...] zł, na który składa się zysk z działalności gospodarczej (za rok [...] ok. [...] zł średniomiesięcznie) oraz wynagrodzenie [...] wynoszące [...] zł. Zestawiając powyższe z ujawnionymi wydatkami przyjęto, że do dyspozycji strony pozostaje kwota ok. [...], zł, tj. ok. [...] zł w przeliczeniu na osobę. X wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzucono naruszenie : - art. 80 w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez niewyczerpujące ustalenia faktyczne i nie przesłuchanie żony skarżącego - art. 28 ust. 3 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne - art. 28 ust. 3 pkt. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez nieporównanie spodziewanych kosztów egzekucji z informacjami o majątku skarżącego. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 963 z późn. zm.), zwanej dalej u.s.u.s., zgodnie, z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).Do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie m.in. stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne (art. 32 u.s.u.s.). Stosownie do art. 28 ust. 3 u. s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6 jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 w.w. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jak wynika z ustaleń dokonanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, skarżący ma [...] lat, prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną , która według oświadczenia, osiąga dochód w kwocie [...] zł netto. Mają oni na utrzymaniu [...] dzieci ([...]lat ). Stałe wydatki ponoszone w gospodarstwie domowym z tytułu miesięcznych opłat strona oszacowała na kwotę [...] zł , koszty związane z zakupem leków [...]zł.. Organ ustalił również, że X posiada zobowiązania podatkowe w kwocie [...] zł, które spłaca w miesięcznych ratach po [...] zł. W toku postępowania zobowiązany oświadczył, że posiada samochód osobowy [...]z [...] r., komputer o wartości [...] zł. Uwzględniając przedstawione przez zobowiązanego dane, organ ustalił, że łączny dochód rodziny kształtuje się na poziomie ok. [...] zł, na który składa się zysk z działalności gospodarczej (za rok [...] ok. [...] zł średniomiesięcznie) oraz wynagrodzenie [...] wynoszące [...] zł. Zestawiając powyższe z ujawnionymi wydatkami przyjęto, że do dyspozycji strony pozostaje kwota ok. [...], zł, tj. ok. [...] zł w przeliczeniu na osobę. W ocenie Sądu, w świetle dokonanych w przedmiotowej sprawie ustaleń faktycznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo uznał, że w przypadku skarżącego nie zachodziły przypadki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., uzasadniające umorzenie zaległych składek. Jest bowiem prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne i nie stwierdzono jego bezskuteczności z uwagi na brak składników majątkowych należących do zobowiązanego. Nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne Również odnośnie przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dokonana przez Zakład ocena sprawy, zdaniem Sądu, jest zasadna. Instytucja umorzenia zaległych składek stanowi wyjątek od powszechnego obowiązku uiszczania należności publicznoprawnych, co oznacza, że jej zastosowanie powinno być ograniczone do nadzwyczajnych sytuacji. Jak prawidłowo wskazał organ, ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia zaległości wobec Zakładu spoczywa na zobowiązanym. Okoliczności ustalone w sprawie, na podstawie materiału dowodowego, którym dysponował organ pozwalają, bez uszczerbku dla wynikających z przepisów proceduralnych zasad prowadzenia postępowania, uznać, że skarżący nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.