III SA/Po 87/22
WyrokWSA w Poznaniu2022-05-19
Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Mirella Ławniczak, Piotr Ławrynowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może bezkrytycznie przyjmować dane statystyczne z rejestru REGON dotyczące przeważającej działalności gospodarczej przedsiębiorcy, czy też ma obowiązek zweryfikować faktycznie wykonywaną działalność, zwłaszcza w przypadku kwestionowania tych danych przez stronę?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może bezkrytycznie przyjmować danych statystycznych z rejestru REGON dotyczących przeważającej działalności gospodarczej. Istotne jest ustalenie faktycznie wykonywanej działalności, a nie tylko tego, co figurowało w rejestrach. W przypadku rozbieżności między wpisem a rzeczywistością, pierwszeństwo należy przyznać faktycznie wykonywanej działalności, a organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające z wykorzystaniem innych środków dowodowych, zgodnie z przepisami K.p.a.Stan faktyczny
T. K. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od listopada 2020 r. do marca 2021 r., wskazując na prowadzenie działalności polegającej na sprzedaży środków spożywczych, papierniczych i piśmienniczych na rzecz uczniów na terenie jednostek systemu oświaty, z kodem PKD 47.19.Z. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił zwolnienia, argumentując, że na dzień 30 września 2020 r. w rejestrze REGON widniał inny, nieuprawniający do zwolnienia kod PKD. T. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, przedstawiając liczne dowody potwierdzające faktyczne prowadzenie działalności objętej zwolnieniem, mimo błędnego wpisu w rejestrze. ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję. T. K. zaskarżył decyzję do WSA w Poznaniu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2022 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od [...] listopada 2020 r. do [...] marca 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] października 2021r. nr [...]
Zaskarżoną decyzją z 22 grudnia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. . (dalej: ZUS, Zakład), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm., dalej: ustawa COVID-19), utrzymał w mocy decyzję z 19 października 2021 r. odmawiającą T. K. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych od 1 listopada 2020 r. do 31 marca 2021 r.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
T. K. 29 września 2021 r. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek dla płatników prowadzących działalność w określonych branżach na terenie jednostek systemu oświaty za listopad 2020 r., grudzień 2020 r., styczeń 2021 r., luty 2021 r., marzec 2021 r. Oświadczył, że prowadzi przeważającą działalność polegającą na sprzedaży środków spożywczych, papierniczych i piśmienniczych na rzecz dzieci i młodzieży na terenie jednostek systemu oświaty, o których mowa w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe wg PKD 47.19.Z.
ZUS I Oddział w P. decyzją z 19 października 2021 r. odmówił T. K. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 marca 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 31zo ust. 12 ustawy COVID-19 i stwierdził, że podany we wniosku PKD nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie na dzień 30 września 2020 r. Zmiany strona dokonała 22 grudnia 2020 r.
T. K. nie zgadzając się z powyższą decyzją wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy ("zatyt. "odwołanie"). Podał, że spełnił wymagania uzyskania przedmiotowego zwolnienia, albowiem przychód z prowadzonej działalności był niższy co najmniej 40% w listopadzie 2020 r., grudniu 2020 r., styczniu 2021 r., lutym, 2021 r. i marcu 2021 r. w stosunku do przychodu uzyskanego we wrześniu 2019 r. lub 2020 r. Dodał, że w miesiącach od listopada 2020 r. do maja 2021 r. nie uzyskał przychodu z działalności z powodu zamknięcia szkół, zaznaczając, że jego jedyną działalnością od 2018 r. jest prowadzenie sklepików szkolnych o kodzie PKD 47.11.Z lub 47.19.Z. W dowód tego przedłożył wnioski do CEIDG, księgi przychodów i rozchodów za l. 2019-2021, dowód wypłaty świadczenia postojowego, opłat na rzecz ZUS, umowy dzierżawy sklepików szkolnych i wyciągi potwierdzające wynagrodzenie pracowników w czasie pandemii. Wskazał, że przeoczył jedynie w działalności uaktualnienie kodu PKD, co nie powinno wpływać na pozbawienie go zwolnienia ze składek.
ZUS utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję powołał art. 31zq ust. 8 i art. 31zo ust. 11 i 12 ustawy o COVID-19. Następnie wyjaśnił, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że na dzień 30 września 2020 r. strona prowadziła działalność gospodarczą z przeważającym kodem PKD 46.19.Z – działalność agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju. Kod ten nie uprawniał zaś do zwolnienia z opłacania składek. Z kolei art. 15 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2020 r. poz. 2296 ze zm.) nakazuje przedsiębiorcy złożenie wniosku o zmianę wpisu w terminie 7 dni od wystąpienia zmiany danych podlegających wpisowi. Nadto ustawodawca zastrzegł szczególną formę dowodową dla ustalenia rodzaju działalności gospodarczej będącej działalnością przeważającą, stwierdzając w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w art. 31zo ust. 12, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności wg PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Zdaniem Zakładu wprowadzenie tego przepisu do ustawy jako szczególnego środka dowodowego, będącego jedynym dopuszczonym przez ustawodawcę środkiem do stwierdzenia spełnienia przesłanki pierwszej z art. 31zo ust. 12 ustawy COVID-19, prowadzi do sytuacji, że w żaden inny sposób okoliczność ta nie może zostać stwierdzona. Strona zaś 22 grudnia 2020 r. dokonała zmiany przeważającego kodu PKD na 47.19.Z z datą wsteczną, co nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o dopuszczenie dowodów z dołączonych do skargi dokumentów (jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), a nadto o dopuszczenie dowodu z przesłuchania strony na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej tylko w ramach kodów PKD 47.11.Z. i 47.19.Z. W motywach skargi powtórzono argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi Zakład wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Skarżący 21 lutego 2022 r. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a organ zawiadomiony o tym, w terminie 14 dni nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Dlatego sprawę na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 121 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej: P.p.s.a., Sąd rozpoznał w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sąd na wstępie pragnie wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, którą sprawują pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach przeprowadzanej kontroli sąd jest zobowiązany dokonać weryfikacji rozstrzygnięcia organu administracji publicznej z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt administracyjny w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, o ile mogło ono wpłynąć w istotnym stopniu na wynik sprawy. Sąd administracyjny orzeka kasacyjnie, nie będąc uprawniony do bezpośredniego rozstrzygania w kwestii praw i obowiązków stron postępowania.
W granicach tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga T. K. zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS Oddział w G. . w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 marca 2021 r.
Zgodnie z art. 31zo ust. 12 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność polegającą na sprzedaży środków spożywczych, papierniczych i piśmienniczych na rzecz uczniów, słuchaczy lub wychowanków na terenie jednostek systemu oświaty, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.11.Z albo 47.19.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 marca 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 września 2020 r. i przychód z działalności w rozumieniu przepisów prawa podatkowego był niższy co najmniej o 40% w listopadzie 2020 r., grudniu 2020 r., styczniu 2021 r., lutym 2021 r. lub w marcu 2021 r. w stosunku do przychodu uzyskanego we wrześniu 2019 r. lub we wrześniu 2020 r. Przepis art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 określa zaś, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 12, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.
W niniejszej sprawie Zakład oceniając spełnienie przez skarżącego warunku w zakresie oznaczenia działalności gospodarczej według PKD stwierdził, że na dzień 30 września 2020 r. skarżący nie miał zgłoszonego jako kodu PKD uprawniającego do zwolnienia z opłacania składek.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że z powołanych przepisów (jak i analogicznych przepisów ustawy COVID-19) nie wynika, że organ może bezkrytycznie przyjmować dane statystyczne zawarte w rejestrze REGON, czy ewidencji CEIDG, co do rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez płatnika na dzień 30 września 2020 r. Istotne jest bowiem ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził w stanie na ten dzień, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował w rejestrze REGON i w ewidencji CEIDG. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w rejestrach a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności (por. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2021 r., sygn. I GSK 829/21, wyrok WSA w Białymstoku z 28 kwietnia 2021 r. sygn. I SA/Bk 140/21, czy wyrok WSA w Gdańsku z 20 kwietnia 2022 r., sygn. I SA/Gd 1684/21, dostępne w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W realiach rozpatrywanej sprawy nie ulega wątpliwości, że na dzień 30 września 2020 r. we wpisie w CEiDG skarżącego brak było właściwego kodu prowadzonej działalności. W toku postępowania – we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - skarżący przedstawił liczne dowody starając się wykazać, że na dzień 30 września 2020 r. faktycznie prowadził działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 47.19.Z uprawniającą do uzyskania zwolnienia. Przedłożył wnioski do CEIDG, księgi przychodów i rozchodów za l. 2019-2021, dowód wypłaty świadczenia postojowego, opłat na rzecz ZUS, umowy dzierżawy sklepików szkolnych i wyciągi potwierdzające wynagrodzenie pracowników w czasie pandemii.
W ocenie Sądu obowiązkiem Zakładu była ocena przedstawionych dowodów celem ustalenia, czy dane w zakresie rodzaju przeważającej działalności uwidocznione w ewidencji REGON i CEIDG na ww. dzień były zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym.
Wyjaśnić należy, iż zasady prowadzenia krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (rejestru REGON) określają przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 1995 roku o statystyce publicznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 955, dalej: u.s.p.), z których wynika, że wpisowi do rejestru REGON podlegają m.in. informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności (art. 42 ust. 3 pkt 4). W u.s.p. nie ma definicji pojęcia "przeważającej działalności", a sposób wpisywania do rejestru wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności, został określony w § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. poz. 2009 ze zm.), zgodnie z którym, wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Katalog kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 został zawarty w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) – (Dz.U. Nr 251, poz. 1885). Dane w rejestrze REGON, w tym te dotyczące kodów PKD prowadzonej działalności gospodarczej i kodu "przeważającej działalności", wynikają z informacji podawanych przez podmiot gospodarczy przy rejestracji w CEIDG (w przypadku osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą) lub w KRS (w przypadku spółek kapitałowych, osobowych, spółdzielni, fundacji) bądź też bezpośrednio w GUS w przypadku podmiotów nie podlegających rejestracji. Również zmiany w zakresie prowadzonej działalności wprowadzane są do rejestru REGON na podstawie informacji podawanych przez podmiot prowadzący działalność.
W świetle przedstawionych wyżej zasad prowadzenia rejestru REGON, w orzecznictwie przyjmuje się, że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa, jest zatem kwestią dowodową (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 142/12 i z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II UK 402/15, wyroki NSA z 21 kwietnia 2022 r., sygn. I GSK 1424/21, z 5 kwietnia 2022 r., sygn. I GSK I GSK 1383/21, dostępne j.w.). Należy zauważyć, że w przypadku przedsiębiorców wpisanych do CEIDG, dane zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy, objęte są domniemaniem prawdziwości, które jest wzruszalne, jeżeli w drodze postępowania zostanie wykazane, że są niezgodne ze stanem rzeczywistym (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 kwietnia 2018 r., V SA/Wa 2180/17). Fakt, iż zawarte w rejestrze REGON dane w zakresie kodów PKD, w tym kodu "przeważającej działalności", mogą nie odpowiadać stanowi rzeczywistemu, może wynikać nie tylko z powodu nieprawdziwego oświadczenia podmiotu rejestrującego działalność, ale również z braku aktualizacji wpisu w rejestrze REGON, po zmianie zakresu prowadzonej działalności, co może mieć miejsce z uwagi na zasadę stabilności przyjętą na potrzeby klasyfikacji działalności. Zgodnie z tą zasadą, wyrażoną w pkt 25 i 26 załącznika do rozporządzenia w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), aby uniknąć zbyt częstych zmian, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca.
W związku z powyższym w ocenie Sądu rozwiązanie przyjęte w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19, polegające na odesłaniu do danych zawartych w rejestrze REGON wskazuje jedynie na środek dowodowy, za pomocą którego organ w pierwszej kolejności winien dokonywać ustalenia przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności. Jeśli w sprawie nie zachodzą wątpliwości, że taka działalność jest prowadzona, to organ nie ma potrzeby weryfikować stanu faktycznego w oparciu o inne dowody. Jeśli jednak stan faktyczny objęty wpisem w rejestrze REGON jest wątpliwy (w szczególności, gdy strona go kwestionuje, a tym gdy bardziej wykazuje to innymi dowodami), to organ ma obowiązek przeprowadzić ustalenia dotyczące stanu rzeczywistego przy pomocy innych środków dowodowych, które są do takich ustaleń konieczne, stosując przy tym przepisy
Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 75 § 1 K.p.a. stanowiący, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zastosowanie przepisów K.p.a. w postępowaniu o zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne wynika z art. 180 K.p.a. i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.).
Zakład powinien więc wziąć pod uwagę, że T. K. we wniosku inicjującym postępowanie oświadczył, że prowadzi przeważającą działalność polegającą na sprzedaży środków spożywczych, papierniczych i piśmienniczych na rzecz dzieci i młodzieży na terenie jednostek systemu oświaty, o których mowa w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe wg PKD 47.19.Z. Już samo oświadczenie strony, w konfrontacji z odmiennymi informacjami uzyskanymi od GUS z rejestru REGON, powinno skłonić organ do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia faktycznie wykonywanej jako przeważającej przez skarżącego na dzień 30 września 2020 r. działalności gospodarczej. Takich działań organ nie podjął, ograniczając się do wydania odmownej decyzji z 19 października 2021 r. na podstawie informacji GUS z rejestru REGON.
W ocenie Sądu ZUS powinien był uwzględnić zasady zaufania do władzy publicznej i informowania stron (art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a.) oraz to, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 K.p.a.). Celem ostatnio powołanego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 381/21, dostępny j.w.). Wedle zasady zaufania i informowania oraz respektując obowiązek wynikający z art. 79a § 1 k.p.a. organ powinien wyjaśnić skarżącemu, w jaki sposób i jakim dowodami może to uczynić. Okoliczności podane przez skarżącego i przedstawione dowody powinny zaś zostać rozpatrzone przez organ, poddane ocenie, której wyniki znaleźć powinny swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.).
Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że organ – na skutek błędnej wykładni art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 nie sprostał wymaganiom powyższych przepisów postępowania (art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1, art. 79a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.) i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza tych, które dotyczą faktycznie wykonywanej na dzień 30 września 2020 r. przez skarżącego działalności będącej działalnością przeważającą.
Nieuprawnione było przyjęcie, bez oceny zebranych dowodów, że wykluczony ze zwolnienia jest przedsiębiorca, który na dzień 30 września 2020 r. nie posiadał prawidłowego PKD prowadzonej działalności, choć działalność w branży objętej zwolnieniem faktycznie wykonywał. Organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie zbadał i nie ocenił przedstawionych przez skarżącego dowodów w postaci wniosków do CEIDG, ksiąg przychodów i rozchodów za l. 2019-2021, dowodów wypłaty świadczenia postojowego, opłat na rzecz ZUS, umów dzierżawy sklepików szkolnych i wyciągów potwierdzających wynagrodzenie pracowników w czasie pandemii.
Obowiązkiem Zakładu było zaś ustalenie, czy twierdzenia i dowody prezentowane przez stronę pozwalają na stwierdzenie, że dane uwidocznione w wykazie przekazanym przez GUS były zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym na dzień 30 września 2020 r. Wpis odnoszący się do prowadzenia przeważającej działalności gospodarczej tworzy domniemanie, które jest wzruszalne. Można zatem przeprowadzić dowód przeciwko treści danych z rejestru podmiotów REGON (jak też wpisów w CEiDG) i podważać aktualność danego wpisu, co do przeważającej działalności gospodarczej, która jest w danym momencie faktycznie prowadzona przez przedsiębiorcę. Zakład mając na względzie, że skarżący dokonał aktualizacji wpisu do rejestru REGON przeważającej działalności gospodarczej w dniu 22 grudnia 2020 r., z datą wsteczną od 1 września 2020 r., na działalność uprawniającą do zwolnienia (47.19.Z.), a także oświadczenie strony zawarte we wniosku z 29 września 2020 r. i twierdzenia zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powinien dokonać oceny całokształtu materiału dowodowego, w tym i dowodów przedstawionych przez stronę na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy. Takiej zaś oceny organ nie dokonał, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodów z dołączonych do skargi dokumentów oraz z przesłuchania świadka Sąd wyjaśnia, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. Przepis ten określa, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dowody te przeprowadzić Sąd może na rozprawie. Biorąc pod uwagę, że Zakład w zakończonym zaskarżoną decyzją postępowaniu w bardzo ograniczonym zakresie przeprowadził postępowanie wyjaśniające (jedynie w zakresie badania zapisów rejestru REGON), Sąd uznał, że nieuprawnionym na gruncie art. 106 § 3 P.p.s.a. byłoby aktualnie, na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, prowadzenie de facto za organ postępowania dowodowego na okoliczność kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy – jakiego rodzaju przeważającą działalność gospodarczą skarżący wykonywał na dzień 30 września 2020 r. Działanie takie nie stanowiłoby uzupełnienia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy zaskarżoną decyzje wydano zgodnie z prawem. Sąd administracyjny może bowiem w toku uzupełniającego postępowania dowodowego dokonywać wyłącznie ustaleń, które mają wpływ na ocenę legalności aktu lub czynności. Nie mogą one natomiast prowadzić do nowego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej albo kontynuowania postępowania dowodowego prowadzonego przez organy, gdyż w takim przypadku sąd administracyjny powinien uchylić zaskarżony akt lub czynność (por. wyrok WSA w Krakowie z 25 listopada 2019 r., sygn. I SA/Kr 955/19, dostępny j.w.). Ocena złożonych ze skargą dokumentów prowadziłaby zaś do nowych ustaleń stanu faktycznego, co pozostaje rolą organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
W związku z powyższym Zakład powtórnie rozpatrując sprawy, zobowiązany normą określoną w art. 153 P.p.s.a., winien nie tylko uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku co do wykładni przepisów art. 31zo ust. 11 i 12 ustawy COVID-19, ale i wyczerpująco rozpatrzyć cały zgromadzony materiał dowodowy, celem oceny, czy skarżący spełnia przesłanki uprawniające do przyznania przedmiotowego zwolnienia.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję poprzedzającą, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło