III SA/Po 866/13

Dnia 19 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi Zarządu Dróg Miejskich w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] kwietnia 2013 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], na podstawie art. 59 § 3 w zw. z § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zarząd Dróg Miejskich w P. wobec majątku A.D., z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za postój w strefie płatnego parkowania w latach 2004-2007. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ egzekucyjny stwierdził, że zaległość ze wskazanych tytułów uległa przedawnieniu na mocy przepisu art. 40d ust.3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.; dalej: u.d.p.). Pomimo zaś przeprowadzonych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych nie wyegzekwowano należności objętej wspomnianymi tytułami wykonawczymi. W zażaleniu z dnia [...] marca 2013 r. Zarząd Dróg Miejskich w P. wskazał, że zgodnie z art. 40a ust. 1 u.d.p. opłaty określone w m.in. art. 13f ust. 1 są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego, stąd zastosowanie znajdują tutaj przepisy art. 60 pkt 7 oraz art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.; dalej: u.f.p.). W ostatnim z wymienionych przepisów znajduje się odesłanie do przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: Ordynacja). Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2009 r. dokonano zajęcia wierzytelności w Urzędzie Skarbowym w C. z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym. Mając to na względzie, zdaniem wierzyciela należy przyjąć, że w niniejszej sprawie w okresie pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone, nastąpiło – zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji – skuteczne zajęcie wierzytelności, co w konsekwencji powinno skutkować przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że kluczowe w niniejszej sprawie jest rozwiązanie przyjęte w art. 40d ust. 2 u.d.p., gdzie prawodawca przesądził, że opłaty i kary nieuiszczone w terminie podlegają wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przy czym, jak wynika z treści art. 40d ust. 3 u.d.p., kara nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęło pięć lat, a taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Treść tego przepisu w sposób wyraźny ogranicza możliwość prowadzenia egzekucji po upływie pięcioletniego okresu i nie odsyła do innych przepisów, na podstawie których można by było orzekać o przerwaniu biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania. Biorąc to pod uwagę organ drugiej instancji podzielił stanowisko organu pierwszoinstancyjnego, że w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy Ordynacji dotyczące biegu terminu przedawnienia. Organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 40d ust. 3 został dodany do ustawy o drogach publicznych na mocy art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 179, poz. 1486). Oznacza to, że okres przedawnienia należności z tytułu opłaty dodatkowej wyznacza się na zasadach określonych w tym przepisie od dnia 4 października 2005 r. W skardze Zarząd Dróg Miejskich w P. wskazał, że w niniejszym przypadku zastosowanie znajdują przepisy art. 60 pkt 7 i art. 67 u.f.p., a w konsekwencji art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. W sprawie dokonano w dniu 24 marca 2009 r. zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym. Pomimo że kwota uzyskana z egzekucji nie była wystarczająca na pokrycie kosztów egzekucyjnych, nie przesądziło to jednak o tym, że zastosowany środek egzekucyjny nie był skuteczny. Zdaniem strony skarżącej, nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia, gdyż dokonano skutecznej czynności egzekucyjnej zmierzającej do zaspokojenia wierzyciela. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 r., stąd instytucja przerwania biegu terminu przedawnienia należności, o której mowa w art. 70 § 4 Ordynacji – na mocy odesłania z art. 67 u.f.p. – może mieć zastosowanie dopiero od tej daty. Poprzednio obowiązujące ustawy regulujące materię finansów publicznych nie zawierały odesłania do zagadnień związanych ze stosowaniem przepisów działu III Ordynacji podatkowej w stosunku do dochodów pobieranych przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, stanowiących niepodatkowe należności budżetowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Spór pomiędzy stronami postępowania dotyczy dopuszczalności stosowania art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej do opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania, o których mowa w art. 13f ust. 1 u.d.p. – a tym samym, czy w realiach sprawy doszło do przerwania biegu pięcioletniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 40d ust. 3 u.d.p., ze względu na zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym zobowiązana została zawiadomiona, (zajęcie rachunku bankowego). W konsekwencji chodzi o to, czy organ egzekucyjny zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne, ze względu na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powody albo jeżeli obowiązek nie istniał. W myśl art. 59 § 4 u.p.e.a, postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Z powyższego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Jedną z takich przyczyn, skutkujących koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny, jest przedawnienie egzekwowanej należności. Kwestia możliwości badania przez organ egzekucyjny, czy obowiązek wygasł nie budzi wątpliwości w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a., który daje organowi prawo badania dopuszczalności egzekucji i jednocześnie wyłącza prawo organu do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Orzecznictwo dopuszcza w szczególności badanie, czy egzekwowany obowiązek nadal istnieje (por. m.in. wyrok NSA z dnia 28 maja 1999 r., III SA 1321/98; wyrok NSA z 4 października 2000 r., III SA 1525/99; wyrok NSA z 2 czerwca 2011 r., II FSK 170/10 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca reguluje kwestię przedawnienia należności w ustawach materialnoprawnych – zwłaszcza w Ordynacji podatkowej, lecz również w innych ustawach prawa materialnego, na przykład – jak w rozpoznawanym przypadku – w ustawie o drogach publicznych. Należy zwrócić uwagę, iż jeśli w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje zmiana rozwiązań dotyczących kwestii przedawnienia, a ustawa nie zawiera przepisów przejściowych, należy stosować nowe przepisy. Nie dochodzi w tym wypadku do działania prawa wstecz, albowiem należność pozostaje ta sama. W orzecznictwie zaznacza się, że ustawodawca nie możne jedynie wydłużyć terminu przedawnienia należności, które już uległo przedawnieniu. Tylko wtedy dochodziłoby do działania prawa wstecz, albowiem wygasła należność "odżyłaby" na nowo (tak: NSA w wyroku z 20 stycznia 2009 r., II GSK 651/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z takim przypadkiem nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż w odniesieniu do przedmiotowych należności z tytułu opłaty dodatkowej za postój pojazdu, powstałych w latach [...], nie doszło do zmiany terminu ich przedawnienia. W odniesieniu do opłat dodatkowych poddanych egzekucji obowiązywała szczególna regulacja ustawowa ustanawiająca ich termin przedawnienia, tzn. 40d ust. 3 u.d.p. Tym samym nie można uznać, że w realiach rozpoznawanej sprawy zastosowanie znajdowały ogólne przepisy o przedawnieniu podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, ustanowione w Ordynacji podatkowej (art. 70 w zw. z art. 2 § 1 pkt 1). Obowiązków powstałych w latach 2004-2007 nie objęła regulacja nowej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, która w art. 67 odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej. Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r., o czym stanowi art. 1 Przepisów wprowadzających ustawę o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1241). Należy zwrócić uwagę, że art. 115 Przepisów wprowadzających tę ustawę stanowi, że do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W konsekwencji należy podzielić stanowisko organu egzekucyjnego oraz organu nadzoru, że w niniejszym przypadku wystąpiła materialna przyczyna uzasadniająca umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w postaci przedawnienia dochodzenia należności. Stąd organy prawidłowo zastosowały art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).