III SA/Po 872/06
WyrokWSA w Poznaniu2007-02-20
Skład orzekający: Maria Kwiecińska, Katarzyna Wolna – Kubicka, Małgorzata Bejgerowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo odmówił przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, uznając plan dostosowania za wypełniony niepoprawnie z powodu nieuwzględnienia istniejącego, rzekomo spełniającego standardy, zbiornika na gnojówkę, a także czy naruszono zasady postępowania administracyjnego, w tym prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego. W szczególności, ustalenia dotyczące stanu technicznego istniejącego zbiornika na gnojówkę nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym, a organ odwoławczy nie podjął niezbędnych czynności w celu wyjaśnienia tej kwestii. Ponadto, naruszono zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 Kpa), nie umożliwiając skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Uznano również, że interpretacja przepisów dotyczących wnioskowania o pomoc na komplet urządzeń (płyta gnojowa i zbiornik na gnojówkę) jako nierozdzielną całość była nieprawidłowa.Stan faktyczny
Skarżący J. K. złożył wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, obejmujący budowę płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę. Organy administracji odmówiły przyznania pomocy, uznając plan dostosowania za wypełniony niepoprawnie, ponieważ skarżący nie uwzględnił w nim istniejącego zbiornika na gnojówkę, który według organów spełniał standardy. Skarżący kwestionował stan techniczny istniejącego zbiornika i sposób oceny przez organy. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną z powodu naruszeń proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura ARiMR. Zasądzono od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie WSA Katarzyna Wolna – Kubicka . Asesor sąd. Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant : sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Bejgerowska /-/M. Kwiecińska /-/K. Wolna – Kubicka
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 5a ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 264) oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura AR i MR, Nr [...] z dnia [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej J. K. na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
W motywach powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] J.K. złożył wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej oraz plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. W powyższym wniosku J. K. wnosił o pomoc finansową na wyposażenie jego gospodarstwa rolnego w płytę gnojową o powierzchni [...] oraz zbiornik na gnojówkę o pojemności [...].
Po złożeniu w dniu [...] korekty wniosku, polegającej na wpisaniu właściwych powierzchni działek ewidencyjnych użytkowanych rolniczo, kompletny wniosek J. K. zweryfikowano pod kątem zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych. Następnie w dniu [...] w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona wizytacja, zgodnie bowiem z art. 9a Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 740/2004 z 21 kwietnia 2004 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) Nr 141/2004 w sprawie szczegółowych zasad stosowania rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 w odniesieniu do przejściowych środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich mających zastosowanie do Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji w przypadku, gdy wniosek o udział w systemie odnosi się do rocznej kwoty pomocy przekraczającej 10 000 EURO, kontrola wniosku musi obejmować kontrolę na miejscu. W wyniku przeprowadzonej wizytacji ujawniono, iż w gospodarstwie wnioskodawcy jest zbiornik o pojemności [...].
Organ odwoławczy podniósł, że w poparciu o rozmowę przeprowadzoną z wnioskodawcą podczas wizytacji stwierdzono, że zbiornik na gnojówkę znajdujący się w jego gospodarstwie jest szczelny i spełnia standardy i tym samym wynik wizytacji odnośnie wnioskowanego zbiornika był negatywny. W protokole z wizytacji, nr [...] podpisanym przez J. K. uwzględniono pojemność już istniejącego zbiornika.
W związku ze stwierdzonymi rozbieżnościami pomiędzy złożonym wnioskiem a stanem w gospodarstwie wnioskodawcy organ pierwszej instancji wezwał J. K. do wyjaśnienia ujawnionych nieścisłości.
Z decyzji organu odwoławczego wynika, że po otrzymaniu wezwania wnioskodawca stawiał się w Biurze AR i MR z zapytaniem, co do dalszego postępowania w sprawie, a pracownik tego biura poinformował go o konieczności złożenia korekty do wniosku i poprawienia planu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. W dniu [...], gdy ponownie J. K. stawił się w Biurze AR i MR został poinformowany, że termin przeznaczony na składanie wyjaśnień upłynął. W związku z tym J. K. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wyjaśnień. W dniu [...] organ pierwszej instancji wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu wskazując w uzasadnieniu, że nie została spełniona przesłanka wymieniona w art. 58 § 1 Kpa.
Kierownik Biura w dniu [...] wydał w niniejszej sprawie decyzję, [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
W uzasadnieniu tej decyzji podał, że odmawia przyznania płatności, albowiem plan dostosowania nie jest wypełniony poprawnie, a wizytacja w gospodarstwie wykazała, że w gospodarstwo jest już wyposażone w zbiornik na gnojówkę spełniający standardy. Następnie wskazano, że wnioskodawca nie odpowiedział w wyznaczonym terminie na wezwanie do złożenia wyjaśnień, dlatego wniosek został rozpatrzony w oparciu o posiadane dokumenty i informacje.
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji J. K. podał, że jego zdaniem plan załączony do wniosku jest wypełniony poprawnie. Odwołujący się zakwestionował sposób oceny stanu technicznego istniejącego betonowego zbiornika o pojemności [...] wybudowanego ponad 30 lat temu oraz uznanie, że spełnia on standardy. Odwołujący się podniósł również, że w sprawie nie zajęto stanowiska odnośnie płyty obornikowej, która jest ujęta we wniosku, a której w jego gospodarstwie nie ma.
Dyrektor Oddziału Regionalnego AR i MR, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, powołał się na treść § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze i pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zm.), z którego wynika, że płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, w celu dostosowania gospodarstwa rolnego do:
- wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych oraz, że producent nie pobiera innych środków publicznych z tytułu realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w pkt 3, oraz zobowiąże się, że nie będzie się ubiegał o uzyskanie środków publicznych na realizację tych przedsięwzięć.
W myśl § 5 ust. 1 pkt 1 powołanego powyżej rozporządzenia przedsięwzięcie, o którym mowa w § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze, polega m. in. na wyposażeniu gospodarstwa rolnego w: a) płytę gnojową lub b) zbiornik na: - gnojowicę lub - gnojówkę.
Na podstawie wskazanych wyżej przepisów organ odwoławczy uznał, że producent mógł wnioskować o pomoc finansową na budowę jednego urządzenia w postaci płyty, zbiornika na gnojowicę lub zbiornika na gnojówkę, bądź też zestawu urządzeń w formie płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę, jeżeli było to uzasadnione stosowaną technologią produkcji w gospodarstwie.
W związku z powyższym organ drugiej instancji stwierdził, że wniosek J. K. obejmuje komplet urządzeń w postaci płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę.
Załączony do wniosku przez J. K. plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej winien m.in. określać stan wyjściowy gospodarstwa rolnego. Tymczasem w tabeli 4.3 powyższego planu, w której należy uwzględnić powierzchnię lub pojemność urządzeń, w które jest już wyposażone gospodarstwo spełniające standardy w zakresie ochrony środowiska, czyli urządzenia nieprzepuszczalne, odwołujący się nie wykazał żadnego takiego urządzenia.
Organ odwoławczy podkreślił, że przeprowadzona wizytacja w gospodarstwie J. K. wykazała, iż w gospodarstwie jest zbiornik o pojemności [...], który zgodnie z przeprowadzoną rozmową z wnioskodawcą jest nieprzepuszczalny i będzie nadal użytkowany. Mimo wezwania do wyjaśnienia rozbieżności między zapisami w planie a stanem stwierdzonym w wyniku wizytacji J. K. nie złożył korekty planu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, zatem przedmiotowy plan organy administracji uznały za wypełniony niepoprawnie.
Organ odwoławczy wskazał, że negatywny wynik wizytacji przeprowadzonej w gospodarstwie odnośnie zbiornika, a w rezultacie zawyżenie potrzebnej w gospodarstwie pojemności zbiornika oraz brak wyjaśnień w tej sprawie dyskwalifikuje możliwość udzielenia pomocy na budowę zbiornika na gnojówkę. Brak dofinansowania w części dotyczącej płyty gnojowej organ uzasadnił tym, że wniosek, którego przedmiotem była płyta gnojowa i zbiornik na gnojówkę, w rozumieniu przepisów § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r., obejmuje zestaw urządzeń traktowanych jako nierozdzielna całość, do której przyznaje się płatność.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. K. powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Podczas rozprawy skarżący uzupełniająco podał, że dotychczasowy zbiornik miał być zlikwidowany po wybudowaniu nowego, bowiem nie spełnia on norm i parametrów przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, i dlatego nie ujął go w przedmiotowym planie dostosowania. Skarżący podniósł, że podczas wizytacji kwestia spełniania standardów przez istniejący zbiornik na gnojówkę w ogóle nie była badana i nie jest zgodne z prawdą zawarte w zaskarżonej decyzji twierdzenie, że występował on o dofinansowanie w płytę gnojową oraz zbiornik na gnojówkę jako kompletu, ponieważ są to dwa zupełnie odrębne urządzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 - 3 tej ustawy wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady, będące przyczynami wznowienia postępowania lub stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomoc finansowa w zakresie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich udzielana jest w ramach wspólnej polityki rolnej prowadzonej przez Unię Europejską w stosunku do niektórych państw członkowskich. W tym zakresie pomoc finansowa jest realizowana na podstawie prawa krajowego danego państwa członkowskiego z uwzględnieniem całego dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej (acquis communautaiere) przyjętego przez Rzeczpospolitą Polską po przystąpieniu do Unii Europejskiej.
Zgodnie z treścią § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zm.), płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, w celu dostosowania gospodarstwa rolnego do:
- wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych.
Formalnym warunkiem otrzymania płatności jest złożenie wniosku przez posiadacza danego gospodarstwa rolnego (producenta rolnego) i to wyłącznie na specjalnym urzędowym formularzu oraz załączenie do niego planu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Osoba ubiegająca się o uzyskanie powyższej pomocy finansowej zobowiązana jest m.in. do wpisania w tabeli 4.3 powyższego planu powierzchni lub pojemności urządzeń spełniających standardy w zakresie ochrony środowiska, w które jest wyposażone gospodarstwo w dniu złożenia wniosku.
Podczas przeprowadzonej w dniu [...] w niniejszej sprawie wizytacji ujawniono, że w gospodarstwie skarżącego znajduje się zbiornik na gnojówkę o pojemności [...]. Jednak z protokołu wizytacji, ani z żadnego innego dowodu w sprawie nie wynika, jak twierdzi organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, jakoby istniejący zbiornik był szczelny i spełniał standardy, czy też był nieprzepuszczalny i będzie nadal użytkowany (str. 2 i 3 decyzji).
Za dowód taki nie może być bowiem uznana rozmowa przeprowadzona z wnioskodawcą podczas wizytacji, na którą powołuje się organ drugiej instancji, a która nie została w żaden sposób udokumentowana. Ponadto fakt, aby istniejący w gospodarstwie zbiornik na gnojówkę spełniał standardy budził wątpliwości skarżącego już w odwołaniu i został zakwestionowany przed Sądem.
Z akt sprawy nie wynika, czy i w jaki sposób organy administracji przeprowadziły badanie ujawnionego podczas wizytacji zbiornika pod kątem jego szczelności i spełniania wymogów w zakresie ochrony środowiska.
Okoliczność ta jest istotna w świetle twierdzeń skarżącego, że nie był on zobowiązany do podania w planie istniejącego zbiornika na gnojówkę, bo nie spełnia on parametrów określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, i dlatego nie ujął go w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 132, poz. 877).
Zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego wynikającymi z treści art. 7 i 77 Kpa organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena czy dana okoliczność została udowodniona winna być wynikiem analizy całokształtu materiału dowodowego. W toku postępowania organy administracji publicznej winny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczać jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.
W myśl art. 80 Kpa organ winien dokonać oceny, czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione. Jedną z zasad postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów. Swoją ocenę w tej mierze organ obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA, z dnia 13 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2160/98, LEX nr 43969).
Jako całkowicie dowolne należy traktować ustalenia faktyczne nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym, np. w przypadku, gdy jest on niekompletny, czy nie w pełni rozpatrzony. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (por. wyrok NSA, z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99, LEX nr 54171).
Wskazanie w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji, że istniejący zbiornik jest szczelny i spełnia standardy oraz, że jest nieprzepuszczalny i będzie nadal użytkowany (str. 2 i 3 decyzji), podczas kiedy twierdzenie to nie znajduje potwierdzenia w żadnym z przeprowadzonych dowodów, stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechanie przez organ administracyjny podjęcia niezbędnych czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem wskazanych wyżej przepisów art. 7 i art. 77 Kpa.
W myśl § 5 ust. 1 pkt 1 powołanego wcześniej rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. przedsięwzięcie, o którym mowa w § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze, polega m. in. na: wyposażeniu gospodarstwa rolnego w: a) płytę gnojową lub b) zbiornik na: - gnojowicę lub - gnojówkę.
Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika jednoznacznie, aby skarżący wnioskował o pomoc finansową na komplet urządzeń, jak wskazano w zaskarżonej decyzji, a on sam temu zaprzecza. Z brzmienia cytowanego § 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i b powołanego wcześniej rozporządzenia wynika, że przedsięwzięcie, objęte pomocą finansową może polegać zarówno na wyposażeniu gospodarstwa rolnego w płytę gnojową, jak i w zbiornik na gnojówkę łącznie, ale użycie w analizowanym przepisie zwrotu "lub" nie wyklucza, aby przedsięwzięciem takim była tylko płyta gnojowa, czy tylko zbiornik na gnojówkę rozpatrywane oddzielnie.
Wobec powyższego uznanie przez organ drugiej instancji, że brak dofinansowania w części dotyczącej płyty gnojowej uzasadniony jest tym, że wniosek, którego przedmiotem była płyta gnojowa i zbiornik na gnojówkę, w rozumieniu przepisów § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r., obejmuje zestaw urządzeń traktowanych jako nierozdzielna całość, do której przyznaje się płatność, nie znajduje poparcia w powołanej podstawie prawnej.
Wymogi decyzji administracyjnej zostały precyzyjnie określone w art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 1 tego przepisu, uzasadnienie faktyczne i prawne stanowią obowiązkowy składnik każdej decyzji administracyjnej, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu. Zaś § 3 stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (...). Motywy decyzji winny zatem odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej.
Zgodnie z orzecznictwem nie jest dopuszczalnym, by organ prowadzący postępowanie administracyjne w określonym zakresie dokonywał oceny i mocy dowodowej dokumentów wchodzących w skład materiału dowodowego sprawy w trybie pozaprocesowym. Takiej analizy materiału dowodowego organ winien dokonać zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 Kpa w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i wynik tej analizy, łącznie z oceną zebranych dowodów, przedstawić w uzasadnieniu decyzji, która kończy postępowanie administracyjne w danej instancji (por. wyrok NSA, z dnia 29 listopada 2004 r., sygn. akt OSK 813/04, LEX nr 164713).
Należy wskazać w tym miejscu, iż Dyrektor Oddziału Regionalnego AR i MR działając jako organ odwoławczy związany jest postanowieniami Kodeksu postępowania administracyjnego i określonymi tam zasadami postępowania. Nie ulega także wątpliwości, że nie stanowi on organu o charakterze jedynie kasacyjnym. Przeciwnie: po zakwestionowaniu w treści dowołania informacji, że ujawniony zbiornik na gnojówkę spełnia standardy, organ winien tę okoliczność sprawdzić i uzupełnić postępowanie w sposób konieczny do wydania prawidłowej decyzji, zamiast powoływać się na dane nie wynikające z materiału dowodowego.
W świetle przepisu art. 3 ust. 1, powołanej na wstępie, ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do zadań Agencji należy wspieranie m.in.:
1) inwestycji w rolnictwie, w przetwórstwie rolno-spożywczym i usługach na rzecz rolnictwa;
2) przedsięwzięć warunkujących wykorzystanie posiadanej bazy produkcyjnej gospodarstw rolnych i działów specjalnych produkcji rolnej w celu rozpoczęcia, zwiększenia lub wznowienia produkcji.
Tymczasem sposób przeprowadzenia niniejszego postępowania zdaje się wskazywać, że organy administracji działające w ramach AR i MR nie do końca realizują ideę wsparcia i nie udzieliły w tym zakresie stosownej pomocy skarżącemu (np. art. 9 Kpa).
Konkludując, Sąd uznał, że w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji w obu instancjach miały miejsce uchybienia proceduralne mające wpływ na wynik sprawy, co powoduje, że nie jest również możliwa należyta ocena rozstrzygnięcia w aspekcie jego zgodności z prawem materialnym.
Skarga okazała się uzasadniona również z przyczyny, której nie zarzucał skarżący.
Sąd dopatrzył się bowiem w działaniu organów administracyjnych pierwszej i drugiej instancji jeszcze jednego naruszenia przepisów postępowania o istotnym charakterze, a mianowicie art. 10 § 1 Kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, chyba, że załatwienie danej sprawy nie cierpi zwłoki za względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 Kpa).
Organ administracji obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (§3). Brak natomiast w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 Kpa.
Naruszenie zaś zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest wadą procesową, która uzasadnia uchylenie zaskarżonych decyzji przez sąd administracyjny.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, z uwzględnieniem art. 10 Kpa, organ winien uzupełnić materiał dowodowy z własnej inicjatywy w zakresie niezbędnym dla jej rozstrzygnięcia przedmiotowej, w szczególności co do stanu technicznego istniejącego w gospodarstwie rolnym skarżącego zbiornika na gnojówkę i obowiązku jego ujawnienia w planie dostosowania oraz w kwestii zakresu wnioskowanej pomocy finansowej co do poszczególnych urządzeń, a następnie winien w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy w sprawie i poddać go wnikliwej ocenie. Wyniki tego postępowania dowodowego organy winny przedstawić w uzasadnieniu decyzji zgodnie z wymogiem zawartym w treści art. 107 § 3 Kpa.
Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji jako nie odpowiadające prawu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.).
O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 powołanej powyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono z mocy art. 152 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/M. Bejgerowska /-/ M. Kwiecińska /-/K.Wolna - Kubicka
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło